Chuong 1 Kinh te Viet Nam trong tam nhin doi chieu voi cac nuoc Dong A

Tags: Thai Lan, Nhat Ban, Trung Quoc, Dai Loan, Han Quoc, Tran Van Tho, GDP binh quan dau nguoi, cong ty da quoc gia, Kinh te Viet Nam, cac nuoc Dong A, Tich Luy Tu Ban, cong nghiep hoa, co hieu suat, nen kinh te, Thap nien 1990, giai doan, viec


Phan I: Bien dong kinh te Dong A va vi tri cua Viet Nam

Chuong 1 Kinh te Viet Nam trong tam nhin doi chieu voi cac nuoc Dong A

Nhin lai nua sau the ky XX va so sanh Viet Nam voi cac nuoc khac trong khu vuc Dong A, cho den dau thap nien 1990, diem noi bat la khoang cach kinh te ngay cang mo rong giua ta voi cac nuoc lan can. Tu cuoi thap nien 1950, cac nuoc Dong A noi tiep nhau phat trien manh voi dac trung la cong nghiep hoa tien hanh sau rong khap khu vuc.

Vi dieu kien lich su, Viet Nam da mat di may muoi nam phat trien va bi tut hau so voi cac nuoc xung quanh. Sau mot so nam ke tu khi doi moi, kinh te Viet Nam lai bat dau nhap cuoc vao dong thac cong nghiep tai chau A. Hien nay, vi tri cua Viet Nam o dau va dau la dieu kien de rut ngan khoang cach voi cac nuoc xung quanh?

Truoc nam 1993, cac chi tieu kinh te cua Viet Nam duoc tinh theo he thong san xuat vat chat (material product system - MPS) do do phai tinh toan lai va quy doi cac chi tieu ay sang cac chi tieu theo he thong tai khoan quoc gia (system of national account - SNA) cua Lien hop quoc moi so sanh duoc nhip do phat trien va co cau kinh ke Viet Nam voi kinh te cac nuoc trong khu vuc. Dua tren ket qua nghien cuu va tinh toan cua chung toi 6 nam truoc11. Tat ca cac chu thich trong ruot va cuoi trang deu duoc vien dan day du trong phan Danh muc tu lieu tham khao. Chang han ket qua nghien cuu, tinh toan cac chi tieu kinh te cua Viet Nam duoc in trong Tran Van Tho chu bien (2000a). , chuong nay se danh gia tinh hinh phat trien cua kinh te Viet Nam trong nua sau the ky XX va thu danh gia khoang cach phat trien giua Viet Nam voi cac nuoc trong khu vuc Dong A vao cuoi the ky nay; neu mot so suy nghi ve kha nang va dieu kien de Viet Nam rut ngan duoc khoang cach voi cac nuoc xung quanh trong nhung thap nien dau cua the ky XXI. Phan cuoi cua chuong nay se cho thay con duong rut ngan khoang cach phat trien voi cac nuoc xung quanh la phai tien hanh cong nghiep hoa, mot chu de xuyen suot cuon sach nay.

1.1. Kinh te Viet Nam va Dong A tu giua the ky XX

Nhu Bang 1.1 cho thay, trong thoi ky 1950 - 1973 (rieng Viet Nam la 1955 - 1975), Nhat Ban la nuoc co toc do phat trien vuot bac, voi GDP binh quan dau nguoi tang moi nam 8%, nhu vay muc song thuc te cua nguoi Nhat Ban cu 8-9 nam lai tang gap doi. Viet Nam cung voi Trung Quoc va Philippin thuoc vao nhom phat trien thap nhat, voi muc tang GDP binh quan dau nguoi chi tren duoi 2%, nhu vay cac nuoc nay can toi 35 nam de tang gap doi muc song cua dan chung. Ba nuoc co ba boi canh chinh tri khac nhau nhung co chung dac diem la boi canh chinh tri da kim ham manh su phat trien cua luc luong san xuat.

