Ha thanh choi tuong

Tags: Ha Noi, Hang Quat, Ong Duc, Quan Cong, Bat Trang, Mai Hien, choi do co, gioi buon ban, Ha Thanh, nghe thuat, chau Au, do la, buc tuong, truu tuong, dong


Ha thanh choi tuong
Khach mua tuong
TTCN - Nghe thuat von... truu tuong. Cang truu tuong hon neu muon hieu thau dao nghe thuat choi tuong o Ha thanh boi no da dang ve truong phai (tu chau Au den chau A), phong phu ve nguoi choi (lai buon, tri thuc, truong gia), xo bo trong thuong truong (that gia, do co do gia co lan lon).

Cung kho co the coi day la mot thu choi tam linh, uyen bac, dam net van hoa hay la mot su hoc doi truong gia cua nhung troc phu, nha giau. Tuong co, tuong qui hiem VN tai cac dinh chua thi cu lan luot bien di, khong biet di dau. Trong khi “tuong thi truong” (Trung Quoc, Bat Trang, cac lang nghe) lai la mat hang ban duoc voi su xuat hien cua nhieu pho tuong, nhieu hoi cho, nhieu cua hang cua hieu...

Sam uat “cho tuong”

Con pho Hang Quat tu lau nay duoc biet den nhu “pho do tho” sam uat nhat Ha Noi. Tai day bay ban tat ca nhung gi nguoi dan ua tin nguong va “the gioi dong bong” can: vang ma, co phuon, nen huong, chuong khanh, ao quan hau dong va... tuong. Nguoc lai lich su, tu nhung nam 1936-1940, Hang Quat noi len trong 36 pho phuong boi nghe lam khuon banh khao va lam con dau. Nhung nam Ha Noi da co bat an bat de, khi nhu cau tho cung gia tien duoc nang len thanh “van hoa tho cung”, Hang Quat dan chuyen sang bay ban nhung mat hang ma da dang: bat huong, dia nen, ban tho... Tho chung than cua pho tu ngay ay den bay gio la lang nghe khet tieng Son Dong, Ha Tay.

Ha thanh choi tuong
Tuong co bay tai phu Thanh Chuong - Anh: Viet Hung

Den nhung nam 1992-1993, Hang Quat ro them boi do son son thep vang. Nguoi mang lai tieng tam cho pho khong ai khac la ong dong Thinh, mot ong dong noi tieng khong chi trong gioi dong bong ma tham chi ca Ha Noi. Khach ram rap toi pho la nhung con nhang de tu cua ong, xuoi nguoc tu noi thanh den tinh xa voi nhu cau mo dien tho, hau dong, cung le...

Boi the, khi thu choi tuong khong con am i chi trong the gioi buon ban do co thi Hang Quat duoc biet den la “cho tuong” dau tien cung khong co gi la. Mat hang chinh cua pho la tuong go truyen thong VN. Gia ca tuong doi mem, chat luong, voi mot so pho thuoc hang “top”: Phat ba “nghin mat nghin tay” cao khoang 1,2m, go mit son son thep vang gia hon 3 trieu dong. Mot doi “tien dong ngoc nu” bang go mit cao khoang 50cm gia 450.000-500.000 dong.

Chu Teu, tuong nguoi nong dan VN moc mac, lac quan voi nhieu the: Teu dang den, Teu qui lay, Teu cam quat... duoc ong dong ba cot mua nhieu, voi kich co 25-30cm mot doi khoang 250.000-300.000 dong. Cac pho tuong cong chua (cac co, cac cau) voi voc dang, trang phuc co xua kich co khoang 60cm gia 600.000-700.000 dong. Khach mua la nhung nguoi lap den, dien hau bong.

