Gerhart Hauptmann

Tags: Gerhart Hauptmann, Emanuel Quint, Chua Kito, Thuy Dien, Der Narr, Hy Lap, Chu Nghia Tu Nhien, vien han lam, mat troi moc, su phat trien, gay chan dong, Cua ong, vo kich, nhan vat, tac pham, nam


– Hauptmann la dai dien tieu bieu nhat cua chu nghia tu nhien Duc, vo kich Truoc luc mat troi moc da gay chan dong boi tinh hien thuc tan nhan va ngon ngu binh dan song dong.

Gerhart Hauptmann (15/11/1862 - 6/6/1946)

Giai Nobel van hoc 1912

* Nha viet kich, tieu thuyet Duc

* Noi sinh: Bad Obersalzbrunn (Schlesien)

* Noi mat: Agnetendorf (Schlesien)

Gerhart Hauptmann

Gerhart Hauptmann
(1862-1946)

Gerhart Hauptmann la nha viet kich co dong gop da dang, hieu qua cho nen san khau Duc va the gioi. Ong la dai dien tieu bieu nhat cua chu nghia tu nhien Duc, vo kich Truoc luc mat troi moc da gay chan dong boi tinh hien thuc tan nhan va ngon ngu binh dan song dong. Nhan vat noi bat trong tac pham cua ong co nhung so phan khac nghiet va thuong phai guc nga vi no.

Gerhart Johann Robert Hauptmann sinh tai khu nghi mat Schlesien (nay thuoc dat Ba Lan), la con trai ut trong mot gia dinh chu khach san. Tu khi di hoc truong lang ong hoc tieng Latinh. G. Hauptmann ghet truong hoc, 15 tuoi ong da den dien trang cua chu ruot trong mot nam de hoc lam dien chu; chinh tai day da dinh hinh nhung tinh cach doc lap, cuong quyet va giup ong co cai nhin cua rieng minh doi voi the gioi. Nam 1880 G. Hauptmann theo hoc lop dieu khac tai Vien Han lam Nghe thuat Breslau, nghe giang lich su tai truong Dai hoc Tong hop Jena va lam quen voi hoc thuyet C. Darwin(*) - mot hoc thuyet co anh huong lon den su phat trien cua chu nghia hien thuc trong cac nen van hoc Chau Au. Nam 1885 G. Hauptmann ket hon voi co Tineman, nguoi da giup ong nhieu ve mat tai chinh, ve song o thi tran Erknere gan Berlin va say me doc Marx, Engels, Tolstoi, Zola va Ibsen(*). Cung trong nam nay G. Hauptmann cong bo truong ca su thi Promethidenlos. Tai day ong lam quen voi cac nha tho tu nhien chu nghia thich the hien hien thuc cu the va tran trui. Nam 1889, nha hat "San khau tu do" dung vo kich cua G. Hauptmann Truoc luc mat troi moc ke ve mot gia dinh nong dan giau len rat nhanh nhung cung pha san rat nhanh. Vo kich da gay chan dong du luan va tac gia cua no duoc chu y nhu mot tai nang viet kich day trien vong. Nam 1893 vo kich Nhung nguoi tho det da cung co vung chac danh tieng cua G. Hauptmann. Nam 1907 ong sang Hy Lap lay cam hung sang tac, va viet Mua xuan Hy Lap (ki) cung hai tieu thuyet Chang dien Emanuel Quint va Dao cua nguoi me vi dai. Nam 1912 G. Hauptmann duoc trao giai Nobel chu yeu vi nhung dong gop trong linh vuc kich.

G. Hauptmann duoc phong lam tien si danh du cua nhieu truong dai hoc (Oxford (1905), Leipzich (1909), Praha (1921) va Colombo (1932); ba lan duoc trao giai thuong cao nhat ve kich cua ao (1896, 1899, 1905). La nguoi suot doi theo chu nghia hoa binh, mac du cam ghet chu nghia Quoc xa, nhung sau khi Hitler len nam chinh quyen, G. Hauptmann van quyet dinh o lai Duc. Dieu nay khien nhieu nguoi ton sung ong rat bat binh. Thoi gian nay kich cua ong it duoc trinh dien. Nam 1946, quan Dong minh nem bom Dresden, thanh pho ma G. Hauptmann rat yeu men, nha viet kich bi soc nang. Ong mat vao nam nay vi viem phoi. Sau khi mat, danh tieng cua G. Hauptmann ngay cang lu mo dan.