Tai Viet Nam, hau het thoi ky nay co dac diem la kinh te thoi chien va chia lam hai mien co the che kinh te, chinh tri khac nhau. Kinh te mien Bac tang truong binh quan 6% (GDP/dau nguoi/nam tang khoang 3%), mien Nam 3,9% (GDP dau nguoi tang 0,8%). Dac biet, mien Nam phat trien o so am trong giai doan 1965 - 75 co le phan lon do chien tranh da lan rong khap mien va o muc do quyet liet. Trong thoi gian do, nhu da thay o Bang 1.1, tru Trung Quoc va Philippin, cac nen kinh te con lai dat mot thanh qua dang ke, dac biet la cac nuoc va lanh tho ma vao nam 1979 OECD goi la cac nuoc cong nghiep hoa moi (NICs) va sau nay goi la cac nen kinh te cong nghiep hoa moi (NIEs) nhu Han Quoc va Dai Loan, v.v.. Tu khoang dau thap nien 1960, nhieu nuoc Dong A da tien hanh chien luoc cong nghiep hoa thay the nhap khau va sang thap nien 1970, cac NIEs chuyen sang chien luoc huong ve xuat khau va bat dau canh tranh voi Nhat Ban trong nhung nganh cong nghiep co ham luong lao dong cao.

Tu giua thap nien 1960, ty trong cong nghiep trong GDP cua Nhat Ban da dat dinh cao 35% va dung lai o do trong mot thoi gian kha dai, trong luc do Han Quoc duoi theo Nhat Ban voi toc do rat nhanh. Cac nuoc ASEAN, dac biet la Thai Lan va Malaixia, voi mot toc do cham hon, cung tich cuc tham gia vao qua trinh cong nghiep hoa tai khu vuc nay. Tu cuoi thap nien 1970, lan song cong nghiep chau A bat dau lan sang Trung Quoc.

Trong giai doan hai (1973 - 1996), su chuyen dich manh me co cau kinh te tu nong nghiep sang cong nghiep va chuyen dich trong noi bo bo mon cong nghiep tu nhung nganh co ham luong lao dong cao sang cac nganh su dung nhieu tu ban va cong nghe da dua nen kinh te cac nuoc chau A phat trien voi toc do cao hon giai doan truoc. Nhu bang 1.1 cho thay, trong giai doan nay, tru Nhat Ban, Philippin va Viet Nam, GDP binh quan dau nguoi tai cac nuoc Dong A da tang vot so voi giai doan truoc (Dai Loan giu muc rat cao cua giai doan truoc). Dac biet tu giua thap nien 1980, lan song cong nghiep chau A buoc sang giai doan moi co su thay doi lon ve chat, voi toc do cao cua cong nghiep hoa tai Trung Quoc va ASEAN va su chuyen dich co cau cong nghiep o cac nuoc dien ra nhanh chong. Nhat Ban dan dan chuyen sang thoi dai sau cong nghiep nhung van duy tri suc canh tranh trong linh vuc nay nho chu dong chuyen dich co cau cong nghiep sang cac nganh co ham luong cong nghe, tri thuc cao nhu xe hoi va cac san pham dien tu cao cap, cac loai may moc ket hop nhieu nganh cong nghe khac nhau. Nhieu co so san xuat cac san pham do dien gia dung nhu TV, tu lanh, may giat, va cac bo phan, linh kien xe hoi, dien tu chuyen nhanh tu Nhat Ban sang cac nuoc chau A khac. Cac NIEs nhu Han Quoc, Dai Loan, Xingapo cung chuyen dich co cau cong nghiep tu cac nganh su dung nhieu lao dong sang cac nganh co ham luong cao ve tu ban va cong nghe.

Boi canh cua su bien doi ve chat trong lan song cong nghiep Dong A tu giua thap nien 1980 la gi? Co the neu ra ba diem: thu nhat, co su thay doi trong thai do cua cac nuoc ASEAN va Trung Quoc ve hoat dong cua cac cong ty da quoc gia. Truoc day, dac biet la trong giai doan truoc 1975, cac nuoc nay lo ngai cac cong ty da quoc gia chi phoi kinh te nen ho da ngan can hoac han che hoat dong cua cac cong ty do. Quan diem nay da thay doi tu thap nien 1980, tao dieu kien cho tu ban, cong nghe va tri thuc quan ly kinh doanh di chuyen nhanh tai cac nuoc tien tien ma chu yeu la Nhat Ban. Thu hai, dong tien yen cua Nhat Ban tang gia nhanh trong thoi gian rat ngan (chi 3 nam tu 1985 den 1988, gia tri cua dong USD giam mot nua, tu 254 yen con 127 yen) lam cho phi ton san xuat tai Nhat Ban tang vot, cac cong ty Nhat phai doi pho bang viec day manh dau tu nuoc ngoai. Thu ba, cac NIEs bat dau chuyen tu nhap khau tu ban va cong nghe sang xuat khau cac nguon luc san xuat nay. Ba yeu to do da lam cho tu ban, cong nghe va tri thuc quan ly kinh doanh di chuyen nhon nhip trong vung Dong A va do do day manh qua trinh cong nghiep hoa tai vung nay. Chuong 2 se ban sau hon ve hien tuong lan rong cong nghiep hoa tai Dong A.

