Dan chu va giao duc dai chung

De hieu ro triet ly giao duc cua Sarmiento, truoc het phai xem xet tinh hinh giao duc o Argentina trong thoi dai ong va tham chi suot ca thoi ky thuc dan. Khi xuat ban cuon sach Ban ve giao duc pho cap, thi nen giao duc tieu hoc pho cap van chua tro thanh hien thuc o bat cu mot noi nao tren the gioi ma moi la mot y tuong duoc cong nhan rong rai.

Chi o nuoc Pho va nhung thanh pho mien Dong va mien Nam nuoc My, giao duc dan chu moi la bat buoc doi voi moi nguoi.

The nhung nen tang hoa binh va su tien bo xa hoi can thiet cho cong viec nay lai khong co o cac nuoc My Latinh, noi vua thoat khoi cuoc chien tranh gianh doc lap lai bi day ngay vao tinh trang hon loan do noi chien va chinh quyen doc tai. Tinh hinh do anh huong nghiem trong toi su phat trien kinh te, xa hoi va the che cua dat nuoc Argentina. Bang nhan quan tinh tuong cua mot chinh khach nhan thuc ro tam quan trong cua van de nay, Sarmiento no luc het suc de mang lai cong bang xa hoi. Chinh nhung gi dang dien ra o My da thoi thuc quyet tam cua ong.

Mot he thong chinh quyen dan chu doi hoi moi cong dan deu phai co hoc thuc, khong ton tai te phan biet dang cap, nghia la moi nguoi deu co co hoi nhu nhau. Sarmiento hieu rat ro khai niem nay, dieu duoc Toa an Toi cao Argentina xac nhan trong nhieu an le, tuc la su binh dang truoc phap luat, khi ong viet:

“Cong bang duoc quy dinh boi the che cua chung ta khong phai la mot su binh dang khong co thuc trong giao duc va trong tat ca nhung tham quyen lien quan nhu mot so nguoi nghi. Binh dang o day cung khong phai la su phan chia dong deu tai san. Binh dang o day the hien o cho luat phap khong phan biet nguoi nay voi nguoi khac, su phan biet do la do tu nhien va so phan cua moi nguoi quyet dinh. Nghia la, muc dich cua tat ca cac the che chinh tri deu nham cai thien dao duc, tri tue va the chat cua dai da so dan chung ngheo kho”.

Quan diem nay da giup Sacrimento tro nen noi tieng va duoc danh gia la het suc tien bo doi voi thoi dai cua ong. Ngay nay, khong mot nen giao duc dan chu nao duoc xem la kha thi neu nhu no khong ban toi cac giai phap ma giao duc dac biet va tro cap xa hoi co the dem lai. Cu the la nhat dinh phai xoa bo duoc su bat binh dang trong xa hoi gay ra boi su pha bo nen tang van hoa – xa hoi va co hai toi su phat trien tri thuc, tuc la phai cai thien dieu kien kinh te va xa hoi cua nhung cong dong lac hau.

Niem say me lon suot cuoc doi cua Sarmiento la giao duc ca dan toc, giao duc tat ca nguoi dan Argentina, nang cao doi song vat chat va tinh than cua ho va sau do dam bao su phat trien cua mot dat nuoc doc lap co chu quyen. Giao duc dai chung la trai tim va la linh hon trong su nghiep cua ong, la de tai cho cuon sach Ve nen giao duc dai chung. Sau khi danh gia tinh hinh o nhung nuoc phat trien nhat tung toi tham, ong ket luan:

“trong the gioi Co doc giao, mot he thong giao duc dai chung toan dien bat dau manh nha mac du tan mac noi nay noi kia, tiep tuc hoan thien o cac truong mam non, len toi truong tieu hoc va duoc hoan thien bang cach tu doc ve su ton tai cua loai nguoi.”

Chuong trinh cai cach nay co the duoc thuc hien thong qua he giao duc tieu hoc, tuc la “giao duc dai chung” nhu Sarmiento hay goi. Theo mot qua trinh cach mang triet de, ong chu truong giao duc rong mo cho tat ca moi nguoi khong phan biet sac toc, gioi tinh, dia vi kinh te, chuc vu xa hoi, quan diem chinh tri va tin nguong ton giao. Ong cung la nha tien phong trong cuoc dau tranh vi mot nen giao duc khong dang phai, mot nen giao duc khong co nhung giao ly hay ky thi ton giao. Sarmiento da hien dang ca cuoc doi cho cong cuoc phat trien mot nen giao duc nhu the va da viet nhieu bai viet gia tri nham pho bien tu tuong cua minh. Nam 1856, ong trinh mot ban bao cao ve nen giao duc dai chung toi Hoi dong dai hoc cua Chi Le. Mot the ky sau, bao cao nay van rat co gia tri doi voi nhung ai chua nhan thuc duoc vai tro cua giao duc dai chung doi voi nen cong nghiep va su phat trien thinh vuong chung cua dat nuoc. Ong cung bo ra khong it tam suc de xuat ban tap san Muc tin thoi su ve giao duc cong cong (Anales de la educacion comun) o Buenos Aires (thu do Argentina) nam 1858. Day la to tap chi nham phat trien mot triet ly giao duc can cu vao phong trao “giang day nhieu ki nang” o Phap, va dat duoc nhung ket qua ruc ro lam lu mo ca phong trao o Phap.

Giu truyen thong ke thua tu Tay Ban Nha va Italia, dac diem cua giao duc dai chung o Argentina cho den thoi cua Sarmiento la su vuot troi cua dai hoc hay giao duc cap cao hon doi voi bac tieu hoc. Ong viet cuon Giao duc cac nha lanh dao (Educar al soberano) phan doi thuc te nay va co khuynh huong noi theo guong nuoc My va nuoc Pho. Ong chu truong he thong dan chu thay the cho mot he thong quy toc, va ung ho nhung nguyen tac co gia tri thoi do: “truong tieu hoc danh cho tat ca moi nguoi; truong cap hai co hoc phi gianh cho nhung ai co kha nang chi tra; va truong dai hoc danh cho nhung ai mong muon”. Thuc su, ong cho rang, cac truong dai hoc phai giong nhu nhung cai go bao quanh dinh cua toa dinh thu giao duc dai chung, trong do, cac truong tieu hoc la nhung cot chong. Viec giao duc va boi duong mot dan toc khong the chi tap trung vao vai tram nguoi co dac quyen, con dai da so dan chung ngu dot, ngheo kho. Su bat binh dang dang ghet do hien ro trong mot ban thong ke ngan sach giao duc pho cap, trich trong mot buc thu gui cho Rojas Paul: “Quoc hoi Cong hoa Argentina cap 100.000 pesos cho cac truong, noi co toi 400.000 tre em phai duoc dao tao, va 280.000 pesos cho cac truong cap hai phai tra hoc phi, noi chi co 1.500 hoc sinh va khong ai biet tai sao nhung dua tre o truong cap hai lai duoc chu cap nhieu hon nhung dua tre khac”.

Sarmiento hieu van de cap thiet cua giao duc la phai day moi nguoi cach doc thay vi tien hanh nhung du an van hoa va chuyen mon phuc tap va ong noi “Toi khong coi giao duc tren bac tieu hoc la mot phuong tien de khai hoa van minh. Chinh bac giao duc tieu hoc da giao duong va phat trien tinh tinh, dao duc cua con nguoi. Tat ca moi nguoi luon luon co nhung bac tien boi va nhung nguoi am hieu cua chinh minh, neu khong duoc day do. Vi the cac truong tieu hoc chinh la co so dau tien cua nen van minh” .