Khong truyen thong dan da tam linh nhu Hang Quat la nhung pho tuong hien dai voi cac cua hang bang den dien sang trung, ong ba chu nhan vang lap lanh, noi dien thoai di dong nhu gio. Do la De La Thanh. Do la pho Le Duan. Do la cac cho tuong Trung Quoc (TQ) tai Ha Noi mo ra theo dang trien lam, trung bay san pham, tim moi ban buon. Cho tuong TQ mo ra gan day nhat o pho Hang Bong do chinh nguoi TQ ban hang. Noi ve truyen thong, ky thuat lam tuong nung tu ngan xua cua nguoi TQ thi cac tay tho VN khong the sanh bang: ho chuan muc tu khuon tuong, nuoc men trong sang den mau sac ruc ro, duong net sac sao, hinh thuc phong phu. Boi the gia tuong su TQ bao gio cung dat hon tuong VN nhieu lan neu so cung “phom”, kich co.

Xet loai tuong nguoi trung nien, cao tuoi hay mua nhieu la tuong Quan Cong. Mot pho Quan Cong cam dao cao 60cm cua TQ gia khoang 1 trieu dong, trong khi hang composite VN (hang gia dong bang cach phun nhu) gia khoang... 150.000 dong. Trong khi Quan Cong TQ duoc khac hoa dau ra do, tu rau may uy nghi, long dao sac lem, tu the hung dung, cac the ro rang tu Quan Cong chong dao den Quan Cong danh co..., thi Quan Cong VN rat kho nhan ra, tham chi ai khong hieu lich su Tam Quoc khong the biet do la ong Quan Cong neu khong co... chu thich hang hoa gan canh do.

Voi ong Di Lac bung to bang su TQ, dang ngoi, cao khoang 45cm gia tu 800.000 - 1 trieu dong (hang do nguoi TQ ban tai VN, neu qua tay buon VN thi gia con cao hon). Trong khi Di Lac composite gia dong VN cung kich co gia chi 100.000-120.000 dong. Ong Di Lac san xuat tai Bat Trang trong ngo nghe, quan ao xoc xech do lam bang khuon re tien; gia con re hon: 30.000-40.000 dong... Nhung co mot dieu chi nguoi am hieu tuong that su biet: tuy tot vay nhung hang TQ (chu yeu xuat khau tu Giang Tay, Que Lam, Canh Duc Chan..., goi la hang danh qua) deu la hang cho, hang dia phuong kieu nhu Bat Trang 1, Bat Trang 2 tai VN. Tat ca chua the sanh bang hang noi dia cao cap tai TQ.

Dong choi

Ha thanh choi tuong
Cua hang tuong tai duong Le Duan
Co the xem khoang nhung nam 1994-1995, khi dong tuong Phuc hung cua chau Au tran ve VN, chinh la thoi diem mo ra mot phong cach choi tuong moi khac han kieu choi tuong cua cac dai gia trong gioi buon ban, choi do co. Khi do, khong biet bang cach nao, mot tay trong gioi buon do co chuyen duoc tu chau Au ve Sai Gon mot khuon tuong co gai dang di va nang mai toc. Day la mot kiet tac ve nghe thuat duc tuong thach cao vao thoi do, mac du no chi la mot khuon tuong duoc “chep lai” do ban tay tinh te cua tho chau Au.

Lap tuc, cac phien ban co gai nang mai toc duoc san xuat va ban chay nhu tom tuoi tai duong Tran Quoc Thao, gia hon 1 luong vang/tuong. Tuong duoc khac hoa uyen chuyen, nhin nhu dang chuyen dong, cang nhin cang thay nhieu goc dep. Hai phien ban cua buc tuong nay lap tuc duoc chuyen ra Ha Noi. Mot trong hai nguoi so huu buc tuong do la ong M., mot tay choi do co “dai thu” tu thoi Phap. Ong M. lap tuc thue tho Dai Bai, Bac Ninh phuc che buc tuong bang cach chuyen sang... tuong dong. Rieng gia tien cong va dong da la 2,4 luong vang. Buc tuong duoc lam them chi tiet, lam cu di nhu mot kiet tac thoi Trung co.