Trong thoi ky nay, Viet Nam van thuoc nhom nuoc phat trien thap nhat tai khu vuc voi GDP binh quan dau nguoi chi tang 2,8%. Con so nay cao hon giai doan truoc la nho thanh qua cua doi moi. Doi moi bat dau phat huy tac dung tu nam 1992, neu lay nam 1991 lam moc chia giai doan 1975 - 95 thanh hai thoi ky thi se thay nhu sau: trong thoi ky 1976-91, GDP binh quan dau nguoi chi tang 1,9% (GDP tang 4,1% nhung so dan tang 2,2%), bang muc phat trien cua giai doan 1955 - 75, nhung qua thoi ky 1991 - 95, GDP binh quan dau nguoi da tang vot len 6,6% (GDP tang 8,8% va so dan tang 2,2%), tuong duong voi thanh qua cua Dai Loan va Han Quoc trong giai doan 1973 - 96.

Nhu vay, suot tu nam 1955 den dau thap nien 1990, GDP/dau nguoi cua Viet Nam chi tang duoi 2%. Dieu nay co nghia la mot nguoi Viet Nam phai can 35 nam moi tang gap doi thu nhap va muc song cua minh, trong khi do Dai Loan chi can 11 nam va Thai Lan chi can 15 nam.

Vao giai doan ba, giai doan gan day nhat (1995 - 2003)11. Giai doan thu ba le ra bat dau tu nam 1997, nam xay ra khung hoang tien te chau A va cung la nam tiep theo ngay giai doan truoc, nhung do co san thong ke tu nam 1995 nen giai doan nay duoc phan tich theo nhu Bang 1.1. Voi muc dich phan tich o day, giai doan ba bat dau nam 1995 hay nam 1997, ket qua cung khong thay doi nhieu. , nhom nuoc co thanh qua noi bat la Trung Quoc va Viet Nam. Trung Quoc da dat duoc thanh qua tuong duong voi giai doan phat trien than ky cua Nhat Ban trong giai doan 1950 - 73 va Viet Nam tuong dang voi Han Quoc, Dai Loan trong cac giai doan truoc. Nhat Ban tiep tuc giai doan suy thoai keo dai tu nam 1992. Cac nuoc khac bi suy thoai nang trong nam 1998 vi cuoc khung hoang tai chinh nam 1997 nhung hoi phuc dan tu nam 1999. Bang 1.1 chi cho thong ke den nam 2003 nhung neu khao sat them nhung nam sau do se thay Thai Lan hoi phuc nhanh hon sau nam 2003. Nhin chung, ngoai Trung Quoc va Viet Nam, cac nuoc Dong A tu cuoi thap nien 1990 co muc tang GDP dau nguoi trung binh la 3-4%22. O day khong co dieu kien di sau vao van de phat trien kinh te cua cac nuoc Dong A tu cuoi thap nien 1990. Nhung doc gia quan tam van de nay co the xem Stiglitz and Yusuf (2001) va cac ban bao cao hang nam Asian Development Outlook (Asian Development Bank). . Neu thanh qua cua Viet Nam o giai doan gan day tiep tuc duoc duy tri thi tuong lai, Viet Nam se nhanh chong duoi kip cac nuoc nay.

