Cai dep trong tu nhien II

Tags: gioi dong vat, co xuong song, co y nghia, the gioi thuc, su song, cai dep, huu co, tu nhien, khong the, hon mang, tinh, tieng, con, nguoi, bien


Gianh lai tung buoc noi nhung ban nguyen hon mang vat lieu cho nhung tac pham huu co cua minh, tri tue hoan vu giu gin tung thanh qua va chi vut bo cai ma o day chien thang cua no chi la hu ao, la cai mang dau an khong the xoa nhoa cua hon mang vo do.

> Cai dep trong thien nhien (I)


V

Cai dep trong tu nhien II
Triet gia V.Soloviev

Tu nhung hien tuong cua anh sang yen binh, uu thang ta buoc sang nhung hien tuong cua su song chuyen dong tuong chung tu do trong thien nhien vo co. Su song, theo dinh nghia rong nhat ve no, la su choi gion hay la van dong tu do cua cac luc va cac the rieng biet, duoc hop nhat trong mot chinh the ca the hoa. Vi su choi gion ay la mot trong nhung dau hieu co ban cua cai ton tai ly tuong hay la xung dang (cai ton tai xung dang ay, mot cach nhu nhau, khong the mang tinh pho quat-truu tuong, tuc la trong rong, hoac tinh cuc bo-ngau nhien), cho nen moi bieu hien cua yeu to choi trong nhung hien tuong cua the gioi vat chat, cua su song co that hay la gia tuong trong thien nhien deu co y nghia tham my.

Ve dep cua su song gia tuong ay trong the gioi vo co truoc het la dac tinh cua nuoc chay duoi nhung dang khac nhau cua no: suoi, song o mien nui, thac. Y nghia tham my cua su chuyen di song dong nay duoc tang cuong do tinh lien hoi vo tan cua no; tinh lien hoi vo tan nay tua nhu the hien noi sau khuon nguoi cua cai ton tai cuc bo, bi cach li khoi the nhat thong tuyet doi cua toan cuc.

Song chia li voi bien
Khong tim dau yen binh
Dau phot len suc soi
Hay truon di nhu song,
Bi xieng hay tung hoanh
Van tho than ai oan
Nho bien ca menh mong,
Bien xanh biec vo day
(7).

Va ban than bien menh mong ay trong su noi song b•o tap hien ra voi mot ve dep moi nhu la hinh anh cua su song day loan, cua nhung con vat va khong lo cua nhung suc manh tu nhien dau sao van khong xe dut duoc moi quan he chung cua hoan vu va pha vo tinh thong nhat cua no, ma chi lam cho no chan chua chuyen dong, anh sang va tieng vang:

Hoi bien dem, nguoi dep lam sao,
Cho nay sang lanh, cho kia den sam
Duoi anh trang, nhu mot vat song
Nguoi di lai, nguoi tho, nguoi pho ve huy hoang.
Trong khong gian vo tan tu do,
anh sang va chuyen dong, tieng am, tieng dap.
Toan than trang anh trang mo,
Nguoi dep sao trong gio dem hoang vang!
Su dai nao noi bien khoi,
Nguoi mung ngay hoi cua ai vay?
Nhung ngon song lao di, am am, ruc sang
Muon vi sao man cam nhin tu tren cao.

(Tiutchev)

Hon mang, tuc la ban than cai xau xi, la cai phong thiet yeu cho moi su dep de tren tran gian, va gia tri my hoc cua nhung hien tuong nhu bien dong phu thuoc chinh vao viec "duoi chung cai hon mang van cua quay"(8).

Su van dong cua cac suc manh nguyen so song dong trong gioi tu nhien co hai sac thai chinh: choi gion tu do va dau tranh du doi. Cung mot hien tuong thien nhien, con dong, co the the hien ca sac thai nay lan sac thai kia, tuy theo nhung dieu kien ma trong do no xay ra. Ve dep ky vi cua nhung con dong he, cung nhu cua bien dong, phu thuoc vao cai hon mang duong cua quay va vao cuong do duoc kich thich cua cac suc manh tu nhien duong tranh chap cai thang loi cuoi cung cua trat tu the gioi tuoi sang. Mot an tuong hoan toan khac den voi ta tu con dong dau thang nam.

