Cai dep trong thien nhien I

Tags: trong moi truong hop, khong nghi ngo gi, cai ton tai, tinh thong nhat, trong truong hop, su the hien, cai dep, vat chat, y tuong, chung ta, tham my, anh sang, den, moi, dang


Bai ca ay la su hoa hinh cua ban nang tinh duc, su giai phong no khoi cai hien thuc sinh ly tho thien - do la ban nang tinh duc dong vat the hien bang chinh minh y tuong tinh yeu, trong khi ay thi nhung tieng thet cua con meo dong duc tren mai nha chi la bieu hien truc tiep cua xuc cam sinh ly khong lam chu duoc minh. Trong truong hop sau, dong co vat chat chiem uu the hoan toan, con o truong hop truoc, no duoc can bang hoa boi mot hinh thuc ly tuong.

LBT: Trong qua trinh trien khai chuyen de Duc tinh trong van chuong, chung toi da nhan duoc nhieu y kien dong gop, xay dung tu phia cac nha nghien cuu van hoc, cac nha van, nha tho va doc gia quan tam toi linh vuc nay. Tuy nhien, cac bai viet hau nhu dong nhat khai niem Duc tinh voi hanh vi tinh giao, tham chi con nang cap yeu to duc tinh trong dan gian len ngang bang "Phat tinh" trong dao Phat.

Trong mot the gioi nhan thuc con mu mo thi dieu nay hien nhien de lam hai long nhung tri tue luoi bieng nhat. Di nhien, phep "dong quy" giup cho qua trinh tu duy khach quan hon, tim ra dau vet, goc nguon vv... nhung no khong he dan ta toi ket luan "moi thu tren doi deu co gia tri nhu nhau". Thiet nghi viec su dung nhung khai niem khong dung noi ham cua no se dan den tinh trang "cao bang" moi gia tri hoac gay nen nhung hieu nham dang tiec.

Ca hai phia, de cao doi song tinh duc hoac tiet che no bang moi cach deu co gia tri va chung deu bat cap nhu nhau. Dieu nay hau nhu khong can phai chung minh vi trong nhung kiet tac nghe thuat cung nhu trong doi song thuc, khong bao gio ton tai cai goi la "cao bang" moi gia tri. Am thanh cua con meo gao duc khong bao gio va o dau duoc coi ngang bang voi tieng chim hoa mi mac du nguyen nhan khoi phat cua chung la nhu nhau: Duc tinh (Thuoc ve the gioi dong vat nen o day co the hieu la hanh vi tinh giao don thuan). Tu vi du tho lau nay chung ta tro lai voi nguyen ly so dang cua nghe thuat: khong phai viet ve cai gi ma la viet nhu the nao chac chan se mo ra nhieu dieu thu vi.

Tieu de cua chung ta da xac dinh ro pham vi: Duc tinh trong van chuong (anh huong, tac dong va cac bieu hien cua no trong tac pham) nghia la chung ta da mac nhien thua nhan yeu to Duc tinh chi phoi rat manh qua trinh sang tao cua nghe si. Van de o day chi la: cai niem khao khat manh liet ay (Duc tinh) duoc thanh tay va khuc xa vao nhung ang van chuong nhu the nao? Chu the cua niem khao khat manh liet ay cung nhu doi tuong cua no voi vo van bieu hien phuc tap da xung dang voi con nguoi hay chua?

De lam ro nhung vuong mac tren chung toi da xin phep dich gia, Giao su Pham Vinh Cu duoc dang tai hai chuyen luan Cai dep trong tu nhien va Cai dep trong nghe thuat cua thien tai my hoc Nga: Soloviev.

Bang trai tim man cam va tri tue hien minh, Soloviev da chi ra su khac biet giua cai dep (can nguyen cua no la Duc tinh) ton tai trong tu nhien va cai dep ton tai trong nghe thuat. Chieu huong phat trien cua no trong qua trinh van dong di tu bac thap den bac cao va hien tai van chua co diem dung. Dieu kinh ngac la ong da chi ra su van dong lien mach khong ngung khong nghi khoi di tu the gioi vo co den the gioi con nguoi theo chieu huong tu chua dep den dep nhu mot su tat yeu khong phai bang nhung lap luan khong the choi cai ma bang cam hung bay bong cua mot nghe si thien tai!

Kha nang tri nhan the gioi va kha nang thau thi nhan hoc cua ong da cam hoa duoc ca nhung tri tue tro i nhat trong gan 2 the ky qua va no se con khong ngung toa sang.

Chung toi cung xin cam on ong Doan Tu Huyen (Trung tam Ngon ngu Van hoa Dong Tay) da cung cap van ban nay.

Vi dung luong kha lon nen moi chuyen luan duoc chia lam nhung phan nho de doc gia tien theo doi.

Cai dep trong thien nhien

Cai dep trong thien nhien
Cai dep se cuu do the gioi
(Dostoievski)

Cai dep trong thien nhien I
Triet gia Soloviev

Tuong chung ky la giao pho cho cai dep viec cuu do the gioi, trong khi chung ta duong phai cuu ban than no khoi nhung thu nghiem sang tac va phe binh dang co tinh thay the cai tuyet dep cua ly tuong bang cai di quai trong hien thuc. Nhung neu khong boi roi boi nhung bieu hien tho bao va doi khi lo bich het muc cua chu nghia duy thuc my hoc moi nhat (va ca chu nghia duy loi), ma di sau vao y nghia co ban cua nhung doi hoi cua no, thi o chinh nhung doi hoi ay ta se tim thay mot su thua nhan y nghia the gioi cua cai dep.

Nhung nguoi tuong chung truy kich cai dep hoa ra lai quy cho no nhiem vu cuu do the gioi. Nghe thuat thuan tuy, hay la nghe thuat vi nghe thuat, bi bac bo nhu la mot tro choi rong tuech, cai dep ly tuong bi coi khinh nhu la mot su to diem tuy tien va cung rong tuech cho thuc tai. Co nghia la nguoi ta doi nghe thuat chan chinh phai tro thanh mot cong viec quan trong, nguoi ta thua nhan o cai dep chan chinh nang luc tac dong sau sac va manh me toi the gioi thuc tai. Giai phong nhung yeu cau cua cac nha my hoc moi (cac nha duy thuc chu nghia va duy loi chu nghia) khoi nhung mau thuan logic ma ho thuong vuong phai, va quy nhung yeu cau ay ve mot, chung ta se co mot dinh thuc sau day: Cai dep tham my phai dua den viec lam cho hien thuc tro nen tot hon trong thuc te.