Co the neu ra hai nhom yeu to giai thich thanh qua phat trien dang ghi nhan trong giai doan 1995 - 2003. Nhom thu nhat lien quan den nhung no luc, nhung chinh sach doi moi manh dan tu nam 1989 tao dieu kien de co che thi truong hoat dong, dan dan khoi day duoc nguon luc phat trien truoc het trong linh vuc nong nghiep, sau do la cac linh vuc cong nghiep va dich vu, song song voi viec khac phuc nguy co lam phat phi ma. Nho do, tu nam 1993, kinh te Viet Nam vua phat trien vua khac phuc lam phat va thanh qua do tiep tuc duoc duy tri trong giai doan tu nam 1995. Nhom yeu to thu hai lien quan den tinh hinh quoc te ngay cang thuan loi cho Viet Nam. Nhat Ban vien tro cho Viet Nam tu cuoi nam 1992, cong dong cac nha tai tro gom cac nuoc phat trien va cac co quan quoc te bat dau cung cap ODA cho ta tu nam 1993, do do viec xay dung co so ha tang tien trien nhanh va di vao ke hoach.

Hai nhom yeu to nay da tao co so de Viet Nam tham gia vao su phan cong quoc te tai khu vuc Dong A. Cho den nam 1994, hon 70% ngoai thuong cua Viet Nam da tap trung tai vung nay (truoc nam 1990, hon 70% kim ngach xuat nhap khau cua Viet Nam la voi Lien Xo cu va cac nuoc Dong Au). Dac biet, dau tu truc tiep cua nuoc ngoai (FDI) tang nhanh trong giai doan nay, chu yeu la do cac cong ty da quoc gia tu Nhat Ban va cac NIEs trien khai chien luoc co cau lai mang luoi san xuat cong nghiep toan vung Dong A.

1.2. Dinh vi kinh te Viet Nam vao dau the ky XXI

So voi cac nuoc xung quanh, trinh do phat trien cua kinh te Viet Nam hien nay nam o dau? Sau day ta thu so sanh Viet Nam voi Thai Lan, hai nuoc co so dan xap xi nhau (nam 1990, dan so Viet Nam la 66 trieu nguoi, Thai Lan la 56 trieu; vao cuoi nam 2003 dan so Viet Nam la 81 trieu va Thai Lan la 63 trieu), co cau tao tai nguyen gan giong nhau, va nhat la vao thap nien 1950, hai nuoc hau nhu co cung trinh do phat trien11. Theo tu lieu cua ECAFE, tien than cua ESCAP (Uy ban cua Lien hop quoc ve kinh te va xa hoi chau A - Thai Binh Duong), vao nam 1954 thu nhap binh quan dau nguoi cua Viet Nam la 117 USD trong khi cua Thai Lan vao nam 1952 la 108 USD (Indonexia la 88 USD). Trich dan theo JICA (1995), tr. 13. . Ngoai ra, Trung Quoc cung se la doi tuong so sanh voi Viet Nam mac du khong khao sat chi tiet nhu truong hop Thai Lan. Trung Quoc la nuoc lon nhung co the che chinh tri, kinh te giong Viet Nam va cung di len tu mot nuoc nong nghiep lac hau nen su so sanh cung huu ich11. Cung tu y nghi nay, toi da co dip so sanh trinh do phat trien cua Viet Nam voi Trung Quoc trong mot bai viet ngan. Xem Tran Van Tho (1998b). .

Viec so sanh trinh do phat trien cua nuoc nay voi nuoc khac khong phai de vi kho co mot chi tieu tong hop nao co the bieu dien tong quat trinh do phat trien cua mot nuoc. Tuy nhien, khao sat mot nhom cac chi tieu co ban ta cung co the co mot hinh dung tuong doi day du.

Mot chi tieu thuong duoc dem so sanh la tong san pham quoc gia (GNP) hoac tong san pham trong nuoc (GDP) tinh tren dau nguoi. Theo tu lieu cua Ngan hang the gioi, vao nam 2003, GNP dau nguoi o Viet Nam la 480 USD, o Thai Lan la 2.190 USD va Trung Quoc la 1.100 USD (Bang 1.2). Tuy nhien, nhung con so nay khong phan anh muc song cua dan chung vi suc mua cua dong USD khac nhau giua nuoc nay voi nuoc khac. De so sanh chinh xac hon phai dua tren GNP hoac GDP tinh theo ty gia so sanh ngang suc mua (PPP). Bang 1.2 cho thay vao nam 2003, GNP tren dau nguoi theo PPP cua Viet Nam gan 2.500 USD, xap xi 1/2 cua Trung Quoc va Philippin, va nguoi Thai Lan co muc song cao hon nguoi Viet Nam khoang ba lan.