Khi tieng sam xuan dau mua
Nhu nhon nho vui dua
Lam vang dong troi xanh.
Nhung tieng ren tuoi tre
Mua tung toe, bui bay mu...
Nhung giot ngoc trai treo lo lung...
Va mat troi lai nhuom vang ruong dong.
Con suoi nhanh chan do tu nui xuong,
Rung khong ngot tieng chim xon xao,
Tieng xon xao cua rung, tieng on ao tren reo cao -
Tat ca han hoan vong dap nhung am thanh cua sam.
Ban bao: Nang Heba nhe da
Luc cho con dai bang cua than Zeu an
Da cuoi dua do cai coc suc soi ren vang
Tu tren troi xuong dat.

(Tiutchev)

Nhung day, cung o nha tho ay, buc tranh con dong duong den trong dem he, trong luc khi ma nhung suc manh hon mang moi duong chuan bi cham chap cho cuoc dau tranh hai hung se den:

Con chua nguoi khi oi,
Dem thang bay lap lanh
Tren mat dat mo sang
Bau troi day dong bao
Bap bung muon chop nguon.
Nhu the nhung hang long mi nang triu
Thinh thoang lai he mo
Va dang sau nhung tia chop co giat
Nhung con nguoi du ton cua ai do
Loe sang ben tren mat dat...
Va con hay hon nua:
Chi nhung tia chop sang choi
Lan luot boc lua,
Tua ho nhung quy than cam diec
Duong cung nhau dam thoai.
Nhu theo mot tin hieu quy uoc
Dai troi bong bung sang
Va lap tuc hien ra tu bong toi
Ruong dong voi rung xa!
Nhung roi tat ca lai toi den
Tat ca lang im trong bong dem ben nhay
Cu nhu mot viec gi bi an
Dang duoc quyet noi ay - o tren cao...

(Tiutchev)

Vi trong the gioi vo co, trong mot so hien tuong cua no, ta van bat gap nhung du lieu thuc te (nhung tien bao) cho su song - va chinh cai do quyet dinh y nghia tham my cua nhung hien tuong ay - cho nen ca nhung am thanh trong thien nhien vo co bieu hien su song cua chinh no cung co thuoc tinh cua cai dep.

Trong cuoc song, thien nhien vat chat duoc tham thau boi anh sang, hap thu no, bien hoa no thanh van dong noi tai, roi chuyen van dong ay ra moi truong ben ngoai - bang am thanh. o dau ma cai y tuong chung ay cua am thanh nhu la su huong ung song dong cua vat chat doi voi anh huong cua anh sang (thi du: pho tuong Memnon phat tieng vao luc rang dong(9)) khong ro doi voi chung ta trong hien tuong am thanh rieng le; o dau ma cac vat the khong tu chung phat tieng, ma chi do su tac dong ben ngoai co tinh ngau nhien ngay ca voi chung, thi o day khong the co an tuong tham my nao tu am thanh*.

Song co nhung truong hop ma o day nhung am thanh nhat dinh o dang rieng re mang tinh co hoc ro rang va vi the khong the gay an tuong cai dep, nhung tap hop lai thi lai co the bieu hien su song cua mot chinh the tap hop nao do va voi tu cach ay co the co duoc y nghia tham my. Thi du trong tieng banh xe go lop cop xuong mat duong khong co gi dep ca, nhung tap am cua mot do thi, mac du no hop thanh chu yeu bang nhung am khong dep nhu the, trong tong the cua no van gay (tu xa) mot an tuong ro rang la an tuong tham my. Cac do thi chau Au voi nhung vung ven lan rong vo dinh it tien loi cho nhung quan sat nhu the. Nhung ai da co co hoi den gan mot do thi phuong Dong (vi du Caio, tu phia no giap voi sa mac)(10), nguoi ay chac da tung vui thu lang nghe su song phat tieng cua cai sinh the tap hop ay.

Trong cac hien tuong thien nhien vo co, ma chung toi da noi den (bien dong, dong bao) am thanh chi la mot thanh to cua an tuong tham my. o bien suc soi, ngay dang ve nhung con song da bieu lo tinh chat su song, ngoai tieng on ao cua chung:

Ngon song bien cua ta,
Hoi ngon song ngang tang
Dau tinh lang hay tung hoanh
Nguoi chua chan su song!
Luc thi cuoi voi thai duong
Phan chieu ca bau troi
Luc dien cuong vat va
Giua bien ca hoang so vo day.