Mot yeu cau hoan toan chinh dang; va noi chung ca nghe thuat duy ly tuong cung chua bao gio choi tu no, cac nha my hoc thoi xua cung thua nhan no. Thi du, bi kich co dai, theo su giai thich cua Aristote (trong Thi phap hoc cua ong) phai thuc su lam cho tam hon con nguoi tro nen tot dep hon thong qua thanh tay (catharsis). Tuong tu nhu the, Platon (trong Nha nuoc) quy cho mot so loai hinh am nhac va tho tru tinh tac dung cung co tinh than dung cam, tuc la tac dung thuc te. Mat khac, nghe thuat dieu khac, ngoai anh huong tham my doi voi tam hon, con cho thay mot kieu tac dong dau rat khong dang ke, be ngoai va cuc bo, nhung van la thuc te, truc tiep va truong cuu doi voi gioi tu nhien vat chat ben ngoai - tuc la doi voi chat lieu, ma tu do no sang tao nhung tac pham cua minh. Mot pho tuong dep, so voi khuc cam thach don thuan, ro rang la mot vat the thuc su moi, ma lai tot hon, hoan hao hon (theo nghia khach quan), boi vi phuc tap hon va duoc ca the hoa.

Neu trong truong hop nay tac dong lam cho tot hon cua nghe thuat doi voi doi tuong vat chat chi mang tinh be ngoai thuan tuy, khong he lam thay doi nhung thuoc tinh co ban cua ban than vat the, thi tuy vay, van khong co mot co so nao de khang dinh rang cai phuong cach tac dong ben ngoai nhu vay phai nhat thiet la cua nghe thuat noi chung, mai mai va o moi loai hinh cua no. Trai lai, chung ta hoan toan co quyen nghi rang tac dong cua nghe thuat ca doi voi ban chat cua su vat lan tam hon con nguoi co the co nhieu cap bac khac nhau, co the la sau sac va manh me o muc it hay nhieu.

Song trong moi truong hop, du tac dong hai mat cua nguoi nghe si co yeu den dau di nua, thi anh ta van cu san xuat ra nhung vat the moi va nhung trang thai moi, mot thuc tai tham my moi, ma gia su khong co anh ta thi se hoan toan khong ton tai. Cai thuc tai tham my ay hay la cai dep duoc hien thuc hoa ay chi la mot bo phan rat khong dang ke va khong co suc manh cua toan bo hien thuc con xa moi tuyet my cua chung ta. Nhung doi thu cua nghe thuat thuan tuy noi day chinh de chong lai tinh bat tuc hoi hot ay cua cai dep nghe thuat.

Ho bac bo no, khong phai boi vi no cao thuong qua, ma boi vi no thieu tinh hien thuc, tuc la no khong the chiem linh toan bo thuc tai cua chung ta, khong the cai hoa no, lam cho no tro nen tuyet dep toan bo va toan ven. Co the ho khong y thuc ro dieu do, nhung ho doi hoi o nghe thuat nhieu hon rat nhieu so voi nhung gi ma no tu truoc den nay van cho va duong cho ta. Va ho dung o diem nay, boi vi tinh han che cua sang tao nghe thuat hien huu, tinh hu ao ay cua cai dep ly tuong chi the hien do khong hoan hao trong su phat trien cua nghe thuat con nguoi, chu tuyet khong phat sinh tu chinh ban chat cua no.

Ro rang se la sai lam coi nhung phuong cach va gioi han hien nay cua tac dong nghe thuat la tot cung va khong the khac duoc mot cach vo dieu kien. Nghe thuat cung nhu moi cai cua con nguoi, la hien tuong bien doi, va co the trong tay chung ta moi chi co nhung mam mong roi rac cua mot nen nghe thuat thuc thu. Cu cho la ban than cai dep khong thay doi, the nhung khoi luong va suc manh cua viec thuc hien no, cua viec bien no thanh hien thuc tham my co nhieu cap do, va khong co mot so cu nao het de cho tinh than va tu tuong ta dung lai mai mai o mot bac ma chung ta moi kip dat duoc trong giay phut lich su nay, mac du giay phut ay da keo dai nhieu thien nien ki.

Noi ve ly thuyet triet hoc cua cai dep va nghe thuat, can nho rang bat ky mot ly thuyet nao, kien giai doi tuong cua minh trong dang thuc hien tai cua no, cung phai mo ra cho no nhung chan troi rong lon cua tuong lai. Se la vo hieu cai ly thuyet chi biet nhan xet va khai quat bang nhung cong thuc truu tuong quan he thuc tai cua cac hien tuong: do chi la chu nghia thuc nghiem don thuan, chi cao hon mot bac so voi minh triet cua cac khai quat dan gian. Cai ly thuyet triet hoc thuc thu, hieu y nghia cua thuc tai, tuc la quan he tuong lien cua no voi tat ca nhung gi gan gui voi no, bang cach ay nhat thiet lien he thuc tai nay voi mot loat thuc tai moi, con duong den va chua xac dinh; va mot ly thuyet nhu vay cho du no co ve tao bao the nao di nua, van khong co gi la tuy tien va ky ao, neu qua that, nhung he thong rong lon cua no duoc xay dung tren co so cai ban chat thuc thu cua doi tuong duoc tri tue phat kien trong hien tuong hoac o giai doan nhat dinh cua doi tuong ay. Boi vi ban chat cua doi tuong tat yeu to lon va sau xa hon cai hien tuong trong luc nay, va vi the cung tat yeu no (ban chat) la nguon goc cua nhung hien tuong moi se the hien hoac thuc hien no mot cach day du hon.

Nhung trong moi truong hop ban chat cua cai dep phai duoc hieu truoc het trong nhung bieu hien thuc tai hien huu cua no. Trong hai linh vuc cua nhung hien tuong tham my, thien nhien va nghe thuat, chung toi bat dau tu linh vuc rong hon ve khoi luong, don gian hon ve noi dung va di truoc mot cach tu nhien (theo trat tu cua ton tai) linh vuc thu hai. My hoc tu nhien se cho chung ta nhung co so can thiet de xay dung triet hoc nghe thuat.

I

Kim cuong, tuc la cacbon tinh the hoa, ve thanh phan hoa hoc dong nhat hoan toan voi than thong dung. Cung khong nghi ngo gi la tieng hot cua chim hoa mi va tieng thet cua con meo dong duc, ve ban chat tam sinh ly hoc chi la mot, dich thi la bieu hien am thanh cua ban nang tinh duc bot phat. Nhung kim cuong thi dep va cai dep cua no co gia dat lam, trong khi ay thi ngay ca con nguoi moi ro, it doi hoi nhat cung vi tat muon su dung cuc than lam vat trang suc. Va trong khi tieng hot hoa mi duoc ai mo luon luon va o moi noi nhu la mot trong nhung bieu hien cua cai dep trong thien nhien, thi nhung ban nhac cua meo the hien cung cai dong co tam than the ay, khong o dau va khong bao gio dem lai khoai cam tham my cho bat cu mot ai.

