Doi Vong Canh can mot ung xu van hoa

Tags: Vong Canh, Doi Vong Canh, net dac trung, van hoa, thien nhien, ung xu, Song Huong, triet ly, Hue, den, tuong, sao, tam


Doi Vong Canh can mot ung xu van hoa
Song Huong - nhin tu doi Vong Canh
Vua roi, bao chi ram ran ve chuyen mot khach san 5 sao sap ngu tri tren doi Vong Canh o Hue, mot ngon doi da di vao lich su, van hoa Hue, di vao thi ca hoa nhac vi cai vi the doc dao cua no.

Thi cung vi co cai vi the tuyet voi ay moi co chuyen khach san bon nam sao mon men ga gam tim den doi Vong Canh, ma nghe dau cuoc ga gam ay lai sap thanh! Chang le nguoi ta lai dinh chung lung mo mot ngoi hang tai day sao?

Canh sac Hue, thien nhien Hue nghiem khac doi hoi mot cach ung xu co van hoa voi minh. Noi “ung xu co van hoa” la vi toi nho den mot tham dinh cua Hoang Phu Ngoc Tuong ve chinh cai “van hoa” do: “Co le thien nhien da giu mot vai tro nao do, thuc quan trong trong su tong hop nen cai ma nguoi ta co the goi la “ban sac Hue”. Boi vi thien nhien bao gio cung bieu hien mot cach nhat quan giua cai hang cuu va cai bien dich, giua cai bien dong va cai tinh tai. Hinh nhu khi xay dung nen do thi cua minh, nguoi Hue khong boc lo cai ham muon che ngu thien nhien theo cach nguoi Hy Lap va nguoi La Ma, ma chi tim cach to chuc thien nhien tro thanh mot ke co van hoa (toi to dam-TL) de co the tham du mot cach hai hoa vao cuoc song cua con nguoi….” [HPNT”Hoa trai quanh toi”].

Phai voi cai tam van hoa ay moi thau hieu duoc mot ung xu co van hoa voi Hue nhu cach ma UNESCO da lam. Ma lam duoc nhu vay vi ho dich thi la nguoi co van hoa. Ho hieu duoc chieu sau, be day cua van hoa Hue nhu cach Amadu Mata M’Bau, nguyen Tong Thu ky UNESCO hieu: “…nhung nguoi dau tien xay dung Hue da co dung y dong khung Hue trong phong canh ky dieu tu nui Ngu Binh den doi Vong Canh, den pha Tam Giang va dam Cau Hai, va chinh nhu the ho da sang tao ra mot kien truc tinh vi, trong do, moi yeu to deu bat nguon cam hung tu thien nhien gan gui, Hue la mot nghe thuat cong them vao tao vat nhu mot ve dep bo sung…

Chinh vi vay ma cong luan phan ung du doi truoc nguy co pha vo canh quan dac thu cua doi Vong Canh. Vi roi cho du la nam sao di nua, cai thu be tong cot sat dinh an ngu noi day se lam hong cai cam quan ma nhung ke can thi khong sao co the nhan ra rang: “tu do, nguoi ta luon nhin thay dong song mem nhu tam lua, voi nhung chiec thuyen xuoi nguoc chi be vua bang con thoi. Nhung ngon doi nay tao nen nhung mang phan quang nhieu mau sac tren nen troi tay nam thanh pho, “som xanh, trua vang, chieu tim” nhu nguoi Hue thuong mieu ta. Giua dam quan son lo xo ay, la giac ngu nghin nam cua nhung vua chua duoc phong kin trong long nhung rung thong u tich, va niem kieu hanh am u cua nhung lang tam do so toa lan khap ca mot vung thuong luu “bon be nui phu may phong-manh trang thien co bong tung van nien. Do la ve dep tram mac nhat cua song Huong, nhu triet ly, nhu co thi, keo dai mai den luc mat nuoc phang lang cua no gap tieng chuong chua Thien Mu ngan nga tan bo ben kia, giua nhung xom lang trung du bat ngat tieng ga…”.[HPNT “Ai da dat ten cho dong song”]

Cho nen, van de khong phai la nen xay cai gi o day, cung khong phai la xay nhu the nao, ma la hay biet tran trong “ve dep tram mac nhat” cua con song ma vua roi nguoi ta da co quyet dinh cho lam bo sung ho so de cong nhan di san van hoa cua nhan loai.