* Tac pham:

Promethidenlos (1885), truong ca su thi.

Thiel - nguoi tho hoa xa (Bahnwörter Thiel, 1888), tieu thuyet.

Truoc luc mat troi moc (Vor Sonnenaufgang, 1889), kich [Before dawn].

Ngay hoi hoa binh (das Friedensfest, 1890), kich.

Nhung ke co don (Einsame Menschen, 1891), kich.

Nhung nguoi tho det (Die Weber, 1892), kich [The weavers].

Chiec ao long hai li (Der Biberpelz, 1893), kich [The beaver coat].

Hannele (Hannele, 1893) - tu nam 1896 doi thanh Hanneles bay len troi (Hanneles Himmelfahrt, 1893), kich tho gia tuong [The asumption of Hannele].

Florian Geyer (1896), kich.

Qua chuong chim (Die versunkene Glocke, 1896), kich co tich [The sunken bell].

Bac xa ich Henschel (Fuhrmann Henschel, 1898), kich [Drayman Henschel].

Rose Bernd (1903), kich.

Pippa mua! (Pippa tanzt!, 1906), truyen gia tuong.

Mua xuan Hy Lap (Griechischer Frühling, 1908), nhat ki di duong [Greek spring].

Chang dien Emanuel Quint (Der Narr in Christo Emanuel Quint, 1910), tieu thuyet.

Cay cung cua Odysseus (Der Bogen des Odysseus, 1914), nhat ki di duong.

Ten ta giao xu Soana (Der Ketzer von Soana, 1918), tieu thuyet [The heretic of Soana].

Lu chuot cong (Die Ratten, 1911), kich [The rats].

Dao cua nguoi me vi dai (Die Insel der grossen Mutter, 1912), tieu thuyet.

Till Eulenspiegel (1928), truong ca su thi.

Cuon sach cua dam me (Buch der leidenschaft, 1930), tieu thuyet [Book of passion].

Truoc luc mat troi lan (Vor Sonnenuntergang, 1932), kich.

Cuoc phieu luu thoi tuoi tre cua toi (Abenteuer meiner Jugend, 1937), tieu su tu thuat 2 tap [Adventure of my youth].

Atridenkich tu hoi (Atriden - tetralogie, 1941-1946).

Giac mo vi dai (Der grosse Traum, 1942), kich.

Bong toi (Die Finsternisse, xuat ban nam 1947 - sau khi nha van da mat), tieu thuyet.

Tuyen duong cua Vien Han lam Thuy Dien

Hans Hildebrand, Thu ki Vien Han lam Thuy Dien

Nguoi xua co cau ngan ngu rang thoi dai doi thay va con nguoi thay doi cung thoi dai. Nhin lai nhung chang duong da qua, chung ta da tung kham pha chan li cua cau ngan ngu nay. Chung ta, nhung nguoi khong con tre, trong cuoc song hoi ha gap gap cua minh da tung co co hoi nem trai chan li do, va moi ngay troi qua lai them mot lan khang dinh. Suot chieu dai lich su, nhung cai moi luon nay sinh, nhung ban dau ta khong nhan thuc duoc chung, mac du chinh nhung cai moi do se co tam quan trong trong tuong lai. Hat giong duoc gieo xuong dat, se hoi sinh va lon len thanh dai thu. Mot so ten tuoi trong nen khoa hoc duong dai cho thay nhung khac biet giua su khoi dau khiem ton voi su phat trien ve sau.

Dieu nay cung dung voi kich tho. O day, ta se khong di nguoc tro lai hai muoi lam the ki phat trien cua kich tho. Tuy nhien, co mot khac biet lon lao giua nhung ban hop xuong cua le hoi Tuu than Dionysiac, von duoc goi la bi kich (tragedy) xuat phat tu nhung tam da cuu ma ban dong ca dung lam y phuc, voi nhung yeu cau ma thoi hien dai dat ra cho kich tho. Chinh su khac biet nay cho thay nghe thuat kich tho da co su tien trien to lon.

