Choi thai do

Tags: tro choi, cau do, ngay xua, uc doan, giai thich, nguoi ta, thai, xuat, de, noi, thay


Choi thai do

Thai do la tro choi uc doan ngay xua. Noi ngay xua boi ngay nay rat hiem ai biet.

May man la trong thu but cua cu Truong Vinh Ky (hop II, tap 15, Thu vien KHXH tai TP.HCM) co ghi lai may dong: “Nhan ngay nguyen, trang thanh gio mat, tanh rao, chu bay ra keu may anh em toi choi. Chon mot nguoi hay chu gioi lam thay thai ra de, cam trong cho nguoi ta noi thai.

Nguoi ta phat mot long den vuong bang giay trang. Bon phia co viet de thai dan len tren do. De thai hoac “xuat danh”, “xuat vat dung, khi dung”, hay “xuat moc”, “xuat thu”, hoac “xuat tuc dieu”, “binh Tuy kieu”, hay “xuat dien”, “chiet tu”... Ai noi trung duoc, trung y de thai neu ra thi duoc thuong. Moi de deu noi ro truoc la se thuong vat gi nhu quat, khan vuong, hau bao, giay muc... Noi trung thi danh mot hoi trong, noi trat thi go tang trong”.

Thai, con doc la xai, tu Han Viet co nghia la: nghi, boi, dinh chung. Huinh Tinh Cua trong Dai Nam quac am tu vi (Sai Gon, 1896) da cho biet nhu vay. Ong con dinh nghia: 1/ Ra thai: ra loi hai ba nghia lam nhu cau do; 2/ Thay thai: thay ra cau do, lam loi bong dang ma chi vat; 3/ Cau thai: cau do. Den day thi da ro thai do la nhu vay.

O phuong Nam, ket qua dieu tra thuc te cho thay rang ngay xua ngoai Long An thi Ben Tre co tro choi thai do kha thinh. Co le do la thuc te ma Truong Vinh Ky da trai nghiem. Den dau the ky XX, tham chi den Cach mang Thang Tam, thai do con pho bien o le hoi dinh lang tai Soc Trang, o le via Quan Thanh De quan (chua ong Minh Huong) Rach Gia va tai mot so ket-met o Thu Duc, Nha Be, Hoc Mon (TP.HCM).

Cuoc choi thai do thoi can dai duoc to chuc tren khu dat rong o hoi cho hay san dinh, mieu. Nguoi ta dung cai choi cao cang, cach mat dat do 1,5m. Cua choi tha tam sao lung. Trong choi co bo ban ghe va cap nhac cu, gom trong va pheng la, ngoai cua co tam bang de dan de thai va ban de tang pham.

Tro choi do thay thai chu tri. Ong mac ao dai, bit khan dong, ngoi mot minh trong choi: dung trong va pheng la ra hieu lenh. Phu viec cho thay thai la vai ong bien (thu ky) o ngoai cua choi. Moi cau thai viet tren giay, cuon tron, niem ky de giu bi mat cho den gio chot. Vao cuoc choi, thay thai ban lenh cho bien dan de thai tren bang. Moi nguoi tu lai xem cau thai va doan tham dap an. De thai co hai phan: 1/ Cau do bang van van (viet bang chu quoc ngu); 2/ Cuoi cau do co ghi huong dan, chi ro do vat gi, viec gi - goi la xuat nhon (nguoi), xuat vat (do vat), xuat binh (banh), xuat ngu (ca), xuat dieu (chim), xuat thien van, xuat dia ly, xuat son (nui), xuat giang (song), xuat tu (chu Han)... Cung co luc chi ro dap an chi tiet hon: xuat nong khi, xuat ngu cu, xuat tru khi (do nau bep), xuat hi cu (do choi), xuat duoc (ten cac vi thuoc bac)...

Ai hoac mot nhom doan ra cau do thi doc to cau do do, noi to loi giai cua minh. Dap trung: thay thai danh trong, thanh la don dap. Dap sai: thay thai go mot tieng thung, nguoi ay bi loai. Khi nghe trong, thanh la dong len, ong bien boc to giay ghi de thai dat len cai mam cung voi phan thuong trinh trong trao cho nguoi thang cuoc.

Cau thai mac re khong chung. Dan vai cau thong thuong:

- Vua danh vua troi,

Bi troi thau dem.

