Ba Huyen Thanh Quan nguoi di doc nhung Deo Ngang

Tags: Ba Huyen Thanh Quan, Thang Long, Deo Ngang, Thanh Quan, Tran Bac, Han Viet, Ho Xuan Huong, su suy tan, bi cuon hut, phan tam hoc, thi nhan, bai tho, tham chi, cuoc doi, nho nha, canh


Ba Huyen Thanh Quan la nguoi khong chi bi cuon hut boi su suy tan, ma con thay duoc ca ve dep cua suy tan. Dieu nay thuong truc trong thi pham den muc thanh am anh. Am anh do an chua mot xung nang vo thuc manh me ma phan tam hoc goi la ban nang chet (thanatos).

Dung chan dung lai: troi, non, nuoc
Mot manh tinh rieng ta voi ta

Ba Huyen Thanh Quan

Canh Deo Ngang
1. Nam 1802, sau khi thong nhat ca nuoc, Nguyen Anh len ngoi, lay hieu Gia Long va dinh do o Hue. Tu do, Thang Long mat dia vi dau nao cua dat nuoc ve chinh tri va van hoa. Tham chi, chu long trong ten goi Thang Long von la rong, bieu tuong vuong quyen va ly do chon do cua Ly Thai To, cung bi doi thanh chu long la thinh.

Su ha thap nay han lam dau long dan chung Bac Ha, nhat la cac si phu, nhung nguoi tung an loc nha Le nhu Nguyen Du, Pham Quy Thich, thay hoc cua Nguyen Ly, than sinh Ba Huyen Thanh Quan. Noi dau ay, ve sau, han con gia tang khi co do Thanh Long bi doi thanh tinh Ha Noi vao nam Minh Menh thu 12 (1931): Kinh thanh ngay ay tinh bay gio!

Nam 1813, tren duong di su Trung Hoa, qua Thang Long, chung kien nhung doi thay noi minh da tung song suot tuoi hoa nien, Nguyen Du cam khai:

Thien nien cu that thanh quan dao
Nhat phien tan thanh mot o cung
(Nha lon nghin nam thanh duong cai
Mot manh tan thanh mat cung xua)

Nhin Thang Long bay gio, thi nhan nho ve mot Thang Long ngay xua. Mot noi nho voi tung chi tiet cu the, doi lap nhau nhu nha/duong, thanh/cung, moi/xua. Va noi nho cang chi tiet, cu the bao nhieu thi cang chung to noi dau mat bieu tuong ay lon bay nhieu. Do la nguon goc va cung la noi dung cua mot tam thuc chung ve sau duoc goi la tam su hoai Le ma mot lop nguoi da tung song voi hoang trieu deo dang.

2. Ba Huyen Thanh Quan (1) la nguoi Thang Long chinh goc, du ban than chua tung song voi nha Le, nhung hit tho cai tam thuc chung ay cua thoi dai, han cung khong tranh khoi cai tam su hoai Le. Mot lan, Qua chua Tran Bac (2), thi nhan thay:

Tran Bac hanh cung co dai dau
Chanh niem co quoc nghi ma dau
Mot toa sen rot hoi huong ngu
Nam thuc may phong nep ao chau
Song lop phe hung coi nhu ron
Chuong hoi kim co lang cang mau
Nguoi xua canh cu nao dau ta?
Ngo ngan long thu khach bac dau. (3)

Tran Bac la mot hanh cung cu doi Hau Le, xua chua Trinh thuong dem van vo ba quan, hoac cung nu, toi thuong ngoan canh Ho Tay va bay nhung tro vui nhon. Vay ma nay da tro nen tieu dieu, vang ve, co dai dau. Tu do, thi nhan chanh nghi ve nha Le Trinh, nhu mot niem co quoc. Chu chanh o day chi la nhan ma nghi, do dieu gi do goi ra ma nghi chu khong phai luc nao cung dau dau nhu nhung cuu than nha Le. Hon nua, thi nhan cung khong nghi ve chinh cai nuoc cu ay, ma chi nghi den no nhu mot niem, mot tam su.

Doc tho Thanh Quan, nhieu nguoi thac mac, sao thi nhan dang song tren dat nuoc minh ma lai luon luon noi ve co quoc ("Chanh niem co quoc nghi ma dau"), luon nho nuoc ("Nho nuoc dau long con quoc quoc")? Co ve nhu co mot mau thuan logic nao do. Thuc ra, ve mat xa hoi, Bac Ha (Dang Ngoai) luon duoc coi nhu mot "nuoc" so voi Nam Ha (Dang Trong) (Xem Hoang Le nhat thong chi). Hon nua, ve mat tam ly, cung mot thuc tai ma khong cung mot khoanh thoi gian thi thuc tai do chua han da nhu nhau. Boi the, Nguyen Binh moi "o Ngu Vien ma nho Ngu Vien".

Va, cung boi the, Ba Huyen Thanh Quan nhin hien tai ma nho den qua khu. Tham chi, noi nho lam con nguoi nhu roi vao ao giac. Thi nhan thay qua khu: mot toa sen thom hoi huong vua con rot va nam thuc may luu lai nep ao chau. Su hoai niem da xao tron thoi gian, bien qua khu thanh hien tai. Day la mot net dam, mot nhip manh trong tho Thanh Quan. No khong chi tao ra mot cam hung the su, ma con tao ra cai nhin the gioi va cai nhin nghe thuat trong tho ba.