(Tiutchev)

Cung o nha tho ay, lan song ca ve hinh dang cung nhu su chuyen dong linh hoat hien ra nhu mot con ngua bien duong phong:

Oi con ngua hang say, ngua bien
Voi cai bom nhat xanh
Luc hien hoa thuan thuc
Luc ngang buong dien ro.
Con loc hung bao da giao duong nguoi
Giua thao nguyen bao la cua Thuong De
No da day nguoi biet nhay vo
Biet choi dua, tung vo thoa suc!

Trong mot so truong hop su im lang hoan toan lam gia tang truc tiep an tuong tham my hoac tham chi con la dieu kien khong the thieu cho no, nhu tren ta da thay (cung o nha tho nay) trong canh dong dem duong den. Song trong nhieu hien tuong khac cua the gioi vo co, toan bo y nghia su song va y nghia tham my cua chung chi hien lo qua nhung an tuong am thanh. La nhu the nhung tieng tho sau nao cua Hon Mang bi xich trong xa lim tam toi cua Vu Tru:

Nguoi gao ru ve gi the, hoi gio dem
Nguoi ca than dien cuong ve gi vay?
Co nghia gi tieng noi ky la cua nguoi
Luc thi tham ni non, luc am i?
Bang ngon ngu trai tim de hieu
Nguoi noi mai ve noi dau bat kha tri
Nguoi dao boi lam no tung noi ay
Doi khi nhung am thanh cuong no!
Oi, dung hat nhung bai ca dang so ay
Ve cai hon mang co xua, cai hon mang than thuoc!
Ca the gioi tam hon ban dem
Nao nuc nghe cau chuyen men yeu,
No muon thoat ra ngoai long nguc huu tu,
No khao khat hoa vao coi vo bien...
Oi, dung danh thuc bao tap vua ngu yen:
Duoi chung hon mang van cua quay!

(Tiutchev)

............

Chu thich Chuong V:

* Chu thich cho nhung doc gia vo tam ve mat logic hoc: Tu cai tat ca cac am thanh dep phai la nhung bieu hien cua cuoc song noi tai, tuyet khong duoc suy ra rang tat ca cac bieu hien cua cuoc song noi tai deu dep.

VI

Tu than xa la voi cai dep, nhung bieu hien tap trung cua cac suc manh tu nhien hoac cua su bat luc tu nhien ngay trong the gioi vo co da san sinh ra cai dep moi khi vo tinh hay huu y, o nhung binh dien khac nhau cua gioi tu nhien, chung tro thanh nguyen lieu cho su the hien ro rang va day du - cung voi nhung muc do khac nhau - y tuong hoan vu hay la tinh nhat the cua tat ca.

Ban nguyen tao tac cua vu tru (logos), phan chieu tu ben ngoai vat chat nhu la anh sang va nhen nhom su song ben trong vat chat, tung buoc cau tao, duoi dang nhung sinh the thuc vat va dong vat, nhung hinh thai xac dinh va vung ben cua su song; nhung hinh thai ay, vuon toi do hoan hao ngay cang cao hon, cuoi cung co the tro thanh nguyen lieu va moi truong cho su hien than thuc thu cua y tuong toan ven, khong the phan chia.

Co so thuc te cua cac hinh thai huu co, chat lieu cho tien trinh sinh hoc duoc lay toan bo trong the gioi vat chat: do la chien qua ma tri tue sang tao da gianh lay noi vat chat hon mang. Noi mot cach khac, nhung vat the huu co chi la nhung bien the hay la bien thai cua vat chat vo co, cung nhu theo dung nghia ay, nha tho lon Isaac, (11) la bien thai cua da hoa cuong va nang Ve Nu tu dao Milos la bien thai cua cam thach.

Thua nhan o trong cac sinh the mot sinh luc dac biet, chi chung moi co - cai do chang khac nao gan ghep cho nha tho mot luc den tho dac biet va cho pho tuong mot luc dieu khac dac biet. Ro rang la, tu goc do thanh phan thuc te, o cac the huu co khong co cai gi khac ngoai nhung thanh to vat ly va hoa chat, cung dung nhu la, neu nhin tu goc do ay thi trong den tho khong co cai gi khac ngoai da, vang va cac vat lieu khac, con trong pho tuong cam thach thi lai cang khong co gi, ngoai cam thach.

