GS Tran Van Khe Cong chieng Tay Nguyen xung dang la kiet tac nhan loai

Cong chieng luon la linh hon cua cac le hoi Tay Nguyen

Cong chieng Tay Nguyen hien dang trong nhung gio khac cuoi cung truoc khi duoc hoac khong duoc UNESCO tuyen phong la mot trong 26 kiet tac phi vat the cua nhan loai dot nay. Sau day la cuoc tro chuyen voi GS Tran Van Khe - nguoi duoc UNESCO giao tham dinh Ho so Cong chieng cua VN.

* Duoc biet truong hop nguoi VN dung ra thuyet minh cho ho so cua chinh nuoc minh la rat hiem, thua GS?

- Day la truong hop het suc dac biet. Theo luat, ho so nuoc nao dua thi chuyen gia nuoc do khong duoc quyen len tieng. Nhung truong hop nay nguoi nuoc khac khong ai dam nhan, boi khong biet cong chieng la gi.

G.S Tran Van Khe

Biet toi trong Hoi dong Quoc te Am nhac UNESCO, ho moi. Toi noi toi biet dieu le, toi khong muon lam, thi ho cho coi mot dieu le khac: Neu tren the gioi khong ai nhan thi phai nho toi chuyen gia VN, ma truoc het la chuyen gia VN o ngoai. Toi moi gui thu noi that voi ho, bay gio toi ve lam nguoi trong nuoc. Ho tra loi, moi lan ong tham gia danh gia di san nuoc khac, deu thay co su cong tam. Va moi ve VN mot nam chu may, con ba chuc nam lam cho Hoi dong Quoc te Am nhac o Phap, thi ke nhu la ben day...

* Ho so cong chieng dac biet o cho nao, den noi khong nha nghien cuu nao tren the gioi dam dung ra tham dinh?

- Cong chieng hoi nao toi gio chi co mot nguoi biet qua la Condominas, voi tu cach nha Dan toc hoc. Condominas khong dam nhan vi cai nay vua la khong gian van hoa, ma trong do co phan tach ranh re ve mat am nhac, co ca tong pho ma ong ay khong doc duoc.

Co mot nha vua Dan toc hoc vua Nhac hoc la ong Jacques Dournes, nhung ong ay da mat roi. Nhung nguoi khac biet so qua ve van hoa dong thau, ca Dong-Nam A nhung chi tiet ho cung khong biet. Ho biet toi co ve day, co di dien da Tay Nguyen, dong thoi toi biet Indonesia, Philippines… thi co co so de so sanh.

* Chang may ma cong chieng bi truot thi rat de roi vao quen lang, thua GS?

- Khong! Truot la chuyen giong nhu hoc tai ma thi phan. Nhung da vuot qua ba vong thi thay rang gia tri that su. Toi la nguoi chua biet gi het ma bay gio thuong yeu cong chieng thiet tinh. Duoc hay khong duoc la chuyen ben ngoai.

Ma toi thi nghiem roi, toi khong phai chuyen mon cong chieng ma chi tom tat lai phan nghien cuu trong ho so, ai nghe roi cung me het.

Qua do toi cho rang it nhat co mot ket qua: lam cho nguoi Viet Nam nhan thuc ve cong chieng, hieu biet them ve nguoi anh em dan toc cua minh. Thu nua, lam cho cac dan toc it nguoi duoc khai thong, nhan ro gia tri van hoa truyen thong cua chinh minh. Minh o gan rung co khi khong thay rung dep ma nguoi o xa nhin thay rung dep…

* Con neu duoc thi…

Xung dang vo cung. Nhung nguoi dem cong chieng go theo do-re-mi giat minh thay minh lam cai do bay. Cai nua la trong nuoc se giat minh, ua, co cai gi do hay lam, khong muon coi cung phai coi. Nha nhac bay gio ai cung muon biet het, chu hoi truoc dau co ai them biet lam chi! Duoc thi cai vui la 10 ma khong duoc thi cung 7-8 chu khong phai it.

Nguoi ta xet hay khong xet, ma bay gio da duoc trong nuoc cho quyen nghien cuu thi cu nghien cuu di, roi co duoc cai ho so da.

Ta hay co chuyen co thuong thi moi lam… Bay gio mot so em tre da biet hat dan ca rat hay, toi mung. Nhung em hoc ho, khong phai de hat trong bua cay. Em hoc ho de duoc bieu dien trong lien hoan, len truyen hinh, thay vi khen 100%, toi con co 50% thoi. Va toi uoc mong tieng hat ru khong phai chi de du lien hoan, len truyen hinh, ma o lai doi song va ru that cho nhung em be ngu. Chung do toi moi cho rang tieng hat ru hoan toan song lai…

* Nghe noi sap toi, UNESCO se co nhung thay doi trong viec cong nhan Di san, GS co the cho biet cu the hon?

Hien UNESCO dang xem xet trong mot, hai nam toi, co the co thay doi, se khong tuyen duong la Kiet tac phi vat the, ma goi la mot bo mon phi vat the va truyen khau dang chu y, vay thoi…

Can cu tren de nghi cua cac nuoc, va xem xet neu khong co gi qua dang thi ho chi dua cho cai bang chung minh, chu khong trai qua cac buoc tuyen chon ngat ngheo nhu hien nay.

* Tiep theo chung ta se de cu di san van hoa phi vat the nao len UNESCO, thua GS?

- Bay gio dang chuan bi Ca tru, Bo Ngoai giao va Bo Van hoa co moi toi lam co van dac biet, duong lam voi Vien Am nhac. Sau ca tru, toi quan ho, roi mua roi nuoc…

Trong mien Nam co nguoi trach toi la nguoi mien Nam ma khong gioi thieu cai gi cua mien Nam - cu lo cho mien Bac, mien Trung. Toi noi mien Nam chua du dieu kien. Ho bao nhac tai tu. Toi noi phai roi, nhung nhac tai tu chua co be day lich su, chi co mot the ky truoc the ky nay thoi. Cai thu nhi, la be sau nghe thuat co, nhung so voi ca tru thua nhieu lam...

Neu sau co de nghi mien Nam, thi toi khong de nghi don ca tai tu ma de nghi mot vung van hoa, bao trum trong do co the co tai tu, co the co trong nhac le, co the ca bong roi… Nhung chuyen do toi duong suy nghi chu khong phai minh mien Nam, phai co lam cai gi duoc cho mien Nam du do…

* Tran trong cam on GS.

Theo Tien phong