Trong thoi dai chung ta, Gerhart Hauptmann la mot ten tuoi lon o linh vuc nghe thuat kich. Ong vua tron nam muoi tuoi, da di het nua cuoc doi va co the nhin lai su nghiep sang tac vo cung phong phu cua minh. Ong viet tac pham dau tien cho san khau khi 27 tuoi. O tuoi 30, ong chung to su truong thanh trong nghe thuat bang tac pham Nhung nguoi tho det (1892) (Die Weber). Tiep theo vo kich nay, mot loat tac pham khac ra doi cang cung co them danh tieng cua ong. Hau het kich cua ong de cap toi cuoc song cua nhung con nguoi o tang lop duoi, cuoc song ma ong co nhieu co hoi nghien cuu, dac biet la o chinh que huong Silesia cua ong. Nhung mieu ta cua ong dua tren su quan sat tinh tuong ve con nguoi va moi truong ho song. Moi nhan vat la mot ca nhan duoc phat trien day du, khong he co dau an cua bat ki kieu mau hay hinh tuong sao mon nao. Tham chi, khong mot ai, du chi trong khoanh khac lai co the hoai nghi tinh xac thuc ve nhung quan sat cua ong. Nho tinh xac thuc, ong duoc coi la mot nha hien thuc chu nghia lon. Nhung trong kich cua minh, ong khong bao gio ca ngoi cuoc song cua nhung ke duoi day xa hoi. Nguoc lai, mot khi da xem hay doc kich cua ong va dong cam voi hoan canh cua nhung con nguoi do, nguoi ta se thay can phai co mot bau khong khi moi va tu hoi lam cach nao trong tuong lai co the xoa bo su khon cung. Chu nghia hien thuc trong kich cua Hauptmann dem den cho con nguoi giac mo tuoi sang ve mot cuoc song moi tot dep hon va uoc mong hien thuc hoa giac mo do.

Hauptmann cung viet nhung vo kich co tinh chat hoan toan khac. Ong goi chung la “kich than thoai”, hay “kich co tich” (nguyen van tieng Duc: Morchendramen). Trong so nhung vo kich do noi bat len tac pham dac sac Gia thuyet cua Hannele (1893) (Hanneles Himmelfahrt), trong do cuoc song ngheo kho va niem phuc lac noi thien duong duoc khac hoa voi su tuong phan noi bat; va vo kich Chiec chuong chim (1897) (Die versunkene Glocke) duoc yeu thich nhat trong cac vo kich cua ong tai Duc. Ban in cua vo kich ma uy ban trao giai Nobel cua Vien Han lam Thuy Dien su dung cho lan trao giai nay la ban in lan thu sau muoi.

Hauptmann cung de lai dau an dam net trong the loai kich lich su va hai kich. Ong chua xuat ban mot tap tho tru tinh nao, song nhung bai tho phu hoa trong cac vo kich cua ong cung cho thay tai nang cua ong trong linh vuc nay.

Thoi ki dau, ong co cho xuat ban mot vai truyen ngan va nam 1910, ong cho ra doi cuon tieu thuyet Ten he trong Chua Kito: Emanuel Quint (Der Narr in Christo: Emanuel Quint), ket qua cua nhieu nam lam viec. Truyen Vi tong do (1892) (Der Apostel) la phac thao cho cuon tieu thuyet hoan chinh ve sau, trong do chung ta biet duoc doi song noi tam cua mot nguoi dan ong ngheo, chang duoc hoc hanh gi ngoai tru nhung dieu rut tia tu Kinh thanh, cung chang he co kha nang danh gia mot cach phe phan ve nhung dieu minh da doc, cuoi cung da di den ket luan rang anh ta la hoa than cua Chua Kito. Chang de gi dua ra mot mo ta chuan xac ve su phat trien noi tai cua mot con nguoi von co the coi la binh thuong neu nhu ta xet den tat ca moi ap luc va hoan canh tac dong den su phat trien do. Nhung, cang kho khan gap boi de dat toi su that khi mo ta su phat trien noi tai cua mot tam hon hoi bat thuong. Day la mot no luc tao bao, va de thuc hien no phai mat hang chuc nam rong lao dong sang tao. Su danh gia tac pham nay rat khac nhau. Toi rat hanh phuc la mot trong so nhung nguoi coi Emanuel Quint la mot giai phap bac thay cho mot de tai hoc bua.