Sau thoi diem nay, hinh anh cac pho tuong chau Au phuc hung dat tai phong khach nhung gia dinh Ha Noi giau co da tro thanh pho bien. Phan nhieu trong do la tuong than ve nu cut tay, cao khoang 60cm, sau do nhieu nguoi choi tu nang chieu cao nay len thanh 1,2-1,6m. Thoi gian sau, buc tuong “co gai rot nuoc”, “nang tien ca” noi len va chiem duoc nhieu cam tinh. Do co the xem la nhung tac pham da di den tan cung cua nghe thuat cao, ke ca theo cach cam nhan cua nguoi choi.

Nhung nam gan day, nguoi choi dong tuong chau Au chuyen sang tim cach the hien moi: tuong luc si Hercules cao 1,6m, chat lieu cao cap nhat la composite (gia 4-5 trieu dong), tiep do la ximang gia da (2-3 trieu dong), roi den thach cao. Tuong co gai cam binh nuoc, co gai dang con hen co nuoc chay xuong, kich thuoc 90cm den 1m, chat lieu composite gia trung binh 2,5-3 trieu dong. Roi tuong than Apollo, than tinh yeu...

De choi duoc tuong chau Au, ngoai co... tien, nguoi choi can khong gian nha rong rai va cach bai tri khoa hoc. Dat tuong dep nhat la goc tuong khoet, trong do co den hat ra, den ngoai chieu vao, ben tren roi xuong; buc tuong tro nen lung linh huyen ao. Ngoai den chieu, tuong dung nhat thiet phai di chung voi ke, khong duoc ke sat tran, xung quanh khong bay bien do dac lon xon.

Duoc dan choi tuong danh gia gan dong hanh voi mot choi tuong chau Au ve mat thoi gian, nhung trao luu choi tuong go gia co lai bat dau voi mot cau chuyen ly ky khac: dan buon ban, choi tuong co Ha Noi khong may xa la Coi “ma” (khon nhu ma), o ngo Quynh. Dau thap nien 1990, Coi “ma” gom duoc mot lo hang do co lon va tuon vao TP.HCM. Tren duong van chuyen sang nuoc ngoai, lo hang bi cong an “to”. Coi “ma” von xuat than la mot nha giao, co chien luoc lam an ro rang, thau dao nhan ra rang; tuong gia co se la mat hang lam an duoc. Ve Bac, Coi quyet di theo con duong nay. Va ban hang tu thuo tap lam tuong gia co cua Coi khong ai khac la Duc “can” - em trai hoa si Thanh Chuong, nguoi lap phu Thanh Chuong voi mot kho tang ve tuong tai Soc Son, Ha Noi.

Ong Duc cung la mot cao thu khac trong lang lam tuong gia co. Thoi diem nay, ong Duc duong nhu chu tam chuyen huong sang nghe thuat nhung tai gian nha san ong o giua thu do (doc Vinh Phuc, quan Ba Dinh) van nuoi 7-8 tho lam tuong. Ong Duc khoe: “Chung toi lam tuong co gia nhu that!”. Khoang nam 1995-1996, ong Duc gom mot lo hang gom 300 pho tuong gia co vao TP.HCM. Lai bi cong an phat hien va cho rang... day la do co. Ong Duc ke: “Toi noi neu cac ong cho day la tuong co thi ky hop dong di, toi se lam giong het nhu the nay. Khong tin, cu che tuong ra xem go moi hay cu”. Ong Duc van bi thu hang, sau duoc tra lai nhung ke hoach “Nam tien” coi nhu pha san.