Sang ra chat dau,

Lai dat ten khac.

Xuat thao: cay ma

- Tren long, duoi long,

Toi nam chong lai ngu.

Xuat nhan the: con mat

Cau thai mac mo doi hoi phai qua nhieu lien tuong tu nghia cua tu vung, y chung cua toan bai. Chang han cac cau ca dao ai cung biet sau day, khi dem ra lam de thai thi loi giai la mot ly su rat... cun.

- Vo chua thinh Phat cau chong,

Ong Phat ong bao dan ong het roi.

Xuat moc: cay gia

- Ma oi con muon lay chong,

Con oi me cung mot long nhu con.

Xuat binh: banh in (giai thich la me con in nhu nhau, giong het nhau)

- Nui kia ai dap ma cao,

Song kia, bien no ai dao ma sau?

Xuat binh: banh hoi

- Ro re nuoc chay qua deo,

Ba gia lat dat mua heo cuoi chong.

Cuoi ve ong bo, ong di

Tiec cong lat dat, tiec may chuc dong mua heo.

Xuat dieu: chim chang nghich (giai thich la ba gia nay lam cai chuyen nghich thien nghich dia)

Co loai de thai thoat nghe nhu ca dao, ca tu cua hat ho dan da:

- Tay bung hop qua, buoc dai xuong ghe,

Ma keu mac ma, thuong chong con theo.

Xuat ngu: ca bac ma.

- Chieu chieu lua chay, com soi,

Heo keu, con khoc, chong doi tom tem.

Bay gio toi lua, tat den,

Heo keu, con ngu, tom tem thi tom.

Xuat qua: trai thanh yen (cung ho voi cam, qua lon va chua)

Lai co luc de thai lay tu truyen tho nom va loi giai thi chang dinh liu den noi dung dien tich cua nguyen tac gi ca. O day la choi ma. Xung nang choi la o day va bay gio, tach biet voi cuoc song thuong nhat va ly le thong thuong.

- Goi rom xong phan goi rom,

Co dau duoi thap ma chom len cao (Luc Van Tien)

Xuat ngu: ca leo (dap an khac: ca keo)

- Chang Vuong quen mat ra chao,

Hai Kieu e le nep vao duoi hoa (Kieu)

Xuat binh: banh hanh nhan

- Vang trang vang vac giua troi,

Dinh ninh hai mieng, mot loi song song (Kieu)

Xuat vat: cai sao dieu

Noi chung, hinh thuc thi tai uc doan o xu ta la mot tro choi pho cap. Ai ai tu thuo thieu thoi cung thuoc mot mo cau do. Trong ho hat doi dap cung co loai ho do, su dung kien thuc, dac diem ngon tu, van tu, dien co va cach mieu ta su vat/ su viec quanh co, thanh tuc de dua ra cac thong tin ve hinh dang, sac mau, kich co, so luong, cong dung... Doi thu lay do lam co so uc doan.

Hinh thuc thai do la qua trinh phat trien cao, tich hop cac thanh to trinh dien va cong cong hoa de tro thanh hinh thuc vui choi trong cac dip hoi he, thu hut su dong nao cua ca cong dong. Tu sinh hoat thai do nay, o Trung bo nguoi ta goi ho bai choi la “ho thai”. Dieu khac biet o cac cau bai choi co tinh minh du hon la an du cua cau thai do. O vung Binh Tri Thien pho bien tro choi bai thai: giau mot con bai toi trong cai chen up lai va nguoi cam cai ho mot de thai de nguoi choi lay do doan ra con bai ma dat tien vao cua bai do. Chen mo, con bai “noc” trung ra va nguoi cam cai phai giai thich su tuong hop cua de thai va con bai. Chuyen an thua rat thu vi boi co nhieu nguoi cam cai dua ra cac de thai rat bao la doi hoi cach giai thich day ca ra day muong cuc ky phong tung. Noi chung, ca vung Dang Trong, cac tro choi gan voi thai do rat thinh hanh. Ngay ca tro choi xo de co nhon 36 con cung la mot thu thai do.

HUYNH NGOC TRANG

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: tro choi, cau do, ngay xua, uc doan, giai thich, nguoi ta, thai, xuat, de, noi, thay

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Chơi thai đố

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Chơi thai đố bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Choi thai do

Nhan xet, hay lien he ve tin Choi thai do co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Choi thai do de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0