Bao ton di san van hoa phi vat the cua dan toc Ta Oi

Tags: Vien Van, Quang Tri, Ta Oi, Dan Atoong, Huong Hoa, Pa Hi, Di san van hoa phi vat the, Nhom ngon ngu Mon - Khmer, Bo Van hoa Thong tin, dan toc thieu so, dieu tra nghien cuu, doi song tinh than, Nguoi Ta Oi, Huyen A Luoi, duoc thua huong, nhung nguoi, lam


Bao ton di san van hoa phi vat the cua dan toc Ta Oi
Nguoi Ta Oi thoi com ong dai khach.

- Ngay 26/6, Vien Van hoa Thong tin thuoc Bo Van hoa Thong tin thong bao nhung ket qua thu duoc tu chuyen cong tac dieu tra nghien cuu va quay phim luu tru quoc gia (tu ngay 19/4 den ngay 24/4/2006) ve nhung di san van hoa phi vat the cua dan toc Ta Oi, huyen A Luoi, tinh TT-Hue. Nhung ket qua nghien cuu ban dau nay se giup cho viec hoach dinh cac chinh sach ve van hoa thong tin cho dong bao dan toc thieu so, gop phan vao cong tac gin giu, bao ton va phat huy nhung di san van hoa phi vat the cua dong bao dan toc thieu so huyen mien nui A Luoi.

Dan toc Ta Oi (nhung ten goi khac la Toi Oi, Pa Co, Ba Hi, Pa Hi), thuoc nhom ngon ngu Mon – Khmer, dan so khoang 26.000 nguoi, song tap trung o huyen A Luoi (TT- Hue) va Huong Hoa (Quang Tri). Nguoi Ta Oi truoc chi lam ray, gan day da lam ruong nuoc, lap vuon cay an qua, dao ao tha ca.

Van hoa Ta Oi co net rieng va van con duoc giu gin kha day du. Moi lang Ta Oi theo truyen thong thuong co mot ngoi nha chung dung giua lang (co vung lai chi co ngoi "nha ma" dung ngoai ria khu gia cu). Do la noi de hoi hop dan lang khi co le hoi va sinh hoat chung. Nguoi Ta Oi co rieng ten goi dong ho, truong ho dong vai tro quan trong trong ca viec lang. Nguoi Ta Oi theo phu he, chi con trai duoc thua huong gia tai. Trong doi song tuan thu nhieu kieng ky co tu xa xua. Hien con nhung truyen thuyet ly giai ve ten goi va ve nhung dieu kieng ky.

Thanh nien nam nu Ta Oi tu do tim hieu nhau qua tuc di "sim" tinh tu noi choi ray. Ho trao vat lam tin cho nhau, roi nha trai nho nguoi mai moi. Sau le cuoi, co dau tro thanh nguoi nha chong. Viec ket hon giua con trai co voi con gai cau duoc khuyen khich. Tuy nhien Ta Oi co tuc rieng: Neu trai ho A da lay vo o ho B, thi trai ho B khong duoc lam re ho A ma phai tim vo o ho C.

Nha o cua nguoi Ta Oi la nha san dai hinh mai rua, co trang tri hinh hai dau chim cu o hai dau hoi. Nguoi Ta Oi chi lam nha mo dep, trang tri cong phu va dung tuong quanh bo rao mo cho nguoi than sau khi nhung nguoi nay da chet hai, ba nam va sau le cai tang.

Ta Oi la mot dan toc co nhieu tuc ngu, ca dao, cau do, co nhieu truyen co ke cac chu de phong phu: nguon goc toc nguoi, nguon goc dong ho, cuoc dau tranh giua ke giau voi nguoi ngheo, giua cai thien voi cai ac, tinh yeu chung thuy... Dan ca co cac dieu Ka-loi, Ba-boih, Roin va dac biet la dieu cha chap tru tinh.

Nguoi Ta Oi sang tao va choi duoc nhieu loai nhac cu. Trong bo go noi bat la cac nhac cu: trong, chieng, xap xoa, dan Atoong, Ampray. Trong tieng tram va duc. Chieng cung co loai chieng num, chieng bang nhu chieng cua cac dan toc khac. Cach thuc danh chieng cua cac nghe nhan Ta Oi co diem rieng: su dung ca hai tay, mot tay cam dui (hoac nam lai thanh dui), mot tay ap sat vao mat chieng de dieu chinh am thanh.

Dan Atoong va Ampray la hai loai nhac cu het suc doc dao. Atoong gom 7 thanh go (thuong la go hai bai - loai go nhe, mau trang), moi thanh dai 1m, rong 20cm, day 3cm, duoc treo song song tren mot gia do. Nguoi nghe si dung dui go vao mat dan. Am thanh do dan Atoong tao nen vua tram hung, vua ron ra, vui tuoi nhu muon ve am thanh cua rung nui. Ampray giong nhu mot loai "luc lac" lam bang mot loai qua rang kho to bang nam tay. Mot chum 5 qua, treo tren mot cai vong tron, vong nay lai gan tren mot cai can dai. Khi bieu dien, nguoi nghe si nhip can dan xuong nen dat, lam cac hat kho trong chum qua rung rung len, dap vao thanh vo, phat ra mot thu am thanh ron rang nhu tieng nhac ngua...

Nguoi Ta Oi khong the thieu am nhac trong cac dip hoi he, le tet cua cong dong theo hinh thuc doc tau, hoa tau hoac dem cho bai hat, dieu mua.

Dan toc Ta Oi, co lan dieu Ca loi, rat duoc nhung nguoi lon tuoi yeu thich boi noi dung cac bai hat giau tinh triet li. Trong ngay hoi, khi sinh hoat cong dong nhung nguoi gia thuong hat Ca loi theo loi doi dap ung tac. Nhieu khi nguoi ta hat de phe phan nhung thoi hu tat xau con ton tai trong xa hoi, va de ran day con chau hoc va lam theo nhung nguoi tot, viec tot. Cung voi dieu Ca loi, trong sinh hoat cong dong nguoi Ta Oi con hay hat dieu Roin. Day la mot lan dieu giau tinh chat tru tinh:

Chen ruou day cung uong
Cung mua hat thau dem
Chuc lang moi cua ban
Giau co va no am
Vung nhu ngon nui cao...


Khi nguoi gia co hieu biet ve qua khu trong cac ban lang ngay cang vang ve va khi van hoa lai tap ngay cang xam chiem doi song tinh than cua thanh nien nam nu Ta Oi thi du an dau tu nghien cuu van hoa phi vat the Ta Oi cua Vien Van hoa Thong tin thuoc Bo Van hoa Thong tin la vo cung can thiet. Nhung ket qua dat duoc se la co so cho cong tac bao ton nhung gia tri truyen thong cua dan toc Ta Oi.

Bao Chuong

Viet Bao

Tìm hiểu: Vien Van, Quang Tri, Ta Oi, Dan Atoong, Huong Hoa, Pa Hi, Di san van hoa phi vat the, Nhom ngon ngu Mon - Khmer, Bo Van hoa Thong tin, dan toc thieu so, dieu tra nghien cuu, doi song tinh than, Nguoi Ta Oi, Huyen A Luoi, duoc thua huong, nhung nguoi, lam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc Tà Ôi

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc Tà Ôi bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Bao ton di san van hoa phi vat the cua dan toc Ta Oi

Nhan xet, hay lien he ve tin Bao ton di san van hoa phi vat the cua dan toc Ta Oi co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Bao ton di san van hoa phi vat the cua dan toc Ta Oi de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0