Doi net ve nha van To Hoai

Tags: To Hoai, Van Long, Vi Van Dinh, Trung Quoc, Don Kihote, A Phu, tung chut mot, nha van, hien thuc, cach viet, tac pham, tung tung, ve nha, cu, den


Ky niem 50 nam thanh lap hoi nha van Viet Nam

Cu tung chut mot, bat dau bang "De men phieu luu ky", roi "Vo chong A Phu", "Cat bui chan ai", "Chieu chieu", "Ba nguoi khac"..., ong viet cu nhu choi, tung tung, dua cot... lam khuynh dao ca nhung cach viet cu ma van hien thuc den tan cot loi doi song.

Doi net ve nha van To Hoai
Nha van To Hoai (trai) va nha tho Van Long. Anh: Van Dinh Hung.

I - Trang viet bac thay

Truoc nhung nam 60 cua the ky truoc, toi cu ngu o mot nha so chan pho Nguyen Gia Thieu. Ben day so le truoc mat co mot ong gia nho be, luon mac bo quan ao mau cham. Nho di hop khu pho, nghe ba con xi xao, toi moi biet do la cu Vi Van Dinh, tung la Tong doc Ha Dong, Tong doc Thai Binh khet tieng mot thoi ve tinh hach dich.

Khi lam quan o Thai Binh, buoi trua ai le guoc ngoai duong ma trong dinh nghe duoc la quan Tong doc cho linh bat vao danh, con o Ha Dong, quan ghet beo Nhat, den lang nao trong thay beo Nhat la quan bat noc ly truong, pho ly ra danh don giua san dinh.

Cho nen nghe giai thoai Nguyen The Truyen (mot nha tri thuc Tay hoc) dam bat tai “cu lon” o ben pha Tan De, moi nguoi deu thay ha da (duyen do con pha cho Nguyen The Truyen da sap cap bo ben kia, lai phai quay dau lai vi lenh cu lon, khong muon phai cho doi).

Nhan vat nhu tu “co tich” ai hay lai nho be, hien kho, rat cham di hop voi ba con dan pho chung toi. Toi roi khu pho ay di o noi khac, nhan vat “co tich” ngo mat dang, chi con le loi trong ky uc, khong ngo, toi van duoc gap lai cu trong trang van cua To Hoai voi mot sac thai la:

“Toi trong thay trong nha thuong di ra mot ong lao nguoi nho tho, mat va rau nhot nhat, ao so mi trong ao vet tu te nhung da cu. Cu ra via he, ngoi xuong ven ong quan. May dua tre nhu da rinh dang kia, vua chay lai vua la “Chung may oi! Lai xem cu dai... cu sap dai...”.

Nghe chung no goi nhau the, cu lai dung len, thong tha di vao trong. Nhung qua la co hom khac toi trong thay cu ngoi xuong, vach quan ra dai tu nhien. Nguoi gia cung nhu tre con, dung dau dai chang duoc.

Ta nhin nhieu cung da quen. Chi con nguong, neu khi nao dua khach nuoc ngoai tu san bay vao thanh pho, thinh thoang trong thay cac chi di tren de, duong gong ganh tong ta, lai xan quan, dung giang hang ra.

Co Dang cong an hoi toi:

- Cu ay truoc la can bo cao cap day, bac da bao cac chau phai le phep chua?

- Co biet cu la can bo gi...

- Trong so ho khau ten cu la Vi Van Dinh...

- A the thi cu la quan de quoc khong phai cao cap ta.

........................................................................

Ra cai cu gay com lu khu ay la Vi Van Dinh. Cu lai ra via he, lu du thong tha di.

- Chao cu Vi!

Ong cu nguoc mat. Toi noi:

- Toi da duoi dam tre con hon voi cu, cu cu dai tu nhien.

(trang 219- 220 "Chieu chieu" cua To Hoai, NXB Hoi Nha van, 1999)

Cach viet cua nha van To Hoai cu tung tung nhu dua ma y nghia nhan van that lon. Co cong an ho khau qua tre, chua biet Vi Van Dinh la ai, dong nghiep cua co thay cung khong quan trong gi voi ong “quan de quoc”, mat va rau da nhot nhat nhu di vang cua ong ta nen chua can nhac nho do la “ke thu giai cap ngay xua”, nen chac co cung nghi duoc nhu nha van “Nguoi gia cung nhu tre con, dung dau dai chang duoc”.