Tuy nhien, o day con hai van de nua. Thu nhat la van de phan phoi. Neu viec phan phoi loi tuc qua bat binh dang thi y nghia cua viec tang tong san pham tren dau nguoi bi giam di. Van de thu hai lien quan den moi sinh, moi truong, dieu kien lam viec. Hai nuoc du co cung thu nhap tren dau nguoi (tren co so PPP) nhung khac nhau o mat nay thi ro rang la chat luong cuoc song cua dan chung khong giong nhau. Tom lai, neu ta phat trien cong bang hon va trong dieu kien moi truong, moi sinh tot hon thi khong can phai dat gan 7.500 USD moi bang muc song cua Thai Lan hien nay.

Mot cum cac chi tieu khac chi trinh do phat trien cua mot nuoc lien quan den trinh do chuyen dich co cau cua mot nen kinh te. Nhung nuoc co mat do dan so dong va xuat phat tu nen nong nghiep lac hau phai qua con duong cong nghiep hoa moi phat trien duoc va moi hien dai hoa duoc ban than nen nong nghiep. Thong ke cua Ngan hang the gioi cho thay vao nam 1994, ty trong cua cong nghiep trong GDP cua Viet Nam la khoang 22%, xap xi ty trong cua Thai Lan vao khoang nam 1980. Theo tinh toan cua Vu Quang Viet (1994), chuyen vien cao cap ve thong ke cua Lien hop quoc thi vao nam 1993, ty le nay cua Viet Nam chi co 15%. Trong cuon sach xuat ban tam nam truoc, chung toi can cu tren con so nay va danh gia ty trong cong nghiep trong GDP cua Viet Nam tuong duong voi Thai Lan vao nam 1970 (Tran Van Tho 1997, Chuong 15). Di nhien sau nam 1993, cong nghiep cua Viet Nam phat trien nhanh va vao thoi diem gan day, theo World Development Indicators cua Ngan hang the gioi, ty le do cua Viet Nam da vuot qua 20%, tuong duong voi Thai Lan vao dau thap nien 1980 (Thai Lan vao nam 2001 la 32%).

Ve ty le cua hang cong nghiep trong tong xuat khau, vao nam 2002 Viet Nam da vuot muc 50%, tuong duong voi Thai Lan vao dau thap nien 1980. Tong hop hai chi tieu cong nghiep hoa va voi vai phan tich bo sung, ta co the ket luan la vao dau the ky XXI, Viet Nam di cham hon Thai Lan do 20 nam. Tam nam truoc, can cu theo du lieu thong ke nam 1993 hoac 1994, toi da cho rang Viet Nam di cham hon Thai Lan do 25 nam (Tran Van Tho 1997, Chuong 15). Hai con so 25 nam va 20 nam vao hai thoi diem 1997 va 2003 nen duoc danh gia nhu the nao? Viet Nam da phat trien nhanh hon Thai Lan trong giai doan sau nam 1993 nen vao thoi diem gan day, khoang cach giua Viet Nam va Thai Lan phai ngan hon khoang cach 25 nam. Day la linh vuc kho co su chinh xac ve con so cu the nhung ta co the hinh dung khoang cach hien nay giua hai nuoc la khoang 20 nam.

1.3. Chien luoc rut ngan khoang cach phat trien

Phan tich trong phan tren cho thay mot cach khai quat la Viet Nam di cham hon Thai Lan khoang 20 nam. Tuy nhien, dieu do khong co nghia la ta phai can mot thoi gian nhu vay moi bang muc cua Thai Lan bay gio. Cac nuoc di sau neu co chinh sach dung dan co the dot giai doan va day la khuynh huong chung co the thay trong truong hop cua Nhat Ban, Han Quoc va nhieu nuoc khac. Them vao do, nhu da noi o tren, neu ta phat trien trong su phan phoi dong deu hon, va trong dieu kien moi sinh, moi truong tot hon, nghia la chat luong phat trien tot hon, thi ta co the dat duoc muc song bang Thai Lan bay gio voi muc loi tuc dau nguoi thap hon.