The nhung tu phia hinh thuc, trong cau tao cua cac co the song ta thay mot cap bieu hien moi, cao hon cua cung cai ban nguyen tao tac, ma truoc do da hoat dong trong the gioi vo co - mot phuong thuc moi tuong doi hoan hao hon de the hien cung cai y tuong ma truoc do da tim duoc nhung bieu hien, tuy hoi hot hon va it xac dinh hon, trong thien nhien vo tri vo giac. Cung hinh anh ban the nhat thong cua tat ca, ma nha Nghe Si hoan vu bang nhung net lon va don so phac thao tren bau troi sao hay trong cau vong da sac, - cung no Nguoi ve ti mi va tinh vi trong cac than the thuc va dong vat.

Trong the gioi cac sinh vat huu co chung toi phan biet ba mat chinh:

1) Ban chat noi tai hay la prima materia(12) cua su song, y chi hay la niem ham muon song, tuc la ham muon dinh duong va sinh san - cai doi va cai yeu (thu dong hon o cac thuc vat, chu dong hon o dong vat);

2) Le loi cua su song ay, tuc la nhung dieu kien hinh thai va sinh ly quyet dinh su dinh duong va sinh san (va lien quan voi chung, ca nhung chuc nang khac, thu yeu) o tung chung loai huu co, va cuoi cung

3) Muc dich sinh hoc - khong theo nghia muc dich luan be ngoai, ma theo quan diem giai phau hoc so sanh, an dinh vi tri va y nghia, trong quan he voi toan the the gioi huu co, cua nhung hinh thai ca biet ma trong tung chung loai duoc duy tri bang dinh duong va vinh cuu hoa bang sinh san.

Ban than muc dich sinh hoc o day co hai mat: mot mat, cac chung loai huu co la nhung bac (co phan nhat thoi, co phan truong cuu) cua tien trinh sinh hoc chung, tien trinh nay di tu cai nam moc tren mat nuoc toi su kien tao than the con nguoi; mat khac, cac chung loai ay co the duoc xem nhu la nhung chi cua mot co the hoan vu, chung co y nghia doc lap trong cuoc song cua chinh the.

Buc tranh ve the gioi huu co co hai net co ban, ma neu khong thua nhan chung o muc dong deu nhu nhau thi khong the co bat ky mot su hieu biet nao ve cuoc song vu tru, bat ky mot triet hoc tu nhien nao va tu day bat ky mot my hoc tu nhien nao.

Thu nhat, khong nghi ngo gi nua, the gioi huu co khong phai la tac pham cua cai goi la sang tao truc tiep, hay noi mot cach khac, khong the suy no ra truc tiep tu mot ban nguyen sang tao tuyet doi, boi vi trong truong hop ay thi no se phai bieu lo mot su hoan hao tuyet doi, su binh on va hai hoa khong chi trong tong the, ma con o moi bo phan cua minh. Trong khi ay thi thuc tai con xa moi dap ung quan niem lac quan nhu the.

Trong truong hop nay mot so du lieu va phat minh cua khoa hoc thuc chung co y nghia quyet dinh. Xem xet the gioi huu co tren trai dat, dac biet trong lich su co sinh hoc cua no, ta thay o day mot buc tranh rat sac net ve mot tien trinh day kho khan va phuc tap duoc an dinh boi su dau tranh giua cac yeu to di dong ve ban chat, cuoc dau tranh ay chi sau nhung vat lon dai dang moi nga ngu bang mot the can bang tuong doi on dinh.

Lich su sinh hoc cua chung ta la cuoc sinh de keo dai va dau don(13). Ta thay o day nhung dau hieu ro rang cua mot su dung do noi tai, nhung cu xo day va chan dong co giat, nhung di dong mu quang, mo mam; nhung phac thao bo do cua nhung tac pham khong thanh - bao nhieu nhung san pham quai thai va nhung lan say thai!

Tat ca nhung palaeozoa (dong vat hoa thach) ay, nhung quai vat thoi hong mang ay: nhung khong thu, ngu long, than lan co dai, than lan ngon canh ay - le nao chung lai co the la nhung vat tao hoan chinh va truc tiep cua Thuong De? Neu chung da dap ung muc dich cua minh va da duoc Dang Sang The phe chuan, thi vi le gi chung lai bien mat hoan toan khoi mat dat nay, nhuong cho cho nhung hinh thai can doi va hai hoa hon?