Ve dep tram mac ay chi co duoc khi dat phan thuong nguon song Huong vao trong tong the cua “mot khong gian rong lon… duoc danh rieng cho song Huong yen tam troi chay” nhu cach nghi cua kien truc su Nguyen Trong Huan, mot nguoi Hue da don bao tam huyet va tri tue cho do an “Quy hoach ton tao canh quan hai bo song Huong”. Theo anh, “...chinh dong song tho mong nay, voi tiet tau cham, buon, ca trong nhip chay, va quan the thien nhien nhu chiec noi sinh ton xanh biec, da quyet dinh moi bieu hien tinh te nhat, xac lap mot sac thai van hoa duoc goi la van hoa Phu Xuan. Mot sac thai van hoa thien ve nhung suy tu giau chat tam linh….Mot khong gian rong lon, tu thuong nguon, duoc danh rieng cho song Huong yen tam troi chay giua hai bo suy tuong, tinh khoi nhu thua dat troi moi lap. De diem xuyet, nguoi Hue chi nhan nha noi day nhung cong trinh khiem ton, cho nhu cau nghien ngam , suy tu…

Mot ngoi chua cung ngon thap lang le nga bong trong long con nuoc, khi chieu xuong, trang len, tha vao menh mong am vang chao luon tieng chuong chua. Mot dien tho xinh xan, cheo leo noi ghenh da, dem le hoi, tha den hoa cho dong song them chenh venh, cham rai xuoi ve giua hai bo hu thuc. Chi the thoi. Con lai la giang son cua lang tam tram mac duoi thong xanh. …Thuong nguon song Huong la khong gian tinh lang, giau tinh “Dao”. Tu Hue xuoi ve, giua hai bo phu sa chau tho, song Huong dang hien cho “Doi”, cho cuoc song thuong nhat cua cu dan”. [NTH, ”Cam nhan Hue”, Tap chi Song Huong”].

Nhan nhac den tieng chuong chua o Hue, mot net Hue khong pha lan vao dau duoc, “tha vao menh mong am vang chao luon tieng chuong chua” toi nho den mot loi binh cung cua mot nguoi Hue, Giao su Cao Huy Thuan , de hieu them ve cai net Hue ay (duong nhien la hieu theo cach cua toi).

Nhan duoc moi ve thinh giang tai Hoc vien Phat giao Viet Nam tai Hue “cot la de doi chieu van hoa cua Tay phuong voi tu tuong Phat giao”*, GS Cao Huy Thuan cho rang: “Tay phuong phai ton hai muoi the ky de bat dau nhin thay nhung van de nam trong can ban cua tu tuong Phat giao…” Theo ong, “Tuong than, tuong ai, tuong kinh voi thien nhien, voi chung sinh[…], tuong Phat giao la tuyet dinh.”* Ong ket thuc cuoc trinh giang bang mot y: “Van mot cau thoi, nhung toi cho la vi dai”: Nam 1126, vua xuong chieu cam nhan dan mua xuan khong duoc chat cay” (Dai Viet su ky toan thu, tr.225) +. Luat cua cay coi la: xuan sanh, ha truong, thu thau, dong tan. Xuan sanh : hay nhin mot loc non vua nhu len trong mua xuan, bao nhieu la hanh phuc, bao nhieu la suc song! Chat cay coi trong mua xuan la ket an tu hinh su song! Chat cay coi trong mua xuan la ket an tu hinh mua xuan. Chua bao gio chan ly, thien va my duoc nang cao len den muc ay.”*

Duoc nang cao den muc ay” tu bao gio ? Xin thua: tu cach day gan 900 nam, non mot thien nien ky! Tuong than, tuong ai, tuong kinh voi thien nhien, do la net van hoa Phat giao va cung la net van hoa Hue rat noi bat. Du luan phan no voi chuyen nguoi ta dinh dua khach san 5 sao len doi Vong Canh vi do la su phan no cua van hoa Hue!

Se co toi voi van hoa, voi lich su neu chung ta khong biet gin giu, ton tao va lam dep giau them von quy vo gia cua canh quan Hue, van hoa Hue trong triet ly “tuong than, tuong ai, tuong kinh voi thien nhien” ay ma lai hoac vo tam hoac dung y lam ton thuong von quy vo gia ay do su thieu hieu biet hoac do nhung muc dich thien can, hoac do bat cu nguyen nhan nao.