Tu hai thi du so dang ay co the thay rang cai dep la mot cai gi do mang tinh hinh thuc dac biet, dac thu, khong phu thuoc truc tiep vao co so vat chat cua cac hien tuong va khong the quy ve cai co so ay. Khong le thuoc vao nen mong vat chat cua cac vat the va hien tuong, cai dep cung khong duoc quy dinh boi cach danh gia chu quan theo tinh huu ich trong doi song hay tinh thu vi cam tinh, ma chung co the dem lai cho ta.

Nhung vat tuyet dep thuong la nhung vat hoan toan vo ich theo nghia thoa man nhu cau doi song, va nguoc lai, nhung vat huu ich nhat nhieu khi rat khong dep - cai do la mot mac nhien khong phai chung minh. Nhung khong the bo qua cai ly thuyet dinh nghia gian tiep cai dep bang cai huu ich. Ma dich thi no khang dinh rang cai dep la cai co ich da khong con tac dong nua, hay la ky uc ve loi ich xua kia. Cai xua kia co ich cho to tien tro thanh trang suc cho hau due. Neu ap dung manh bao chu nghia Darwin, co the trien khai khai niem ve cai loi ich xua kia ay rat xa va xem to tien chung ta khong chi la nhung khi va hai cau, ma co the ca so oc nua. Trong ly thuyet ay ve su chuyen hoa cai co ich thanh cai dep co mot phan chan ly hien thuc, va chung ta khong can bac bo no. Chi khong the ho nghi la no hoan toan khong du cho su kien giai triet hoc hay la gioi thuyet co ban ve cai dep.

Di xa hon, ta thay rang ca o nhung bac thap cua phat trien tinh than (trong the gioi dong vat) cai dep cung co y nghia khach quan o ngoai moi quan he ich loi thuc dung. Nhung gia su co the chung minh duoc su phu thuoc ve nguon goc cua cai dep vao cai huu ich, thi van khong giai quyet duoc mot ti nao cai nhiem vu my hoc. Ro rang, tat ca nhung bieu hien quan trong cua cai dep trong gioi tu nhien va trong nghe thuat khong lien quan den mot loi ich thuc tien nao het cho chung ta va cho ca to tien dau la xa nhat cua chung ta. The thi, trong truong hop ay, tinh huu ich vat chat co the co cua nhung yeu to nguyen khoi - ma chung ta dang phan giai nhung hien tuong dep ra nhung yeu to ay - cung co it y nghia cho my hoc, chang khac gi doi voi cam quan truc tiep ve cai dep, dieu ma no tho o la viec mot than the con nguoi tuyet diem nhat cung sinh ra tu mot bao thai xau xi vo cung.

Cau hoi: Vat nay la cai gi? - Khong khi nao trung hop voi cau hoi: Vat nay phat sinh tu cai gi hay la tu dau? Van de ve nguon goc phat sinh cua cac cam xuc tham my thuoc ve linh vuc cua sinh hoc va tam sinh ly hoc; nhung cai do khong may may giai quyet va tham chi khong dung cham den van de: Cai dep la gi? Theo trat tu nguon goc thi cai goi la "nhung ba mu bang da", khong nghi ngo gi, co truoc nhung pho tuong Hy Lap. Nhung chang le nao su goi nho nhung tac pham ky di ay se giup chung ta thau triet ban chat tham my cua nang Ve Nu tu dao Milos? Khong nghi ngo gi la ve mat nguon goc phat sinh, tat ca cac giac quan cua chung ta, khong loai tru ca nhung giac quan cap cao: thi giac va thinh giac, chi la su phan hoa cua xuc giac.

Nhung chang le vi the ma quang hoc va am hoc mat di y nghia doc lap cua chung? Su phan giai cac hien tuong tham my ra cac yeu to nguyen thuy mang tinh huu ich hay thu vi co the la rat ky thu, song ly thuyet thuc thu ve cai dep la cai ly thuyet nam duoc ban chat dich thuc cua cai dep trong tat ca nhung hien tuong cua no, don so cung nhu phuc tap. Cung giong nhu hoa hoc huu co, mac du no rat quan trong doi voi nha sinh hoc, khong the thay the nhung khao cuu thuc vat hoc va dong vat hoc trong hoat dong cua anh ta, cung the, nhung phan tich tam sinh ly hoc ve cac hien tuong tham my se khong bao gio co duoc gia tri cua my hoc thuc thu.

Cho du nhung yeu to vat chat cua no co la the nao di nua, thi cai dep hinh thuc bao gio cung tu the hien nhu la mot su vo ich thuan tuy. Song cai vo ich thuan tuy ay lai duoc danh gia cao boi con nguoi va, nhu ta se thay tiep theo, khong chi boi con nguoi. Va neu cai dep khong the duoc quy trong nhu la mot phuong tien de thoa man nhung nhu cau nay hay nhu cau kia cua doi song hay sinh ly, thi co nghia la no duoc quy trong nhu la mot muc dich tu than tu tai. Trong cai dep - ngay o nhung bieu hien don so nhat va khoi thuy nhat cua no - ta bat gap mot cai gi do co gia tri mot cach vo dieu kien, no ton tai khong phai vi cai khac, ma vi chinh minh, bang su ton tai cua minh no lam vui va thoa man tam hon chung ta; gap cai dep, hon ta binh tinh lai va tu giai thoat khoi nhung khao khat va lao kho cua cuoc doi.

Cai khai niem ay cua nguoi co Hy Lap ve cai dep nhu la doi tuong cua su chiem nguong vo duc, vo tu va vo y chi hoac, noi don gian hon, nhu la cai vo ich thuan tuy, cach day khong lau da duoc nguoi dai dien cuoi cung cua nen triet hoc Duc vi dai phuc hoi va truyen ba. Tuy nhien, tat ca nhung gi ma Schopenhauer da noi rat hay va rat dung ve de tai nay, thuc chat chi la binh luan triet hoc ve hai cau tho noi tieng, ma ngoi but Goethe da buong mot cach bang quo:

Die Sterne die begehrt man nicht
Man freut sich ihrer Pracht(2).

Khong can thiet dung lai lau o phuong dien nay cua van de, thu nhat, boi vi no da duoc nha tu tuong o Frankfurt(3) khai thac den cung, va thu hai, boi vi ban than no con xa moi bao quat het van de ve cai dep. Noi rang cai dep la doi tuong cua su chiem nguong vo tu loi hay cai dep la muc dich tu than tu tai - co nghia la chi noi rang no khong phai la phuong tien cho nhung muc dich ben ngoai; mot dinh nghia hoan toan dung, nhung mang tinh phu dinh thuan tuy va khong co noi dung.