Song mac du nha hoat dong tao tac su song trong tien trinh hoan vu da vut bo khong thuong tiec nhung ban thu bat tien cua minh, the nhung - va day la dac diem co ban thu hai cua thien nhien huu co - ngai quy trong khong chi mot muc dich cua tien trinh, ma con tung bac trong vo so bac cua tien trinh ay, chi mien la cai bac ay o muc do cua minh va bang cach cua minh the hien tot y tuong su song.

Gianh lai tung buoc noi nhung ban nguyen hon mang vat lieu cho nhung tac pham huu co cua minh, tri tue hoan vu giu gin tung thanh qua va chi vut bo cai ma o day chien thang cua no chi la hu ao, la cai mang dau an khong the xoa nhoa cua hon mang vo do.

Noi chung, ban nguyen sang tao cua thien nhien khong dung dung voi ve dep cua cac tac pham cua minh. Vi the trong the gioi dong vat, noi ta bat gap nhung san pham dung la di quai, chung hoac thuoc ve nhung chung loai da tieu vong (con goi la thuoc thoi hong mang), tuc la da bi thien nhien vut bo vi khong thich hop; hoac chung co ban tinh ki sinh (giun san, ran, rep), va vi vay, chung khong co y nghia doc lap, ma chi la nhung the phong thai benh hoan cua cac co the khac, hoac la, cuoi cung, hinh thuc phan tham my thuoc ve nhung au trung dang giun cua con trung, nhung au trung ay chi la mot giai doan qua do trong su phat trien cua chinh the dong vat; o dang cuoi cung cua chung, cung nhung dong vat ay (buom, bo canh cung v.v...) khong chi thoat khoi cai ngoai hinh gay tom cua con giun, ma mot so con duoc xem la nhung kieu mau rat ruc ro cua cai dep trong gioi tu nhien.

Va (theo quy tac chung) chi duoi dang thuc dep hon, dang thuc duoc chap canh nay, con trung moi co duoc kha nang giao hop va sinh san, tuc la vinh cuu hoa chung loai cua minh. Neu nhu cac au trung giao hop va sinh san, thi chung se vinh cuu hoa cai hinh thuc sinh vat phan tham my ay nhu la hinh thuc cuoi cung.

The nhung thien nhien khong dung dung voi cai dep. No cho phep ton tai nhung hinh thuc xau xi voi tu cach nhung giai doan qua do, nhung de vinh cuu hoa nhung tac pham cua minh, no co gang truyen cho chung ve dep co the co o moi chung loai. Co dieu, ngoai nhung ky sinh va nhung con trung dang giun, con co nhung hinh thuc rat khong dep khac, ca o nhung lop cap cao cua the gioi dong vat, thi du loai lon.

Nhung con lon rung hay lon loi khong gay tom ti nao, tham chi no khong phai khong co ve dep rieng cua no - dang tom chi co con lon nha duoc vo beo. Nhung o day ta da bat gap su lam dung cua con nguoi, chu khong phai tac pham cua thien nhien. Noi chung, neu cai dep trong thien nhien (nhu chung toi khang dinh) la san pham hien thuc khach quan cua qua trinh hinh thanh vu tru phuc tap va tiem tien, thi su ton tai cua nhung hien tuong phan tham my la hoan toan de hieu va can thiet. Nhung hinh the dang tom nhat cua the gioi dong vat da va se con giup chung ta xac dinh va minh hoa nhung y ay - sau nhung giai thich tren, ta co the chuyen sang mot cuoc quan sat tong quat my hoc ve the gioi huu co.

VII

Trong vuong quoc thuc vat, ban nguyen ete sang tuoi da bat dau khong chi soi sang vat chat tro i va khong chi kich thich o trong no nhung chuyen dong nhat thoi, tung dot tung con (nhu o nhung hien tuong cai dep tu nhien nguyen so), ma con lam cho no van dong tu ben trong, nang no len cao tu ben trong, thuong xuyen khac phuc suc manh cua trong luong.