Net dac sac cua Hauptmann la su am hieu sau sac va co tinh phe phan doi voi the gioi noi tam con nguoi. Nho kha nang thien phu nay, Hauptmann da sang tao trong kich va tieu thuyet cua ong nhung nhan vat song thuc su chu khong phai nhung kieu nhan vat dai dien cho mot quan diem hay cach nhin nao do. Tat ca nhan vat ma ta gap, ke ca nhan vat phu, deu co mot cuoc song tron ven. Doc tieu thuyet cua ong, ta kham phuc nhung trang mieu ta khung canh va nhung net phac hoa ve cac nhan vat it nhieu co lien quan mat thiet toi nhan vat chinh cua cau chuyen. Cac vo kich cho thay tai nang to lon cua ong trong viec thu hut su tap trung cua doc gia hay khan gia tu dau den cuoi. Du ong khai thac de tai nao, ke ca khi ong de cap toi mat trai cua cuoc doi, nhan vat cua ong luon co nhan cach cao thuong. Tinh cao thuong nay, cung voi nghe thuat tinh te, mang lai cho tac pham cua ong mot suc manh ki dieu.

Nhung nhan xet tren day nham so phac nhung li do ma Vien Han lam Thuy Dien quyet dinh trao giai Nobel van chuong nam nay cho Gerhart Hauptmann.

Thua Ngai Hauptmann! Trong tac pham day y nghia va gay tranh cai Ten he trong Chua Kito: Emanuel Quint Ngai da viet: "Khong the kham pha tien trinh tat yeu cua mot doi nguoi o moi giai doan cua no, du moi con nguoi chi la don nhat khong the lap lai tu dau toi cuoi va boi nguoi quan sat chi co the hieu doi tuong cua minh trong gioi han ban tinh cua chinh han".

Dung nhu vay. Nhung, nguoi quan sat cung co nhieu loai. Co nhung ke ma trong cuoc song tat bat hang ngay chang co co hoi cung chang he co y muon tim hieu nhung nguoi dong bao minh mot cach sau sac hon. Chung ta chi thay cai ben ngoai ma chang quan tam nhin sau vao cai ben trong, tru khi chung ta co loi ich cu the nao do trong viec tim hieu dong co cua ke khac. Ngay ca nhung ai khong bi cuon theo nhung xao dong cua doi song hien tai, nhung nguoi tu gioi han tam giao tiep voi the gioi ben ngoai va co quan he mat thiet voi nhung gi dien ra truc tiep xung quanh ho, thuong cung chang di qua xa trong viec tim hieu tam hon con nguoi. Chung ta hoac bi hap dan nhau hoac bi day xa nhau. Ta khong tho o voi doi tuong, nhung ta chi co hai thai do hoac yeu hoac ghet. Chung ta hoac chi ngoi ca hoac chi buoc toi.

The nhung, nha tho khong phai la nguoi thuong. Ho co kha nang day pham vi tuong tuong cua minh di xa hon. Do la vi ho co truc giac thien phu. Va, thua Tien si Hauptmann, Ngai co kha nang tuyet voi nay o muc do cao nhat. Trong tac pham cua minh, Ngai da tao ra vo so nhan vat. Nhung cac nhan vat do khong chi ton tai o pham vi nhung kieu loai tinh cach nay hay tinh cach no. Voi doc gia va khan gia, moi nhan vat cua Ngai la mot ca nhan phat trien day du, song va hanh dong cung nhung nguoi khac, nhung khac tat ca nhung nguoi khac. Do chinh la li do tao nen ma luc ki dieu trong tac pham cua Ngai.

