Hinh tuong phu nu trong nghe thuat Tuong

Theo thoi gian, vai tro cua nguoi phu nu ngay cang duoc khang dinh trong xa hoi. Ve dep cua ho khong chi duoc nhin nhan trong thuc te ma hinh tuong cua ho da duoc cac nha lam phim, cac nha nghe thuat chuyen tai qua tac pham dien anh, qua tho, qua tranh... Va trong nghe thuat Tuong truyen thong cung khong phai la mot ngoai le. Hinh anh nguoi phu nu tuong trung cho nhung nguoi me, nguoi vo duoc the hien dam net trong cac vo Tuong nhu Son Hau, Dao Tam Xuan loan trao, Tam Nu do vuong, Dao Phi Phung, Xuan Dao cat thit, Ngheu So Oc Hen ...

Trong vo tuong Tam Nu do vuong co hinh anh nguoi phu nu trong thoi ky dat nuoc nhieu loan lac. Ba co gai tre Bich Ha, Phuong Co va Loan Dung mang het tai suc, tri tue cua minh de pho vua cuu nuoc. Bich Ha lo viec cuu nu chua. Phuong Co kim chan anh ruot minh la Kim Hung, mot tuong tai nhung da theo bon phan nghich... Loan Dung cat ngon tay minh lay mau cho vua giua rung nui. Viec lam cua ba co gai da gop phan cuu dat nuoc thoat khoi nguy vong, cuoc song hoa binh tro lai, trieu chinh co chua sang toi hien.

Mot hinh tuong phu nu khac nhu Xuan Dao trong trich doan tuong Xuan Dao cat thit da tu cat thit o tay minh de nuoi me chong. Day la mot trong nhung hinh tuong nghe thuat doc dao trong kho tang van hoc nghe thuat cua dan toc ta. Trong bai viet “Que huong va nguoi phu nu trong tuong Dao Tan”, nha nghien cuu tuong Vu Ngoc Lien da nhin nhan: Hau het nhung hinh tuong nhan vat nu trong toan bo tac pham cua Dao Tan du la kinh hay thuong, du tre hay gia, tieu thu hay ti nu deu la nhung con nguoi dep, con nguoi anh hung, hanh dong anh hung".

Cu the nhu trong vo Ho sinh dan chi co ba nhan vat nu, than phan xa hoi khac nhau, nhung ca ba deu la nhung con nguoi co tam hon va suc song vuot khoi thuong tinh. Tran Thi Lan Anh xuat than tu “Mot dong hoa dao mot coi rieng”, nang vua la vo, vua la ban chien dau cua Tiet Cuong. Trong hoan nan nang nghi. "Neu chang lieu sinh tu giua chong gai (thi) ai con ke an tinh trong nuoc lua”. Ho No la hinh tuong tieu bieu cho tam hon nguoi Viet, chat phac va trung thuc. Thu nghi, trong con hoan nan cua vo chong Tiet Cuong ma khong co nhan vat Ho No giup suc, khong co "Ho No da biet duong xa tham” thi so phan cua vo chong Tiet Cuong se ra sao? Con Tu Ha, vo Tiet Nghia, dang song o dia vi giau sang, nhung lua, nhung tam hon, ban nang cua nang khong bi dieu do lam thay doi. Sau khi biet ro hanh dong phan trac cua chong, nang quyet dinh chong lai, nang cuu an nhan cua Tiet Cuong roi tu van, boi vi nhu nang noi: Chong la ten doc ac, o doi lam sao duoc, nui song lay rung het, tha chet chiu lang thinh... Manh guong phut da tan tanh, man xuan gio lanh thu dinh trang trong". Tu Ha chet vi khong the song voi mot nguoi chong bac ac, ma sau xa hon la du luan xa hoi se buoc toi nang la co gai giet chong. Cai chet cua Tu Ha co suc manh to cao du luan xa hoi thoi bay gio.

O Khue cac anh hung cung xuat hien ba nhan vat nu: Ta Phuong Co la co gai thon da, Ly Xuan Huong co mau sac tieu thu, Bich Ha von la nguoi hau. Ten tac pham Khue cac anh hung da neu bat muc dich sang tac cua tac gia la neu khong co nhung hanh dong anh hung cua tung con nguoi nay thi co nghiep "Nguyen Trieu” da khong cuu van noi.

Nhung hinh tuong phu nu tren san khau tuong ke tren, deu nam trong cac vo tuong truyen thong co dien. Hinh tuong nguoi phu nu bang xuong bang thit, lai la nhung nhan vat lich su co cong dung nuoc va giu nuoc qua tung chang duong cua dat nuoc. Nhung nhan vat nay da thua ke truyen thong tot dep cua phu nu tu xua, va khong ngung hoan thien ve moi mat de cham lo viec nuoc, dam viec nha, thuong con, yeu chong, da the hien trong cac vo tuong lich su sau nay nhu: Trung Nu vuong, Trieu Thi Trinh, Ly Chieu Hoang, An Tu cong chua, Bui Thi Xuan, Nguyen phi Y Lan, Gia dinh chi Ngo…

Cu ngo hinh tuong nguoi phu nu nhu vay chi xuat hien trong mot so vo tuong co tinh chinh kich. Nhung trong cac vo tuong hai cung the. Dau tien la hinh tuong nguoi phu nu trong Ngheu So Oc Hen. Nhan vat Thi Hen duoc xay dung kha cong phu tu mot nguoi phu nu binh thuong dam duong dau dau tranh voi nhung thoi hu tat xau cua cac quan lai trong xa hoi phong kien. “Tu xua den nay, co ai de cho dan ba lam quan bao gio? Chu toi ma duoc lam quan thi viec nay toi xu du, xu du day ong a ...".

Day la loi oan trach va thach thuc cua vo mot vien tri huyen trong vo tuong Ngheu So Oc Hen, voi ngu y du bi le giao phong kien, luat le xa hoi, tap tuc gia dinh lang xom kim ham... nhung voi nguoi phu nu bao gio cung nung nau quyen duoc tu do, binh dang voi nguyen vong duoc dem tai nang cua minh cong hien cho doi.

Mot vo tuong khac nhu: Truong Ngao duc chuong noi ve mot nguoi vo khon kheo, thong minh, gap phai anh chong khu kho, nen chi day chong song co ich. Ngoai ra, cac vo Hon Truong Ba da hang thit, Ngay xuan di hoi lai de cao cac co gai Kinh Bac thong minh hom hinh luon luon lam dep cho doi.

Nguoi phu nu Viet Nam voi nhung uoc muoi: cuoc song hoa binh, gia dinh am em, hanh phuc... duoc the hien tren san khau tuong tu thoi lap quoc, da ghi dau an tot dep trong gia dinh, ngoai xa hoi va tro thanh nhung hinh tuong vinh cuu, la tam guong sang dang tu hao trong doi song xa hoi cua nguoi Viet.

Theo Chau Anh (TCTHHN)