So voi Thai Lan, Viet Nam hien nay co mot so loi the, nhat la ve mat nhan luc. Bang 1.3 tom tat mot so chi tieu ve phat trien con nguoi. Chuong trinh phat trien Lien hop quoc (UNDP) tong ket cac chi tieu ve giao duc, y te, thu nhap, da dua ra mot chi so tong hop ve viec phat trien nhan luc (human development index) cua 177 nuoc. Theo Human Development Report 2004 (UNDP), vao nam 2002, Viet Nam xep thu 112 va Thai Lan thu 76, Trung Quoc thu 94. Neu xep hang theo GDP binh quan dau nguoi tinh theo PPP thi Viet Nam dung thu 124, Thai Lan 67 va Trung Quoc 99. Cac thong ke nay cho thay so voi GDP/dau nguoi, Viet Nam co trinh do ve nguon nhan luc tuong doi cao. Neu nhin cac chi tieu ve nguon nhan luc o mot so khia canh hep hon nhu ty le nguoi lon biet chu, ta thay Viet Nam xap xi Trung Quoc va khong thua kem bao nhieu so voi Thai Lan (Bang 1.3).

Mac du tinh hinh giao duc xuong cap o Viet Nam hien nay dang lam nhieu nguoi lo ngai, nhung nhin van de o mot goc do khac, co the noi neu nhung van de giao duc hien nay duoc quan tam giai quyet triet de thi trinh do ve nguon nhan luc cua Viet Nam se duoc nang cao hon nua va neu loi the nay duoc phat huy, kha nang rut ngan khoang cach voi cac nuoc chung quanh se rat lon.

Mot thuan loi khac cua Viet Nam la vi tri dia ly voi bo bien dai tiep can de dang voi cac nuoc phat trien trong khu vuc. Yeu to nay cung voi su on dinh ve chinh tri, xa hoi va tiem nang ve con nguoi noi tren da khien nhieu cong ty nuoc ngoai quan tam den Viet Nam tu dau thap nien 1990. Neu moi truong dau tu duoc cai thien, ta se khong thieu tu ban, cong nghe va tri thuc kinh doanh can thiet de duoi theo cac nuoc chung quanh trong qua trinh phat trien.

Thuan loi thu ba la viec phan bo cac thanh pho, cac trung tam kinh te trong ca nuoc tuong doi hai hoa. Neu co ke hoach tu bay gio, dan so va hoat dong kinh te se duoc phan tan rong khap ca nuoc, tranh tinh trang o nhiem moi truong va ngan ngua su chenh lech qua lon ve loi tuc giua cac tang lop dan chung va giua cac khu vuc. Day la dieu kien de nang cao chat luong phat trien.

Nhung thuan loi vua noi chi la tiem nang. Phai khoi day cac tiem nang nay de kinh te phat trien voi toc do cao va ben vung. Neu co quyet tam vi su nghiep phat trien dat nuoc va tu do uu tien tao ra cac co che khoi day tiem nang va tap trung tri tue xay dung chien luoc phat trien dung dan, Viet Nam co the phat trien trung binh tren duoi 9% nam (GDP binh quan dau nguoi tang xap xi 7-8%/nam) trong 20 nam dau cua the ky XXI. Thuc hien duoc muc tieu nay thi cu 10 nam muc song cua nguoi Viet Nam se tang gap doi. De kinh te phat trien voi toc do cao va ben vung trong thoi gian dai nhu vay phai vua day nhanh qua trinh tich luy tu ban vua tao dieu kien de kinh te phat trien co hieu suat. Ta thu ban them hai diem nay.

Thu nhat, van de tich luy tu ban. Van de hien nay cua Viet Nam la phai tao moi truong thuan loi de kich thich tu ban trong nuoc va nuoc ngoai tich cuc dau tu. Giua nhung nam 1990, ty le cua tong dau tu trong GDP tang nhanh, dat muc 27-28% nhung sau do giam manh. Dieu nay mot phan do anh huong cua cuoc khung hoang tien te o chau A nhung phan quan trong la do bo may hanh chinh kem hieu qua lam cho phi ton hanh chinh trong hoat dong dau tu qua cao. Phuong cham, duong loi ve viec phat trien nen kinh te nhieu thanh phan da co nhung tren thuc te, thanh phan ngoai nha nuoc van con gap nhieu kho khan trong viec huy dong von, trong viec tiep can thong tin ve co hoi dau tu, ve thi truong... Viec dinh huong chien luoc cong nghiep hoa khong ro rang va phuong cham, chinh sach hay thay doi lam cho do rui ro cua cac du an dau tu qua cao. Tu nam 2002, ty le cua tong dau tu trong GDP tang tro lai, dat den gan 34% vao nam 2003, nhung do la ket qua cua viec canh tranh chay du an dau tu cua cac bo nganh, va cac dia phuong chu khong phai la hien tuong tich luy tu ban lanh manh. Dieu nay the hien trong viec giam sut hieu qua cua dong von dau tu, phan anh trong khuynh huong tang cua viec he so ICOR11. Increamental Capital - Output Ratio: He so chi so von tang can thiet de tang mot san luong nhat dinh. .