Cho nen khong le luat gi voi ong cu da lan (can nha tu te nhu the, co toa let tien nghi la tat nhien, viec gi phai dai duong!), co chi quan tam su hon lao cua tre nho voi nguoi gia nen nhac nho ong dai bieu dan pho To Hoai “bac da bao cac chau phai le phep chua?”.

Ca hai vi co trach nhiem voi viec dep nha sach pho deu dat su ton trong nguoi gia len tren het. Y nghia nhan van lon, nhung ngon ngu gian di, ngan gon doi thuong cua nha van khien ta phai bat cuoi: “A! The thi cu la quan de quoc, khong phai cao cap ta!“ ong Dai bieu dan pho lai con moi cu... dai bay “Toi da duoi dam tre con hon voi cu, cu cu dai tu nhien!”. Nao phai chu nghia to tat gi moi noi duoc dieu nhan ai, net dep thuong ngay cua nguoi dan!

II – Bai hoc tu hai trang giay nho

Ben canh su noi tieng ve viet, nha van To Hoai con noi tieng voi su doc kha rong cac cay but tre “minh dang boi nen cung muon xem chung quanh cac ban boi nhu the nao?”. Va he co dip la nhac nho ve su tuy tien chu nghia cu gap phai.

Nha tho Phan Thi Thanh Nhan da duoc cu hoi “Neu dao cau Toi va Lam Thi My Da den tham... bang Lam Thi My Da va toi den tham... thi co khac gi khong? Thanh Nhan (va toi) giat minh: U nhi! Dat ban len truoc, ro rang la ton trong My Da hon, minh khiem ton hon chu!

Nhung viec ay chi thanh an tuong, khi toi duoc nha van dan anh dich than chi bao. Toi biet thi gio cua cu rat quy nen khi tang sach cu, toi phai noi them: “Vi duoc bac hoi tham den cuon sach nen moi dam tang, luc nao ranh bac hay doc...”.

Qua that toi cung khong dam mong doi hoi am gi. The ma chua toi muoi ngay, da nhan duoc hai trang giay nho, toi dem duoc dung muoi cai gach dau dong, tuc muoi y kien cu chi ra cho, cu mo dau:

“Toi da doc xong Nhung guong mat - nhung trang doi (*). Toi da duoc biet them nhieu chi tiet thu vi cua cac ban van duoi ngoi but tinh cam cua Van Long. Co mot so chi tiet ban them voi Van Long , co the neu co cai dung thi tot cho khi tai ban”.

That cam dong ve su chi tinh, su khiem ton va cach dong vien cua nha van dan anh. Sau do, cu nhat ra tung hat san o tung chu, tung dong:

--Trang 39, trich cau cua Tran Le Van: khan xep thay bang khan quan, phai bo chu bang di thi moi chinh xac va ro nghia, vi khan xep ra doi sau khan quan. Nhung cau van ay lai khong phai cua Van Long. (Qua nhien khi toi ke lai voi nha tho Tran Le Van, ong thua nhan ngay: Dung! Toi viet chu bang la thua, ong nay (To Hoai) tinh that!).

III - Hien thuc va ...hien thuc

Ngay 25/11/2005, toi du buoi hoi thao khoa hoc De co tac pham hay do Hoi Van nghe va Chi hoi Nha van Hai Phong to chuc. Nhieu nha van cho rang sang giai doan moi, phuong phap hien thuc XHCN va cach viet hien thuc chua du de cac nha van sang tao.

Co nguoi nhac den mot to chuc quoc te da binh tac pham Don Kihote cua nha van Xecvangtet la tac pham hay nhat moi thoi dai. The ma nhan vat Don Kihote duoc nha van “bia” hoan toan tu dau the ky 17, nha van can phai thong qua cai nhin thay de viet cai cam thay v...v...

Ve Ha Noi, gap nha van To Hoai, toi ke so so tinh hinh hoi thao. Cu cuoi hom hinh, dai luong: “Ong Xecvangtet co duoc Don Kihote cung nho lam nghe thu thue di khap dat nuoc. Hien thuc bao gio chang la cai goc cua doi song.