O thuc vat, anh sang va vat chat buoc vao mot cuoc ket hop chat che, khang khit, lan dau tien tham thau nhau, tro thanh su song khong the chia cat, va su song ay cat cao ban nguyen dat, bat no vuon len ve phia troi va mat troi. Giua su bat dong cua khoang vat va su xe dich tuy y cua dong vat, su van dong ben trong khong thay duoc, su vuon len cao, hay la su moc len, la thuoc tinh tao tinh cach cua thuc vat, tu thuoc tinh ay ma chung co duoc ca cai ten goi cua minh(14).

Vi o day hinh thuc sang tuoi va vat chat toi tam lan dau tien ket hop mot cach huu co, khong the tach roi thanh mot chinh the, thuc vat la mot hoa than dau tien, hien thuc va song dong cua ban nguyen troi tren mat dat va la bien the thuc su dau tien cua ban nguyen dat. Hai yeu to cau thanh vu tru ma trong cac hien tuong the gioi vo co chi tiep giap nhau tren be mat va kich thich nhau tu ben ngoai, o day qua la da hop nhat va da san sinh ra mot thuc the hai mat khong the phan chia, vua thuoc dat vua thuoc troi, cua cac thuc vat.

Cu nhu thu cam hai su song
Ho hap hai luong khi sinh,
Chung vua thinh nhay voi dat me
Vua cau xin len troi.

(Fet)

Trong the gioi thuc vat su song tu the hien chu yeu theo huong khach quan, bang viec san sinh ra nhung hinh thai huu co dep. o san pham song dau tien nay cua cac suc manh troi va dat, cuoc song ben trong con yeu ot: day la dat hoa hinh tham lang va cung tham lang nhich len ve phia troi. Ban nguyen vat chat, duoc nang len bac ton tai moi, bac sinh the, con chua kip phat huy cuong do noi tai tuong ung, no duong nhu lang di trong cam giac chung ve su bung sang cua minh.

Giua hai binh dien khong the chia cat duoc, nhung van khac nhau cua su song huu co, trong the gioi thuc vat mat to chuc ro rang noi troi hon mat song. Cay co mac du song day, nhung chung la nhung vat duoc to chuc nhieu hon la nhung sinh the: o chung, nhung hinh thai thay duoc co y nghia hon nhung trang thai ben trong. Nhung trang thai ay co nhung o muc yeu - linh hon cay co, nhu da duoc nhan thay tu lau, la linh hon chiem mong.

Vi the ca phuong thuc chinh de the hien nhung trang thai chu quan noi tai - tieng noi - cung hoan toan khong co o cac thuc vat; the nhung cai ve dep thay duoc thi nhung hinh thai ay lai duoc ban cho dong deu hon nhieu, so voi dong vat, va noi chung chung uu viet hon dong vat ve mat nay. Doi voi thuc vat, cai dep thi giac la muc dich thuc su da dat duoc; vi the cho nen cac co quan sinh duc (hoa), ma nho chung trong mot phan lon cua vuong quoc thuc vat cac chung loai duoc vinh cuu hoa, cung bieu thi ca muc phat trien cao nhat cua cai dep thuc vat trong tinh cach dac thu cua no: hon nhien, binh than, ngu thiu thiu.

Vi trong the gioi thuc vat, cai chinh khong phai o noi dung ben trong, khong phai o cuong do va tinh sung tuc cua cuoc song chu quan, ma o su the hien hoan chinh be ngoai cai noi dung du co tuong doi don so di nua, cho nen su khac biet tu nhien giua nhung thuc vat cap cao va cap thap duoc an dinh tuong ung voi muc hoan hao thay duoc hay la ve dep cua chung; tuc la, o day tieu chuan my hoc noi chung trung hop voi tieu chuan khoa hoc tu nhien, dieu ma, lat nua ta se thay, khong the nghiem chung trong the gioi dong vat. Hai khu vuc chinh cua the gioi thuc vat duoc phan biet bang su co mat hay thieu vang bong hoa, tuc la cai co quan phuc tap noi bieu hien tap trung ve dep cua thuc vat.

Nhung cay co co hoa va nho co hoa ma noi chung dep hon tap hop thanh nganh cap cao cua nhung thuc vat hoa, hien con nhung thuc vat khong co hoa va nhin chung khong dep thuoc ve nganh thuc vat hoa an. Trong nganh thu hai, nhung thuc vat ha dang nhat ve co cau: tao, reu cung la it dep nhat, con nhung thuc vat tuong doi phuc hop hon va cao hon: duong xi thi da co do dep lon hon. o cac dong vat ta thay hoan toan khong phai nhu the.