De tich luy tu ban nhanh va co hieu qua can tang dau tu truc tiep cua nuoc ngoai (FDI). Tuy nhien, FDI giam lien tuc tu nam 1997, gan day moi hoi phuc nhung con yeu. Trong tinh trang doanh nghiep tu nhan trong nuoc con nho be, cac doanh nghiep nha nuoc con yeu kem va dang trong qua trinh cai cach, neu khong co mot su xoay chieu manh me trong FDI thi lieu kinh te Viet Nam co tang truong duoc o muc cao hay khong? Nhin sang cac nuoc chau A lan can, ta thay ho ngay cang nhan thuc vai tro quan trong cua FDI trong xu the toan cau hoa, va ra suc tao dieu kien de thu hut FDI hon nua. Cac nuoc nay voi qua trinh phat trien va thu hut FDI trong nhieu thap ky da xay dung duoc mot nen cong nghiep vung manh hon Viet Nam rat nhieu. Co the noi trinh do ky thuat, cong nghe, be day cua tri thuc quan ly kinh doanh tai cac nuoc nay da tang nhanh va phu thuoc nhieu vao do lon cua FDI duoc tich luy (FDI stock). La mot nuoc di sau, FDI stock cua Viet Nam qua nho so voi cac nuoc lan can la duong nhien. Nhung van de dang quan tam o day la luu luong hang nam (flow) cua FDI vao Viet Nam cung qua nho so voi Thai Lan chang han. De rut ngan khoang cach, thoat khoi nguy co tut hau, phai quan tam hon den vai tro cua FDI. Diem nay se duoc phan tich sau hon o Chuong 12. Tran Van Tho (2000b) ban ve su lien quan giua FDI voi nguy co tut hau. .ð

Thu hai la van de phat trien co hieu suat. Cung voi viec day manh tich luy tu ban, phat trien co hieu suat la bien phap huu hieu nhat de rut ngan khoang cach voi cac nuoc xung quanh. Tich luy tu ban du duoc day manh cung khong the vuot qua mot gioi han nhat dinh vi van de moi truong va nhung han che ve von, ve cong nghe va thi truong, v.v.. Do do, voi cung mot toc do ve tich luy tu ban nhung nuoc nao phat trien co hieu suat thi nen kinh te se phat trien voi toc do cao hon. Bang 1.4 cho thay cac nen kinh te nhu Trung Quoc, Thai Lan, Malaixia, Dai Loan va Han Quoc trong giai doan 1960 - 1994, tich luy tu ban dong vai tro rat lon, lon hon ca Nhat Ban trong giai doan 1950 - 1973 la giai doan phat trien than ky cua nuoc nay, nhung Nhat Ban phat trien co hieu suat hon nhieu (the hien bang do cong hien cua hieu suat toan yeu to - total factor productivity, TFP) nen toc do tang truong cua kinh te Nhat Ban cao hon cac nuoc chau A khac.