Du tinh vo y chi va vo tu loi, khong thieu duoc trong bat ky mot su danh gia my hoc nao, co la quan trong den dau di nua doi voi nha tu tuong, nhung con quan trong hon va ly thu hon doi voi anh ta la cau hoi ve ban chat tich cuc rieng biet cua cai dep; va khong phai ngau nhien ma nha tho thien tai da bo sung cho chi dan phan dien cua minh: die Sterne die begehrt man nicht (khong the muon sao tren troi) mot chi dan chinh dien: man freut sich ihrer Pracht (co the vui suong truoc su long lay cua chung).

Vay thi tu dau ma co cai Pracht (long lay) ay o moi vat dep - do la cai chinh ma my hoc triet hoc phai giai quyet. Nhu la mot muc dich tu than tu tai, cai dep khong the phuc vu cho cai gi het - theo nghia thuc tien va doi thuong no la cai vo ich thuan tuy; nhung dieu nay khong loai bo van de ve noi dung doc lap cua ban than muc dich ay: vi cai gi, vi thuoc tinh rieng noi tai gi ma cai vo ich thuan tuy ay lai duoc quy trong?

Mot goi y ve chan ly, nhung chi la goi y, ta bat gap trong mot hoc thuyet noi tieng, no noi rang noi dung co ban cua cai dep la nhung y tuong (nhung kieu mau vinh cuu cua cac su vat), ma y tuong lai la nhung bieu hien doi tuong hoa (nhung khach the hoa) cua y chi the gioi(4). o day khong co loi giai dap thuc su cho cau hoi my hoc, boi vi theo ly thuyet nay thi tat ca nhung gi ton tai deu la su khach the hoa nhu nhau cua y chi the gioi, nhung trong khi ay, khong phai tat ca cai ton tai deu dep nhu nhau.

Quan niem ma chinh logic cua no bat no thua nhan mot con giun nao do cung dep nhu nang Helene tren tuong thanh Troye, tu no giet no voi tu cach mot hoc thuyet my hoc. Co nhung quan diem sieu hinh truu tuong khong the dung hop voi su thua nhan su khac biet giua thien va ac, giua dep va xau; nhung da dung tren nhung quan diem nhu the thi tot nhat la hoan toan khong suy luan ve nhung van de dao duc va tham my.

II

Nhu vay, de sang mot ben sieu hinh hoc truu tuong, ta hay tro ve voi thi du thuc te ve cai dep trong thien nhien, ma tu day ta da khoi mao nhung suy luan cua ta. Ve dep cua kim cuong, khong may may la thuoc tinh cua vat chat cua no (boi le vat chat ay cung la vat chat cua cuc than da chang co gi dep de), ro rang phu thuoc vao su lung linh cua anh sang trong nhung tinh the cua no. Tu do, tuy vay, khong co nghia la pham chat dep khong thuoc ve kim cuong ma thuoc ve tia anh sang khuc xa qua no.

Boi vi cung tia sang ay, phan xa tu mot vat nao do khong dep, khong gay mot an tuong tham my nao het, va neu no khong duoc phan xa va khuc xa boi mot cai gi ca, thi se hoan toan khong gay mot an tuong nao ca. Co nghia la khong thuoc ve ca than the vat chat cua kim cuong lan tia sang khuc xa qua kim cuong, cai dep la tac pham cua ca hai thu ay trong su tuong tac cua chung. Su lung linh cua anh sang, duoc vat chat kim cuong giu lai va lam bien the, da che khuat hoan toan cai ngoai hinh tho so cua no, va mac du vat chat tam toi cua cacbon van hien huu noi day, cung nhu o cuc than, nhung no chi hien ra duoi dang vat mang dung mot ban nguyen khac, ban nguyen anh sang, duong thong qua su lung linh sac mau ma boc lo noi ham cua chinh minh. Khi tia sang roi xuong cuc than, no bi vat chat than hap thu, va mau den cua than la bieu tuong tu nhien noi len rang o day suc manh xan lan chua chien thang duoc nhung ban nguyen tam toi cua tu nhien.

Mat khac neu chung ta lay chang han mot tam thuy tinh trong don thuan, thi o day vat chat da tro thanh mot moi truong trung tinh doi voi nhung tia sang, no de chung di qua ma khong he lam bien the, khong gay cho chung mot tac dong nao thay duoc. Va nhu vay la tu hai hien tuong doi lap ay, o phuong dien ma chung ta quan tam, ro rang chi hinh thanh mot ket qua, dich thi la ket qua phu dinh: thuy tinh trang don thuan, cung nhu than den ngom, khong thuoc ve so nhung hien tuong tham my va khong co mot gia tri tham my nao.

Va neu kim cuong ro rang co gia tri ay (o cap so dang) thi chac la boi vi o no, ca vat chat tam toi lan ban nguyen anh sang deu khong chiem uu the mot chieu, ma tham thau nhau trong mot the can bang ly tuong nao do. o day mot mat, vat chat cacbon van giu nguyen suc can cua minh (voi tu cach mot vat ran), song lai tu tro nen mot cai gi do doi lap voi chinh minh, tro thanh trong suot, bung sang toan bo, khien ta nhu khong nhin thay nua cai ban tinh ca the tam toi cua no. Mat khac tia sang duoc tinh the kim cuong giu lai o trong no va nho co no ma co duoc mot do vien man moi cua sinh ton trong hien tuong: khuc xa qua cac canh kim cuong, phan giai va phan hoa thanh nhung mau hop thanh, tia sang trang don gian bien thanh mot tap hop phuc tap cua cac pho da sac va duoi dang ay phan chieu vao mat chung ta. Trong su ket hop khong hoa dong va khong tach roi ay cua vat chat va anh sang ca hai deu bao luu ban chat cua minh, nhung ta khong nhin thay chung duoi dang rieng re, ma chi nhin thay mot vat chat mang anh sang va mot chat sang da nhap the - hon than bung sang va cau vong hoa thach.

Khong the, va lai chung toi thay cung khong can thiet khang dinh su doi lap tuyet doi giua anh sang va vat chat trong ban the sieu ly va trong thuc tai vat ly cua chung. Khong the coi anh sang, nhu Schopenhauer lam, nhu mot thuc the ly tuong nao do, cung nhu o vat chat khong the chi thay mot vat tu ki tran trui, tuyet doi khong mang mot thuoc tinh ly tuong nao va doc lap hoan toan trong quan he voi nhung yeu to tinh than.

Nhung du ai do co triet luan the nao di nua ve ban chat cua cac su vat, cung nhu du ai do co theo nhung thuyet vat ly nhu the nao di nua ve nguyen tu, ete va van dong, doi voi nhiem vu my hoc cua chung ta dieu hoan toan du la su doi lap tuong doi va co tinh hien tuong ma ro rang ton tai giua anh sang va cac vat co trong luong, bat ky chung la vat gi.