Ha thanh choi tuong
Mot cua hang tuong o Hang Ga

Ve Ha Noi, lam chung tuong gia co voi Coi “ma” mot thoi gian thi ong Duc tach ra lam rieng. Ong Duc ke nha san cua ong hien la CLB sinh hoat cua gioi hoa si va lam phim. Khach den mua chu yeu anh em biet choi hoac nguoi nuoc ngoai. Doan lam phim Mua he chieu thang dung, Thoi xa vang... cung da den day thue do hoac nho ong Duc thiet ke lam cu lai nhung hinh tuong dung de dong phim.

Theo ong Duc, dong tuong nay khong ken khach choi va dam net thuan Viet moc mac. Chang han, nguoi biet choi se nhan ra ve dep khuon mat dan gian cua chu Teu voi nhung duong net dep chuan: tu nep ao, trang phuc thoi xua, voc dang, tu the hon nhien, nhan nai. Nuoc thoi gian tren lop son son, sau, min mang, phan hong ra phan hong, lop bac thep day, min.

O tren cung cac dong choi tuong, du thoi diem nao thi tuong co van la mat hang “truu tuong” nhat, tu gia ca, cach nhin, so thich... Khong gi co the can do dong dem. Qui nhu tuong co va hiem nhu tuong co. Thap nien 1990, khi truc vot mot con tau dam o Hon Cau, Vung Tau, nguoi ta tim thay khoang 15.000 mon do vat duoc coi la co, gom binh, lo, bat dia va tuong. Theo gioi buon ban thao tin, gia tri gan 300 mon binh lo bat dia trong so nay neu dem doi moi chi ngang bang duoc gia tri tuong mot nguoi hau dang dang den mau luc.

Du hieu gia cua tuong co la the nao. Moi biet them muc dich thuc cua cac cuoc san lung tuong co den chua thanh ly, cac chuong trinh hao tam cung tien tuong moi vao chua de... xin tuong cu ra. “Tho chay” (tay chan dan em cua cac ong trum) dang suc sao khap lang que dong bang Bac bo de san lung tuong co. Hang gom duoc tham chi tu... an cap.

Tuy vay van con tu te chan boi hang do la hang xin, la do co that. Cong nghe lam gia, cac don trinh sat cua cac dai gia buon ban do co bay gio moi la don sat thu. Chang han, voi trinh do cac dai gia nay, viec lam gia mot buc tuong Quan Am bang go mit tu the ky 18 chi dien ra trong... mot thang. Dau tien, ong tho duc se tro tai duc deo theo y chang kich co va “anatomy” pho tuong co that. Sau do, ong tho son tiep quan bang cac ky thuat hom, bo; roi son lot, son thi, son toat, thep bac, phu canh gian. Cho nao can son se son son. Cho nao can canh gian la canh gian.

Doi son kho, ong nay se dung “den kho” kho vao be mat phan son thep lam be mat co nhung vet lom dom nhu vet thoi gian: phong suong cua 200-300 nam truoc lap tuc hien ve chi sau chua day mot tieng dong ho kho. Theo con mat nha nghe cua tay buon, ho se chi dao tho kho den muc do nao can ngung kho de khong chay, do lom dom dat tieu chuan cua ngay xua. Sau do, bun phu sa se duoc quet len va lau kho. Cac vet ban bam vao khe ke se duoc bien hoa thanh do lau doi. Tay buon se gui pho tuong nay cho “tho chay” vao mot vung nong thon. “Tho chay” ban tin cho khach mua. Gap tay buon gioi se biet ngay do dom, tay buon non tay se bi lua "day la tuong cua mot ngoi chua thanh ly", hoac "vot duoc o song". Buon mua ve ban lai cho khach choi. Khach co the bi lua vai ba chuc trieu trong khi gia buc tuong chi la 300.000-400.000 dong.