Diem nay co nhieu goi y doi voi Viet Nam. De phat trien co hieu suat, Viet Nam can phai lam gi? Toi da co dip phan tich trong cuon sach xuat ban tam nam truoc (Tran Van Tho, 1997, Chuong 2), o day chi tom tat (va bo sung) mot vai diem sau: Thu nhat, tao moi truong canh tranh lanh manh (giua cac thanh phan kinh te) va hoi nhap tich cuc vao thi truong the gioi de tu ban va cac yeu to san xuat khac duoc su dung mot cach co hieu qua nhat. Thu hai, co ke hoach dai han trong viec xay dung nguon nhan luc dong thoi tao co che de nhan tai duoc su dung dung cho. Thu ba, tao moi truong de khoa hoc va cong nghe ung dung rong rai tai Viet Nam, tri thuc ve cong nghe va quan ly, kinh doanh duoc pho bien rong khap. Thu tu, bo may hanh chinh can phai duoc cai cach nhanh (quy ro trach nhiem va quyen han cac cap de co the phan cap quan ly) va tao co che de nguoi tai gioi va co pham chat dao duc giu nhung chuc vu quan ly nha nuoc. Bo may hanh chinh nhu hien nay de lam tang phi ton hanh chinh cua doanh nghiep va lam nay sinh nhung hien tuong tieu cuc. Trong trang thai do, doanh nghiep se tim cach tao quan he khong chinh dang voi quan chuc quan ly ma kinh te hoc phat trien goi la muu tim dac loi (rent-seeking) thay vi no luc tim kiem thi truong, cai tien cong nghe de giam gia thanh va tang pham chat hang san xuat. Mot nuoc phat trien nhanh va co hieu suat khi cac doanh nghiep hang hai, no luc trong viec muu tim loi nhuan (prrofit-seeking) chan chinh hon la muu tim dac loi (Xem them Chuong 16).

Ket luan

Viec tinh toan lai so lieu thong ke kinh te Viet Nam tu nam 1955 da cho phep ta voi tam nhin dai han so sanh duoc co cau va nhip do phat trien cua kinh te nuoc ta voi cac nuoc xung quanh.

Trong nua sau the ky XX, dong thac cong nghiep da lan nhanh ca ve be sau va be rong tai vung Dong A. Cong cuoc doi moi da dua Viet Nam hoi nhap vao lan song cong nghiep tai khu vuc nay tu dau thap nien 1990 nhung vao dau the ky XXI, giua Viet Nam va cac nuoc lan can con mot khoang cach lon ve trinh do phat trien.

Trong vai thap nien toi, voi loi the ve nguon nhan luc va loi the cua nuoc di sau trong mot khu vuc ma cong nghe, tu ban va tri thuc kinh doanh dang di chuyen nhon nhip, Viet Nam hoan toan co kha nang rut ngan khoang cach voi cac nuoc trong khu vuc. Tuy nhien, do moi chi la tiem nang va co hoi. Dieu kien du la phai co quyet tam vi muc tieu thoat khoi nguy co tut hau, manh dan doi moi hon nua de tao moi truong canh tranh lanh manh giua cac thanh phan kinh te va tich cuc thu hut dau tu truc tiep tu nuoc ngoai. Do la nhung yeu to quan trong de tu ban tich luy nhanh va kinh te phat trien co hieu suat, hai dieu kien tien quyet de co toc do tang truong nhanh va ben vung, tao kha nang duoi kip cac nuoc chung quanh. Trong qua trinh do, tieu diem lon nhat la cong nghiep hoa, hien dai hoa. Cong nghiep hoa cua Viet Nam trong nhung nam toi dung truoc nhieu van de moi va nhieu thach thuc moi ma nhung chuong sau se phan tich ky.

TRAN VAN THO

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Ngân hàng ồ ạt cho vay mua nhà

Cho vay doanh nghiệp khó khăn, các ngân hàng tìm cách đẩy mạnh cho vay tiêu dùng, trong đó nhắm tới nhu cầu mua sắm, sửa chữa nhà ở. Nhưng với kỳ vay dài hạn luôn ẩn chứa rủi ro không chỉ với các ngân hàng mà cả nền kinh tế.

Tìm hiểu: Thai Lan, Nhat Ban, Trung Quoc, Dai Loan, Han Quoc, Tran Van Tho, GDP binh quan dau nguoi, cong ty da quoc gia, Kinh te Viet Nam, cac nuoc Dong A, Tich Luy Tu Ban, cong nghiep hoa, co hieu suat, nen kinh te, Thap nien 1990, giai doan, viec

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Chương 1: Kinh tế Việt Nam trong tầm nhìn đối chiếu với các nước Đông Á

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Chương 1: Kinh tế Việt Nam trong tầm nhìn đối chiếu với các nước Đông Á bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Chuong 1 Kinh te Viet Nam trong tam nhin doi chieu voi cac nuoc Dong A

Nhan xet, hay lien he ve tin Chuong 1 Kinh te Viet Nam trong tam nhin doi chieu voi cac nuoc Dong A co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Chuong 1 Kinh te Viet Nam trong tam nhin doi chieu voi cac nuoc Dong A de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tac pham trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tac pham
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0