Nguoi ta cho rang it nhat trong mot vai tac pham, Ngai da to ra la mot nha hien thuc chu nghia dac sac. Ngai da co nhieu co hoi de tan dung tai quan sat va lam quen voi su ngheo kho cua moi tang lop xa hoi, va Ngai da mieu ta no mot cach trung thuc. Sau khi doc hay xem mot vo kich nhu vay va bi xuc dong sau sac, nguoi ta khong the khong co y nghi: “Can phai cai tao cuoc song nay”. Nguoi ta khong the phu nhan su hien huu cua mat trai cuoc song, va no phai co vi tri cua minh trong van hoc, ngo hau day cho con nguoi su minh triet doi voi cuoc song.

Hoat dong xa hoi da dang cua Ngai voi tu cach nha van da dem den cho chung toi nhung kiet tac khac. Toi chi muon de cap o day hai tac pham Gia thuyet cua Hannele (Hanneles Himmefahrt) va Chiec chuong chim (Die versunkene Glocke). Nhung tac pham sau nay cua ong duoc dong dao cong chung nuoc ong yeu thich.

Qua loi cua nhan vat day tham vong va khong may man Michael Kramer, Ngai noi:

Neu mot ke nao do co du su tao ton de ve nen con nguoi doi vong gai, anh ta se mat ca doi moi lam duoc dieu do. Chang co gi vui thu cho anh ta: nhung gio co don, nhung ngay co don, nhung nam thang co don. Anh se phai song mot cuoc song co don, chi voi chinh minh va voi Chua. Anh se phai tu tan phong minh moi ngay. Khong the co thu gi tam thuong ve anh hoac trong anh. The roi, trong khi anh cay cuc va cam cui miet mai trong noi co don, linh hon cua Chua xuat hien. Doi khi anh thoang thay hinh anh do. Hinh anh do ngay mot lon len, anh thay duoc dieu do. Sau do anh an tru trong vinh hang, va nhin thay vinh hang ngay truoc mat minh trong im lang va dep de. Anh co vinh hang du khong muon no. Anh nhin thay Dang Cuu the. Anh cam thay Ngai.

Mac du trong tac pham, Ngai khong gioi thieu nhan vat Dang Cuu the doi vong gai, Ngai da dua ra hinh anh mot nguoi dan ong ngheo cuoi cung bi ao giac danh lua rang anh ta la Duc Chua thu hai. Nhung loi cua Kramer cung cho thay quan diem rieng cua ong. Tieu thuyet Ten he trong Chua Kito: Emmanuel Quint (Der Narr in Christo: Emanuel Quint), xuat hien nam 1910, nhung truyen Vi Tong do (Der Apostel) viet nam 1892 cho thay Ngai da du dinh viet tieu thuyet nay tu hai muoi nam truoc.

Nghe thuat dich thuc khong phai la viet roi quang ba cho cong chung nhung suy nghi bat chot xuat hien trong khoanh khac nao do, ma la dua ra nhung y tuong huu ich de moi nguoi mo xe, don nhan nhung y kien trai nguoc va qua do nhan thuc duoc he qua sau cung cua chung. Tien trinh nay se dan dan dua nguoi nghe si dich thuc den niem tin qui bau: "Cuoi cung ta da tiep can voi su that". Ngai da dat duoc dinh cao trong nghe thuat nho su nghien cuu va chuan bi cong phu nhung khong he mo pham, vao su nhat quan trong cam xuc, tu tuong va hanh dong, va vao hinh thuc nghiem ngat trong cac vo kich cua Ngai.

Vien Han lam Thuy Dien xet thay nha van lon Gerhart Hauptmann xung dang duoc nhan giai thuong Nobel nam nay. Ngay bay gio, Hoang Thuong se trao giai thuong cho Ngai.

  • Tan Don dich, Tran Tien Cao Dang hieu dinh

Ban quyen ban tieng Viet bai tuyen ngon nay thuoc ve Trung tam Culture Globe

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Gerhart Hauptmann, Emanuel Quint, Chua Kito, Thuy Dien, Der Narr, Hy Lap, Chu Nghia Tu Nhien, vien han lam, mat troi moc, su phat trien, gay chan dong, Cua ong, vo kich, nhan vat, tac pham, nam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Gerhart Hauptmann

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Gerhart Hauptmann bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Gerhart Hauptmann

Nhan xet, hay lien he ve tin Gerhart Hauptmann co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Gerhart Hauptmann de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tac pham trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tac pham
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0