Cao Hanh Kien co Linh Son cung do chuyen ve tham vung phia bac Trung Hoa. Co ngoi mot cho ma bia duoc dau!...Va lai, nguoi ta co the bien toi voi ong thanh... quy cung duoc, nhung phai co cai gi nhan ra To Hoai, Van Long chu!”.

Roi cu nhan xet tinh hinh van hoc cua minh dang “pha ra” nhu Trung Quoc, nhung khac Trung Quoc la chua co duoc nhung tac pham dinh hinh.

Dau co cuoc trao doi do, khi doc Ba nguoi khac (NXB Da Nang, 12/2006) toi van ngac nhien vi su moi me trong but phap nay cua To Hoai), ong ta thuc den muc tan nhan, mieu ta nhuc cam rat tu nhien…

Khi den dat bai cho so bao Tet Dinh Hoi, toi hoi ong:

- Thua bac, phai chang, cuoc CCRD da co du do lui can thiet, hoac khi nguoi ta manh len (nhu van hoc Trung Quoc da manh dan thua nhan nhung sai lam di vang...) moi de nhin thang vao nhung khiem khuyet da qua? Co le chi sau APEC 2006, sau khi nuoc ta gia nhap WTO moi de xuat ban cuon do chang? Bac viet xong cuon do tu dau nhung nam 90, vay co phai chinh lai cho hop voi nhan quan moi?

Nha van To Hoai thung thang:

- Neu nhung dieu ong doan dinh la dung thi no thuoc ve khau xuat ban, con nha van thi cu ghi chep doi song trung thuc theo cach cua minh, toi cha phai sua lai gi... Cai cach ruong dat la cuoc cach mang rat lon, da nhieu nguoi viet ve no, toi la doi pho doi cai cach kiem phu trach toa an den 3 nam. Do la dieu toi khac cac nha van cuc doan khong hieu gi ve CCRD ma lai len an no... nhat la khi ho da o nuoc ngoai!

Phong viet cua cu o Nghia Do la can phong xay them ra ngoai vuon, trong ngoai nhu cai lo cot, mua ret dong cua trong bit bung lam. Nhung khi ngoi ben ban viet tiep toi, cu mo canh cua so phia trong, hoa ra ben ngoai la mot con pho nho, ben kia duong la mot quan nuoc co may nguoi cong nhan xay dung quan ao lam lem voi vua, dang tranh luan gi hang hai lam. Neu cu mo not cua kinh, chac se nghe duoc ho noi gi.

Hoa ra nha van van “dat ban viet giua cuoc doi” nhu nha phe binh van hoc Vuong Tri Nhan da viet ve cu, mac dau cu khong con tham gia cong tac duong pho nhu truoc.

Co le cu tung chut, tung chut mot, bat dau bang De men phieu luu ky niem say me thuo nho cua chung toi, qua giai doan hien thuc co xen but phap su thi (nhu Vo chong A Phu) tren 150 tac pham. Tuong nhu vay da xum xue tan tan lam roi, cuoi doi lai bat ra mot nhanh moi that rieng va la: Cat bui chan ai, Chieu chieu, bay gio la Ba nguoi khac, viet cu nhu choi, tung tung, dua cot... lam khuynh dao ca nhung cach viet cu ma van hien thuc den tan cot loi doi song.

Giai doan nay, nha van thuc su la mot nhan chung lon cua lich su, viet truc dien ve con nguoi xa hoi, con nguoi van hoc, toi cam thay cay co thu To Hoai van phu bong rop len the he nha van chung toi.

-------------------------

(*) Nhung guong mat - nhung trang doi (chan dung van nghe si, NXB Thanh Nien 2001. Giai thuong Hoi Nha van Ha noi 2002, tai ban co sua chua, bo sung 2006 quy III/2006).

Nha tho Van Long

Viet Bao

Tìm hiểu: To Hoai, Van Long, Vi Van Dinh, Trung Quoc, Don Kihote, A Phu, tung chut mot, nha van, hien thuc, cach viet, tac pham, tung tung, ve nha, cu, den

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Đôi nét về nhà văn Tô Hoài

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Đôi nét về nhà văn Tô Hoài bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Doi net ve nha van To Hoai

Nhan xet, hay lien he ve tin Doi net ve nha van To Hoai co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Doi net ve nha van To Hoai de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0