Theo nghia ay anh sang trong moi truong hop la mot tac nhan sieu vat chat, tac nhan ly tuong. Nhu vay nhan ra rang ve dep cua kim cuong phu thuoc hoan toan vao su bung sang cua vat chat cua no, cai vat chat giu lai trong minh va phan hoa (phat tan) nhung tia anh sang, chung ta phai dinh nghia cai dep nhu la mot su cai hoa vat chat bang su nhap than vao no mot yeu to khac, sieu vat chat. Sau day ta se phai khoi sau dinh nghia nay va lam cho no co day du noi dung; nhung ban chat cua no se van con lai khong doi thay ngay khi ta xem xet nhung bieu hien phuc tap nhat cua cai dep khong chi trong thien nhien, ma ca trong nghe thuat.

Truoc het, cai khai niem ay ve ve dep, duoc xay dung tren co so mot thi du so dang ve nhung hien tuong thi giac tham my trong gioi tu nhien, duoc xac nhan hoan toan bang thi du am thanh cung so dang cua chung ta. Cung giong nhu o kim cuong vat chat huu trong va tam toi da hoa thanh mot hien tuong quang hoc xan lan, trong tieng hat cua hoa mi cung the, ban nang tinh duc vat chat da hoa hinh thanh mot loat am thanh can doi.

Trong truong hop nay, su the hien bang nhung am thanh khach quan cung che lap hoan toan cai co so vat chat cua dam me tinh duc; su the hien ay thu nhan duoc y nghia doc lap va co the duoc tach roi khoi cai dong co sinh ly truc tiep cua no: co the nghe con chim hot va tiep thu an tuong tham my boi tieng hot cua no ma quen han di cai gi thoi thuc no hot; cung dung nhu the, ngam nghia vien kim cuong ong anh, chung ta khong can nghi den thanh phan hoa chat cua no. Nhung trong thuc te, cung giong nhu phai la cacbon tinh the hoa de tro thanh kim cuong, de tro thanh bai ca hoa mi phai co cai ham thich tinh duc da chuyen hoa mot phan thanh hinh thuc am thanh khach quan.

Bai ca ay la su hoa hinh cua ban nang tinh duc, su giai phong no khoi cai hien thuc sinh ly tho thien - do la ban nang tinh duc dong vat the hien bang chinh minh y tuong tinh yeu, trong khi ay thi nhung tieng thet cua con meo dong duc tren mai nha chi la bieu hien truc tiep cua xuc cam sinh ly khong lam chu duoc minh. Trong truong hop sau, dong co vat chat chiem uu the hoan toan, con o truong hop truoc, no duoc can bang hoa boi mot hinh thuc ly tuong.

Nhu vay, ca o thi du am thanh cua chung ta, cai dep la ket qua cua su tac dong lan nhau va tham thau lan nhau cua hai tac nhan: o day cung giong nhu o thi du thi giac, yeu to ly tuong chiem linh hien thuc vat chat, nhap than vao trong no, con ve phia minh thi ban nguyen vat chat thu nhap noi dung ly tuong, nho do ma hoa hinh va tro nen trong sang.

Cai dep la hien thuc co that, la san pham cua nhung qua trinh hien thuc tu nhien dien ra trong vu tru. o dau vat chat huu trong bien hoa thanh nhung vat the mang anh sang, o dau y vong cuong say ve hanh vi xuc giac dong vat cai hoa thanh mot loat am thanh can doi va deu dan - o day chung ta co cai dep trong gioi tu nhien. Cai dep vang mat moi noi, o dau nhung ban nguyen vat chat cua the gioi hien ra it nhieu tran trui, du trong the gioi vo co, nhu la vat chat tho so vo hinh the, hay o the gioi nhung co the song, nhu la ban nang song cuong dien.

Tuy the nhung vat the va hien tuong khong dep trong the gioi vo co khong do su khong dep cua minh ma tro nen xau xi, di quai, chung chi la nhung vat trung tinh ve phuong dien tham my. Mot dong cat hay mot dong soi, hay mat dat tro trui, hay nhung dam may xam khong dinh hinh gay mua phun - tat ca nhung cai ay trong thien nhien mac du khong dep, nhung khong mang trong minh mot cai gi ro rang dang ghe tom.

Nguyen nhan la sang ro: trong nhung hien tuong cap ay, cuoc song hoan vu con o nhung bac thap, so dang, no it noi dung, va yeu to vat chat chua co cai gi de qua do the hien luc can vo do cua minh; o day, no ton tai tuong doi trong linh vuc cua minh va lam chu binh than cai ton tai ngheo nan cua minh. Nhung o dau ma anh sang va su song da chiem linh vat chat, o dau ma y nghia hoan vu da khai lo tinh vien man noi tai cua minh, thi o day nhung bieu hien khong kiem che cua yeu to hon mang, mot lan nua lai pha vo hoac lan at hinh thuc ly tuong, di nhien phai gay an tuong gay gat ve cai xau xi, cai di quai.

Va ban nguyen vat chat cang tai hien tran trui va cuong dien o bac cao cua su phat trien the gioi, thi nhung bieu hien ay cang gay tom lom nhieu hon. Trong vuong quoc dong vat ta da bat gap nhung thi du co quy mo lon cua cai xau thuc thu. o day, co ca nhung lop dong vat chi la hien than tran trui cho mot trong nhung chuc nang song vat chat - sinh duc hay dinh duong. Thi du, mot ben, la mot so giong giun noi tang (giun san) ma toan bo than the cua chung thuc ra chi la mot cai tui co cau tao rat tho so va mang trong minh rat nhung co quan sinh duc, nhung co quan ay, nguoc lai, lai rat phat trien.

Ben kia, la nhung au trung dang giun cua mot so con trung (sau va nhung loai tuong tu); chung duong nhu la hien than cua chi mot ban nang dinh duong khong biet no ne; o muc nhat dinh, cung co the noi dieu ay ve nhung dong vat than mem kech su, ma nhung chan cua chung dong thoi la nhung dau (nhung con muc). Nhung dong vat ay ro rang xau xi den di quai. Nhung su di hinh di dang chi dat cuc do o khu vuc cua hinh thai tu nhien cao nhat va hoan hao nhat: khong mot con vat nao co the xau xi bang con nguoi qua xau.

Su ton tai nhung kieu mau di hinh trong gioi tu nhien lot tran tinh khong xac thuc (hay it nhat cung la tinh bat tuc) cua mot quan niem my hoc kha pho bien, no xem cai dep chi nhu la su the hien hoan hao ben ngoai cai noi dung ben trong, bat ky noi dung ay la the nao. Cu theo quan niem ay thi se phai quy ve dep cho con lon va con muc, boi le than the nhung dong vat ay the hien hoan hao noi dung ben trong cua chung, tuc la tinh pham an. Nhung chinh o day tro nen ro ranh ranh rang cai dep trong thien nhien khong phai la bieu hien cua bat cu mot noi dung nao, ma chi cua noi dung ly tuong, cai dep la hien than cua y tuong.