Mac du chung cung chia ra thanh hai nganh chinh: cap thap - cac dong vat khong co xuong song va cap cao - cac dong vat co xuong song, nhung o day da tuyet khong the noi rang nhung con vat cap cao noi chung dep hon nhung con vat cap thap. Tieu chuan my hoc va tieu chuan dong vat hoc o day da hoan toan khong trung hop. Trong khu vuc cac loai khong co xuong song, tuc la cap thap, giua hai khu vuc cua the gioi dong vat, ta thay mot trong nhung hinh thai dong vat dep nhat - buom, ro rang ve mat tham my chung uu viet hon han mot bo phan lon cua dong vat cap cao. Con giua nhung dong vat cap sau ay, tuc la trong khu vuc cac loai co xuong song, muc do phat trien dong vat hoc noi chung hoan toan khong tuong ung voi cap do tham my.

Lop thap nhat trong bon lop - ca - rat phong phu nhung dang thuc dep, trong khi ay thi o lop cao nhat - dong vat co vu - vi tri dang ke bi chiem giu boi nhung con vat kem dep nhu ha ma, te giac, ca voi. Nhung dong vat co xuong song dep nhat va lai co nang khieu am nhac nhat thuoc ve lop trung gian - chim, chu khong phai lop cao nhat, va lai o lop nay (cac dong vat co vu) cai loai the hien muc phat trien dong vat hoc cao nhat - nhung dong vat bon tay (khi) - thi lai xau xi nhat.

Ro rang la trong vuong quoc dong vat, cai dep chua phai la muc dich da dat duoc, cac hinh thai huu co o day ton tai khong chi vi mot su hoan hao thay duoc, ma con va chu yeu phuc vu nhu la phuong tien de phat huy nhung bieu hien manh nhat cua luc song, cho den khi nhung bieu hien ay duoc can bang hoa va duoc dua vao muc thuoc cua co the con nguoi; noi day suc manh lon nhat va sung tuc nhat cua cac trang thai noi tai da ket hop voi mot ngoai hinh hoan hao nhat trong than the kieu diem cua nguoi phu nu - tac pham tong hop cao nhat cua cai dep dong vat va thuc vat.

Nhung neu the gioi dong vat cung cap hoi it thuc an so voi thuc vat cho su thuong ngoan tham my truc tiep thi doi voi triet hoc cai dep, the gioi nay cung cap dac biet nhieu cu lieu ky thu va co suc giao huan; su xay dung he thong cu lieu nay la cong lao khong phai cua my hoc chuyen nghiep ma cua cac nha tham hiem tu nhien, dung dau la Darwin vi dai, trong cong trinh cua ong ve lua chon huu tinh. Mac du muc dich cua Dain la xac dinh va bo sung cho thuyet ve nguon goc phat sinh cua cac chung loai (mot chu de o ngoai le nhung suy luan hien gio cua chung ta), nhung y nghia cua nhung quan sat va chi dan duoc tap hop trong cuon sach nay (chung la cua Darwin va ca nhung nguoi khac) khong chi la o day. Nhieu quan sat va chi dan ay ly thu va quan trong doi voi chung ta, boi chung chung minh tinh hien thuc khach quan cua cai dep trong thien nhien khong le thuoc vao thi hieu chu quan cua con nguoi.

(Con nua)

  • Dich gia, GS Pham Vinh Cu
Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Cúc họa mi: Từ vườn xuống phố

Mất 3 tháng gieo hạt, bao công chăm sóc nhưng những người nông dân trồng hoa cúc họa mi cũng chỉ có khoảng 2 tuần để tận hưởng thành quả và làm đẹp cho phố phường Hà Nội.

Tìm hiểu: gioi dong vat, co xuong song, co y nghia, the gioi thuc, su song, cai dep, huu co, tu nhien, khong the, hon mang, tinh, tieng, con, nguoi, bien

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Cái đẹp trong tự nhiên (II)

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Cái đẹp trong tự nhiên (II) bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Cai dep trong tu nhien II

Nhan xet, hay lien he ve tin Cai dep trong tu nhien II co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Cai dep trong tu nhien II de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Chuyen de trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Chuyen de
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0