De ngan chan bot su ton thuong do, phai chang da den luc can nhac den cai triet ly tiem an trong tam thuc cua van hoa Hue ma nhieu nguoi suy ngam, do la chu “Hoa”, net dac trung cho tinh cach phuong Dong trong loi song va van hoa Viet Nam, cang rat dam net trong van hoa Hue.

“Hoa” trong moi quan he giua nguoi voi nguoi, giua nguoi voi thien nhien, hoa trong chinh minh. Triet ly huong ve chu “hoa” trong cung cach ung xu tao nen mot nep tu duy thien ve tong hop, ket hop hon la phan tich, chia cat, thien ve lien tuc hon la gian doan, thien ve tinh than hon la vat chat… Se la khong dung cho neu luan sau vao cho man, cho yeu cua triet ly ay khi ma nguoi viet chi muon nhan manh den net dac trung can dac biet luu y de giu gin va ton tao canh quan Hue, van hoa Hue trong thoi buoi hoi nhap nay. Can nghien cuu, phan tich de tim ra net dac trung rat rieng biet va doc dao cua cai ban sac van hoa dang duoc noi den nhieu trong thoi buoi cua hoi nhap.

Chi it cung de co duoc su nhay cam ma lo au cho cai van hoa “hien dai” chua kip thanh loc qua mot su tiep bien van hoa can thiet, nham gat bo di nhung rac ruoi duoc an song nuot tuoi chua kip tieu hoa, voi va phoi bay nhung thi hieu kieu troc phu hoc lam sang, dang xuc pham den ve dep hai hoa cua thien nhien va cuoc song cua con nguoi, trong do co thien nhien va con nguoi Hue.

Tuong Lai

* Cao Huy Thuan. “Thuong de, thien nhien, nguoi, toi & ta. Triet ly luat & tu tuong Phat giao” Trung tam Khuong Viet xuat ban 1999, tr.3, tr.109, tr.110 va tr.145. Tac gia la giao su Dai hoc Amien (Phap) va la Giam doc Trung tam nghien cuu Su hinh thanh Au chau cua Dai hoc do.

+ Trong “Dai Viet su ky toan thu” (NXB Khoa hoc xa hoi, Ha Noi, 1998) cau nay duoc in o tap I, trang 294, dong thu 15 (tren xuong), duoc dich nhu sau: “Cam dan chung mua xuan khong duoc chat cay”.

Viet Bao

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Vụ sập hầm: Phó Thủ tướng đến hiện trường chỉ đạo ứng cứu

Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải chỉ đạo phải nỗ lực khẩn trương tích cực hơn nữa trong công tác ứng cứu; đảm bảo an toàn cho các công nhân cũng như các lực lượng tham gia cứu hộ

Công tác đào tạo VĐV trẻ nhìn từ Đại hội TDTT toàn quốc 2014: Ít niềm vui, nhiều nỗi lo

Đa số các đoàn vào cuộc ở Đại hội đều có tâm lý “săn” được càng nhiều huy chương càng tốt và trong tính toán của nhiều đoàn, đây không phải là chỗ mạo hiểm để cho các tài năng trẻ thử sức.

Sắp nối lại đàm phán hòa bình Ukraine

Tổng thống Pháp Francois Hollande cho biết các cuộc đàm phán hòa bình giữa đại diện chính phủ Ukraine và phe ly khai miền Đông có thể diễn ra vào ngày 21 hoặc 22/12 tới tại thủ đô Minsk của Belarus.

Sơn Tùng M-TP là 'Mỹ nam của năm 2014'

Dù những scandal "đạo nhạc" kéo theo những việc trì hoãn bộ phim đầu tiên chạm ngõ điện ảnh Chàng trai năm ấy, nhưng Sơn Tùng M-TP vẫn xứng đáng nhận được giải thưởng Mỹ nam của năm, đề cử từ khán giả hâm mộ.

Tìm hiểu: Vong Canh, Doi Vong Canh, net dac trung, van hoa, thien nhien, ung xu, Song Huong, triet ly, Hue, den, tuong, sao, tam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Đồi Vọng Cảnh cần một ứng xử văn hóa

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Đồi Vọng Cảnh cần một ứng xử văn hóa bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Doi Vong Canh can mot ung xu van hoa

Nhan xet, hay lien he ve tin Doi Vong Canh can mot ung xu van hoa co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Doi Vong Canh can mot ung xu van hoa de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0