III

Gioi thuyet ve cai dep nhu la y tuong hien than bang tu thu nhat (y tuong) loai tru quan niem cho rang cai dep co the the hien bat cu noi dung gi va bang tu thu hai (hien than) sua doi ca quan niem khac (con pho bien hon); quan niem nay mac du doi hoi cho cai dep mot noi dung ly tuong, nhung nhin thay o no khong phai hien than that su, ma chi bong dang hay bong ma cua y tuong*. Trong cach nhin thu hai nay, cai dep voi tu cach hien thuc tam ly chu quan, tuc la cam giac ve cai dep, da che khuat ban than cai dep nhu mot hinh thuc khach quan cua su vat trong gioi tu nhien. Dung the, cai dep qua la y tuong da duoc hien thuc hoa, da nhap than vao hoan vu truoc khi co con nguoi, va su nhap than nay mang tinh hien thuc khong kem va co y nghia quan trong gap boi (ve phuong dien nguon goc phat sinh vu tru) so voi nhung ban nguyen vat chat - noi ma y tuong da nhap than. anh lung linh cua nhung tia sang trong tinh the trong moi truong hop hien thuc khong kem chat hoa hoc cua tinh the ay, va tieng hat du duong uyen chuyen cua con chim cung la mot hien thuc tu nhien nhu la hanh vi sinh duc.

Cai dep nhu la y tuong hien than la cai nua thu hai tot dep hon cua the gioi chung ta, chinh la cai nua ma khong chi ton tai, nhung con xung dang duoc ton tai. Noi chung chung toi goi y tuong la cai ma tu than no xung dang co. Noi mot cach vo dieu kien, cai xung dang co chi co the la mot sinh linh hoan hao mot cach vien man hay la tuyet doi, tu do hoan toan khoi moi han che va thieu sot. Nhung sinh ton cuc bo hay huu han, tu than khong co duoc cai ton tai xung dang hay la ly tuong, tro nen lien can voi no thong qua quan he voi cai tuyet doi trong qua trinh hoan vu, qua trinh nay chinh la su the hien tung buoc y tuong ve cai ton tai xung dang ay. Cai ton tai cuc bo la ly tuong hay xung dang chi chung nao no khong phu dinh cai toan the, ma danh cho ben trong minh cho cai toan the va cung dung nhu the, cai toan the la ly tuong va xung dang chung nao no biet danh cho ben trong minh cho cai cuc bo. Tu day, de rut ra mot gioi thuyet hinh thuc ve y tuong hay ve kieu thuc ton tai xung dang. No la su tu do hoan toan cua cac bo phan cau thanh trong su thong nhat hoan hao cua chinh the.

Tinh tu chu cua cac bo phan hay la su ton tai phong khoang cua nhung vat the va hien tuong khac nhau co the la day du o muc nhieu hon hay it hon; tinh thong nhat cung o muc nhieu hon hay it hon. Tu nhung khac biet tuong doi ay ma phat sinh nhieu cap bac trong su thuc hien y tuong, tat ca tinh da dang va tinh phuc tap cua tien trinh the gioi. Nhung ngoai nhung su phuc tap hoa cuc bo trong qua trinh thuc hien cua minh, y tuong hoan vu o the khai quat nhat cung tat yeu xuat hien tu ba phia.

Trong no duoc phan biet: 1) tu do hay la doc lap cua sinh ton, 2) tinh vien man noi dung hay la y nghia va 3) tinh hoan hao cua su the hien hay la cua hinh thuc. Khong co ba dieu kien ay thi khong co cai ton tai xung dang hay la ly tuong.

Duoc xem xet chu yeu tu phia tinh vo dieu kien noi tai cua no voi tu cach cai duoc mong muon hay la duoc ua chuong tuyet doi, y tuong la cai thien; tu phia chinh the vien man cua nhung dinh tinh cuc bo ma no bao ham, voi tu cach toan bo noi dung co the duoc tri tue nhan thuc, y tuong la cai chan; cuoi cung, tu phia su hien than hoan hao hay la hoan chinh nhu la cai huu thuc, duoc cam hoi trong ton tai cam tinh cua no, y tuong la cai dep.

Nhu vay, trong cai dep nhu la trong mot cap do xac dinh cua y tuong tam hop, can phan biet ban chat ly tuong chung va hinh thuc tham my chuyen biet. Chi co hinh thuc chuyen biet ay moi lam cho cai dep khac biet voi cai thien va cai chan, trong khi ay thi ban chat ly tuong cua chung la mot - cai ton tai xung dang hay la su thong nhat chinh dien cua tat ca, tu do cua ton tai cuc bo trong the thong nhat cua cai tong hoa. Cai do ta mong muon nhu la loi ich cao nhat, cai do ta y niem nhu la chan ly va cung cai do ta cam thu nhu la cai dep. Nhung de ta co the cam thu y tuong, no phai nhap than vao thuc tai vat chat. Do hoan chinh cua su nhap than ay quy dinh cai dep nhu tu no trong dau hieu dac thu cua no.

Tieu chuan cua cai ton tai xung dang hay la ly tuong noi chung la su tu chu cao nhat cua cac bo phan trong su nhat thong lon nhat cua chinh the. Tieu chuan cua pham chat tham my la su the hien hoan chinh nhat va nhieu mat nhat cai yeu to ly tuong ay trong chat lieu cu the. De hieu la, duoc ap dung vao nhung truong hop ca biet, nhung tieu chuan ay co the hoan toan khong trung hop va phai duoc phan biet mot cach nghiem ngat.

Mot muc do rat yeu kem cua cai ton tai xung dang hay la ly tuong co the hien than het suc tot dep trong mot chat lieu nao do, va cung dung nhu the, co the co su the hien het suc khong hoan hao nhung yeu to ly tuong cao nhat. Trong linh vuc nghe thuat su khac biet ay dap vao mat va o day chi co nhung dau oc hoan toan dot nat moi co the lan lon hai tieu chuan - y tuong chung va tham my chuyen biet.

Trong linh vuc tu nhien, khac biet ay it ro rang hon, nhung khong the ho nghi, ca o day no cung ton tai, va rat khong nen sao lang no. Ta lai lay hai thi du cu: mot ben la con giun noi tang (giun san), va mot ben la vien kim cuong. Cai thu nhat the hien o muc nhat dinh y tuong su song duoi dang mot co the dong vat; cai thu hai, xet ve noi dung ly tuong cua no, la mot muc nhat dinh cua su lam sang vat chat vo co. The nhung y tuong su song huu co, du chi o cap do con giun, van cao hon y tuong chat tinh the, du la duoi dang kim cuong. o kim cuong, vat chat chi duoc lam sang tu ben ngoai, trong khi do o con giun, no duoc lam song tu ben trong.