+ + +

Ha thanh giap tet ban tuong nhieu. Mot thi truong tuong dang that su mo ra voi cac lang nghe, cac xuong tuong cua nghe nhan, cac doi tac TQ, vuon xa hon nua la... quoc te. Nhung khi ma cac tay buon tuong co coi Thai Lan la tram trung chuyen, coi Phap (chuong tuong Phat Thich Ca, Phat Ba, Tong Tu, A Di Da..), Duc (chuong tuong Teu cac tu the...) la cac ban hang, thi nguy co thieu hut tuong co tai VN la dieu kho tranh khoi.

NGUYEN LE NGUYEN

Choi do co thiet

Ha thanh choi tuong
Trong gioi cac tay choi do co o dat Ha thanh khong thieu phu nu. Nhung khong co nhieu nguoi that su “say” voi nghiep suu tam va “nghien do co” nhu hoa si Bui Mai Hien.

Theo Mai Hien, trong moi co vat deu chua dung nhung net dac trung cac tang van hoa cua nguoi xua: “Tung do vat, tung chi tiet du tinh xao hay tho moc cua co vat deu khac hoa the gioi vat chat va tinh than cua cha ong...”. Choi do co dong nghia voi phai co tien nen nhung uoc ao cua Mai Hien chi duoc dat vao nhung mon nho nho: cai dia, ong binh voi, chum lo... Mai toi nam 1990, khi ra mat trien lam tranh dau tien “Mua thu nam 90” kha thanh cong ca ve nghe thuat lan tai chinh thi Mai Hien moi chinh thuc thoa nguyen duoc uoc mo suu tap do co.

Luong co vat hoa si Mai Hien dang so huu da len den so nghin, nhung dang noi hon la chi co nhung mon vao hang doc nhat vo nhi hien nay. Trong ba can gac tren pho Nguyen Thai Hoc cua chi chat kin nhung co vat. Tu nhung thu thong thuong nhu binh voi, chum sanh cho toi nhung dau rong, phuong cung thoi voi nhung gi vua tim thay o hoang thanh Thang Long. Tat ca niem say me cua chi don vao co vat thoi Ly - Tran - Le. Chi la mot trong so it cac nha suu tam chi say me do co Viet ma thoi.

Buoc chan vao nha cua chi, gap ngay chiec dia “Luong long chau nguyet” duong kinh den 82cm, chieu cao 16cm, co le vao co dia co lon nhat o VN hien nay, da co tuoi 200 nam. Hai co vat qui khac la hai chiec chum sanh doi Le tren than co ghi dong chu “Chiec chum nay duoc lam vao nam 1673 tang cho Dinh Quang Ky” (mot trong bon vi quan lon nhat duoi thoi chua Trinh Tong, da duoc chua uu ai tang cho chiec chum nay). Thu hai la bo nhung dung cu bang da tu thuo so khai cua nguoi Viet co.

Sau hon muoi nam deo duoi niem say me do co, nay chi choi do co theo kieu “khao co hoc”: “Chi suu tam nhung gi that su qui hiem, duoc lam that ky cong, so luong khong co nhieu hoac phai co ten tuoi cu the, gan voi lich su, gan voi nhung giai doan, thoi ky phat trien cua cha ong”.

TUAN SON - VAN AN

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Ngân hàng ồ ạt cho vay mua nhà

Cho vay doanh nghiệp khó khăn, các ngân hàng tìm cách đẩy mạnh cho vay tiêu dùng, trong đó nhắm tới nhu cầu mua sắm, sửa chữa nhà ở. Nhưng với kỳ vay dài hạn luôn ẩn chứa rủi ro không chỉ với các ngân hàng mà cả nền kinh tế.

Tìm hiểu: Ha Noi, Hang Quat, Ong Duc, Quan Cong, Bat Trang, Mai Hien, choi do co, gioi buon ban, Ha Thanh, nghe thuat, chau Au, do la, buc tuong, truu tuong, dong

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Hà thành chơi tượng

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Hà thành chơi tượng bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Ha thanh choi tuong

Nhan xet, hay lien he ve tin Ha thanh choi tuong co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Ha thanh choi tuong de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0