Trong mot co the don so nhat ta van tim thay nhieu hon nhung bo phan dac thu duoc tap hop va nhieu hon tinh nhat thong giua chung so voi chat thach dau hoan hao nhat; bat ky mot sinh the nao cung phuc hop hon va dong thoi lai ca the hon hon da. Nhu vay, theo tieu chuan thu nhat, con giun san cao hon kim cuong boi vi phong phu noi dung hon. Nhung neu thuan tuy ap dung tieu chuan tham my, ta se di den ket luan khac. o kim cuong, y tuong don gian, so dang ve khoang the (da quy) duoc lam sang da duoc the hien hoan chinh hon va hoan hao hon so voi su thuc hien mot y tuong phuc tap hon va cao hon ve su song huu co (cu the, dong vat) o con giun san.

Kim cuong la mot vat hoan hao trong chung loai cua minh, boi vi khong o dau mot suc can hay la suc khong cho tham thau lon den the lai ket hop voi mot tinh phat sang nhu the; khong o dau, ta bat gap mot su lung linh ruc ro va tinh vi nhu the cua anh sang trong mot chat ran nhu the. o con giun, nguoc lai ta thay mot trong nhung bieu hien khong hoan hao nhat cua y tuong su song huu co, la linh vuc cua con vat nay.

Mac du xet ve thanh phan hoa hoc cua cac te bao cua no, con giun la vat the phuc tap hon kim cuong, nhung to chuc cua no lai het suc so luoc va ngheo nan. Cung het nhu the, mac du xet ve suc manh cua tinh thong nhat ca the, cai sinh the don so nhat nay van uu viet hon bat ky mot thu kim cuong nao boi vi no khong the, giong nhu kim cuong, phan chia mot cach trung tinh, tuc la van con lai minh la minh, the nhung ve phuong dien huu co, tinh thong nhat nay la yeu ot den muc no doi khi khong bao ton duoc y tuong co the (kha nang phan chia theo dot). Nhu vay xet tu goc do tham my thuan tuy, con giun nhu la mot hien than het suc bat hoan hao cua cai y tuong tuong doi cao cua minh (co the dong vat) phai duoc dat thap hon rat nhieu so voi kim cuong la mot hien than hoan hao va hoan chinh cua y tuong, mac du ngheo noi dung, ve chat da duoc lam sang.

.............
Chu thich: * Thuc ra, Eduard Hartmann trong cuon My hoc day cop va lam loi xuat ban gan day cung khong vuon len cao hon quan niem nay, bat chap cai "chu nghia hien thuc sieu nghiem" cua ong.

IV

Vat chat la cai ton tai tro i va khong the tham thau - doi lap truc dien voi y tuong nhu la su tat ca tham thau tat ca hay la tinh nhat thong chinh dien cua tat ca. Chi o anh sang vat chat moi tu giai thoat khoi tinh tro i va khong the tham thau cua minh, va nhu vay the gioi huu hinh lan dau tien phan chia thanh hai cuc doi lap. anh sang hay chat phi trong luong - ete la hien thuc nguyen khoi cua y tuong trong su doi lap voi vat chat huu trong, va theo nghia ay no la nguyen to tham my dau tien trong gioi tu nhien.

Nhung hien tuong tiep theo cua no duoc quy dinh boi ket hop anh sang voi vat chat. Su ket hop nay bao gom hai loai: nhung ket hop co hoc hay la ben ngoai va nhung ket hop huu co hay la ben trong. Loai ket hop thu nhat san sinh ra nhung hien tuong quang hoc trong thien nhien. Loai ket hop thu hai - nhung hien tuong cua su song. Khoa hoc ngay xua uc doan, con khoa hoc ngay nay thi chung minh rang su song la bien the cua anh sang. Nhu vay vat chat tro nen dep nho tac dong cung van cua mot ban nguyen sang, ban dau no chi soi sang cai be ngoai cua vat chat, sau do no tham thau vao ben trong, lam cho vat chat tro nen song dong va to chuc no.

Trong the gioi vo co, cai dep thuoc ve nhung vat the va hien tuong, ma trong do hoac vat chat truc tiep tro thanh chat mang anh sang, hoac cai tu nhien vo tri vo giac tua nhu hap thu linh hon va trong su van dong cua minh bieu lo nhung net cua su song. Ta cu de cho khoa sieu hinh hoc giai quyet van de, o day den muc do nao co ao giac chu quan va den muc do nao, trong thuc te, thien nhien - khong ke cac the huu co (thuc vat va dong vat) - mang san trong minh su song, tuc la kha nang tiep thu noi tai va chuyen dong doc lap. Doi voi chung ta, trong ranh gioi cua suy luan my hoc, da la du, neu trong hien tuong duoc noi den, cai dep phat sinh khong tu ban than su van dong co hoc, ma tu an tuong ve su choi gion cua cac luc song. Nhung ban dau xin noi vai loi ve cai dep thien nhien vo co trong trang thai tinh tai cua no, ve cai dep co tinh quang hoc thuan tuy.

Trat tu hien than cua y tuong hay la trat tu hien lo cai dep trong the gioi tuong ung voi trat tu phat sinh vu tru chung: truoc tien, Thuong De sang tao ra troi... Neu to tien cua chung ta coi troi la cha cua cac than, thi chung ta, mac du khong sung bai than Svarog hoac Varuna(5) va tuyet khong nhin thay o bau troi nhung dau hieu cua mot sinh linh ca the, chung ta van nguong mo ve dep cua no khong kem nhung nguoi theo dao da than. Nhu the co nghia la cai dep khong phu thuoc vao nhung quan niem chu quan cua chung ta, ma lien quan voi nhung thuoc tinh co that cua khong gian vu tru ma ta thay duoc. Nhung thuoc tinh tham my ay cua bau troi duoc quy dinh boi anh sang: chi co bau troi duoc chieu sang moi dep. Trong ngay mua xam xit hay la dem toi khong trang sao bau troi khong co mot ti ve dep nao. Noi ve ve dep ay, chung toi thuc ra chi noi ve nhung hien tuong quang hoc dien ra trong pham vi khong gian vu tru ma con mat ta thay duoc.

Bau troi bao trum hoan vu dep, thu nhat, nhu la hinh anh cua tinh thong nhat cua toan the vu tru, nhu la bieu hien cua su uu thang binh than, su chien thang vinh cuu cua ban nguyen sang tuoi doi voi cai hon mang roi loan, su hien than muon thuo cua y tuong trong toan bo ton tai vat chat. Cai y nghia chung ay hien ra xac dinh hon trong ba dang thuc cua ve dep cua troi - ve dep cua mat troi, ve dep cua trang va ve dep cua sao.

1. Tinh thong nhat cua tat ca trong hoan vu va chat vat ly the hien no - anh sang o trung tam tich cuc cua chinh minh - mat troi. Mat troi moc la hinh anh cua su toan thang chu dong cua cac suc manh tuoi sang. Vi vay ma co cai ve dep dac biet cua bau troi trong gio phut khi ma:

Trong khap thien nhien vo bien
Vang di loi bao tin lanh cho toan the gioi
Cua nhung tia mat troi chien thang.
(Tiutchev)

Ve dep ruc ro cua bau troi giua trua quang dang cung la su toan thang ay cua anh sang, nhung la cai thang da dat duoc, khong trong hanh dong, ma trong tinh tai bat dong khong gi quay dao:

Nhu nhung giac mong cua thien nhien
Nhung lan may gon song troi qua.
(Fet)

2. Tinh thong nhat cua tat ca trong hoan vu tu phia gioi tu nhien vat chat hap thu anh sang phan chieu hay la ve dep thu dong nu tinh cua dem trang. Nhu buoc qua do tu nhien tu dang mat troi sang dang mat trang - ve dep cua bau troi hoang hon va mat troi dang lan, khi ma su giam thieu luc truc dien trung tam cua anh sang duoc den boi bang su phong phu sac thai hon trong moi truong duoc soi sang.

3. Tinh thong nhat cua tat ca trong hoan vu va chat the hien no - anh sang - trong su phan hoa nguyen thuy thanh nhieu trung tam doc lap, nhung duoc bao trum boi trang thai hoa hop chung - ve dep cua bau troi day sao. Ro rang o ve dep nay, y tuong ve tinh thong nhat chinh dien cua tat ca duoc thuc hien day du hon va hoan hao hon o hai ve dep truoc.

Tuy nhien khong nen quen rang ca an tuong truc tiep ve cai dep cua gio trua ruc ro hay cua dem trang cung nhu su danh gia tham my tat yeu bao trum toan bo buc tranh thien nhien trong luc ay, tat ca nhung vat the va hien tuong tren mat dat duoc mat troi hay mat trang chieu sang; chung co ve dep rieng cua chung, duoc lam manh them boi su chieu sang dac biet, nhung den luot minh chung cung lam gia tang ve dep cua bau troi sang, trong khi ay thi khi ta chiem nguong dem sao, an tuong tham my bi hoan toan gioi han boi bau troi, con ve dep cua nhung vat tren mat dat da chim vao bong toi thi khong the con y nghia. Neu ta loai tru di tinh khong dong deu ay va khi danh gia tham my bau troi trua va dem trang ta quen di cai canh quan thien nhien duoc soi sang, thi ai ai cung se dong y rang trong ba dang bau troi, bau troi sao co do dep cao nhat*.

Tu khong gian vo tan cua cac tinh tu buoc vao cuong vuc chat hep cua khi quyen trai dat chung ta, chung ta bat gap nhung hien tuong tham my the hien o do khac nhau su bung sang cua vat chat hay la su nhap than vao trong no yeu to ly tuong. Ve phuong dien nay, co ve dep rieng biet cua may trang, duoc mat troi ban mai hoac luc chieu ta chieu sang, voi nhung sac thai va mau sac khac nhau, ve dep cua Bac cuc quang v.v...

Cung y tuong ay (su tham thau lan nhau giua anh sang troi va ban nguyen dat) duoc the hien day du hon va xac dinh hon o cau vong. Cau vong bien hoa cai vat chat tam toi va khong co hinh the cua hoi nuoc trong khoanh khac tro thanh su khai huyen ruc ro va day mau sac cua anh sang da nhap the va vat chat da bung sang:

Dot ngot lam sao va ruc ro lam sao
Tren nen xanh am uot cua troi
Mot cua vom cat len nhe nhom
Trong thang loi phut giay cua no!
Cam mot chan xuong rung
Chan khac khuat trong may,
No om chat nua bau troi
Va kiet suc o tren cao!
(Tiutchev)

Ve dep cua bien binh yen cung thuoc ve cai dep quang hoc. O nuoc, ban nguyen vat chat lan dau tien tu giai thoat khoi tinh tro i va tinh cung ran khong tham thau duoc cua minh. Cai nguyen to luu long nay la moi lien lac giua troi va dat, va y nghia nay cua no hien lo truc quan trong buc tranh bien lang phan anh mau xanh vo tan va anh choi loi cua troi. Ban tinh ay cua ve dep cua nuoc con hien ra ro hon trong mat guong phang lang cua ho hay song.

Ben canh nhung hien than cua anh sang trong vat chat dang khi (may, cau vong) va trong vat chat long vua duoc nhac den, can noi them ve nhung hien than cua no trong cac chat ran - nhung kim loai va da quy. Nhung gi da noi o tren ve kim cuong cung nhieu hay it co the quy ve day.

.............
Chu thich: * Moi nguoi deu biet su khac biet ma my hoc Duc (nhat la tu thoi Kant) dat ra giua cai dep va cai cao ca (erhabenes)(6), ma bau troi day sao thi lai duoc quy ve pham tru tham my thu hai ay. Chung toi co cam tuong rang o day mot sac thai nhat dinh cua cai dep duoc nang cap mot cach khong du co so thanh mot pham tru doc lap, doi lap hoa voi cai dep noi chung. Tuy vay, khong the gan ghep mot y nghia quan trong cho van de thuat ngu nay, va trong moi truong hop trong tieng Nga, chung ta hoan toan co quyen noi ve ve dep cua bau troi sao.

  • Dich gia Pham Vinh Cu
Viet Bao

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Mỹ giáng thêm đòn mạnh, Nga dọa trả đũa

Tổng thống Obama sẽ ký thông qua một dự luật mới, trong đó áp đặt thêm lệnh trừng phạt nhằm gây sức ép với Nga vào cuối tuần này bất chấp sự phản đối kịch liệt của Moscow.

Tăng hoa hồng, giá xăng đội thêm 190 đồng

Sau 8 lần liên tiếp giảm giá trong 3 tháng, các mặt hàng xăng dầu tới đây có thể sẽ tăng thêm từ 90190 đồng, tương ứng với mức tăng chi phí hoa hồng sẽ được áp dụng từ ngày 1/11 tới.

Tìm hiểu: trong moi truong hop, khong nghi ngo gi, cai ton tai, tinh thong nhat, trong truong hop, su the hien, cai dep, vat chat, y tuong, chung ta, tham my, anh sang, den, moi, dang

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Cái đẹp trong thiên nhiên (I)

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Cái đẹp trong thiên nhiên (I) bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Cai dep trong thien nhien I

Nhan xet, hay lien he ve tin Cai dep trong thien nhien I co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Cai dep trong thien nhien I de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Chuyen de trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Chuyen de
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0