Ba Huyen Thanh Quan song trong mot thoi dai (lon) day bien dong. Nha Le/Mac, chua Trinh/Nguyen, Tay Son/Nguyen Anh lien tiep xuat hien va lien tiep sup do. Nguyen Du, mot chung nhan cua thoi dai ay, da phai thot len: "Co kim bat kien thien nien quoc" (Xua nay chua tung thay trieu dai nao ton tai nghin nam ca). Ba Huyen Thanh Quan cung song trong mot khong gian nhieu doi thay. Do la Thang Long. Theo quy luat dong hoc van hoa, trung tam bao gio cung thay doi nhanh hon va nhieu hon ngoai bien. Hon nua, o Viet Nam, moi trieu dai moi len ngoi thuong pha huy nhung cong trinh cua trieu dai truoc de lam lai tu dau. Trong mot khong - thoi gian bien dich nhu vay, tu mot canh quan cu the la chua Tran Bac, Ba Huyen Thanh quan de khai quat len thanh mot quy luat xa hoi:

Song lop phe hung coi da ron
Chuong hoi kim co lang cang mau

Quy luat nay khong chi chi phoi mot canh quan nao do cua Thang Long, ma Toan bo Thang Long va qua do toan bo non song dat nuoc. Day la su thang hoa cua tho Thanh Quan va cang o nhung bai tho sau thi su thang hoa nay cang lon. Vi the, trong Thang Long thanh hoai co, tam su hoai Le trong Ba Huyen Thanh Quan da truu tuong hoa them mot bac nua:

Tao hoa gay chi cuoc Ly Truong?
Den nay tham thoat may tinh suong
Dau xua xe ngua hon thu thao,
Nen cu lau dai bong tich duong,
Da van tro gan cung tue nguyet,
Nuoc con cau mat voi tang thuong.
Ngan nam guong cu soi kim co.
Canh day nguoi day luong doan truong.

Thi nhan trach con tao (gay chi) bien cuoc doi thanh san dien cua nhung doi thay. Thoat tien van nhung doi lap xua/nay ay: Xua la loi xe ngua di ve nhon nhip thi nay chi co co thu phu day; xua la lau dai duong be ma nay chi con tro lai nen cu duoi anh chieu ta. Roi xuat hien them mot doi lap khac nua tu nhien/nhan tao. Ngay thang (tue nguyet) troi di keo theo nhung doi thay (tang thuong), nhung do la nhung doi thay cua the gioi nhan tao, the gioi nguoi, con tu nhien (da, nuoc) thi van bat bien (tro gan, cau mat). Soi vao tam guong vinh hang cua tu nhien, doi song nhan tao tu xua den nay (kim co) cang tro nen gia tam va thoang choc. Con nguoi doi dien voi canh tuong nay (canh day, nguoi day) duoc thuc nhan, tinh tao hon so voi con nguoi ao giac o chua Tran Bac. Nhung, vi the, cung dau kho hon.Va co don hon.

Den day, co the noi, cai chu tam su hoai Le o Ba Huyen Thanh Quan, neu co thi cung da dan dan tro nen rong nghia, mat noi dung cu the. Thang Long thoi Le chi con la mot bieu tuong cua mot qua khu vang son da mot di khong tro lai. Tham chi chi con la bieu tuong cua mot di vang chung chung mot hoai niem, mot noi nho ve noi nho. Noi nho cap hai nay tao thanh noi dung song cua Ba Huyen Thanh Quan.

3. Duoc goi vao Hue lam Cung Trung Giao Tap, Ba Huyen Thanh Quan gia tu Thang Long. Nhung tuong rang su thay doi khong gian se lam thay doi thoi gian. Van lay khong gian xoa nhung ngay (Han Mac Tu). Nhung hoa ra phong canh khong lay chuyen duoc tam canh, ma, nguoc lai, con bi tam canh nhuom mau. Dieu nay co the thay ro khi thi nhan Qua Deo Ngang:

Buoc toi Deo Ngang bong xe ta
Co cay chen da la chen hoa
Lom khom duoi nui tieu vai chu
Lac dac ven song cho may nha
Nho nuoc dau long con quoc quoc
Thuong nha moi mieng cai gia gia
Dung chan dung lai: troi, non, nuoc
Mot manh tinh rieng ta voi ta.

Canh Deo Ngang that khac xa voi canh Thang Long. Nhieu thien nhien hon, it nhan tao hon. Nhin gan, thi nhan thay thien nhien cung chen chuc. Mot mat, cai huu sinh (co cay) lan at cai vo sinh (da), mat khac, trong gioi, huu sinh, cai tho lau hon (la) lai lan at cai tinh te hon (hoa). Con nhin xa: van vat thu nho nhu trong hon non bo. Con nguoi thi nho nhoi, cuc nhoc (Lom khom duoi nui tieu vai chu), noi "vui nhu cho", "dong nhu cho" thi cung lai thua thot (Lac dac ven song cho may nha). That khac xa voi canh chen chuc cua thien nhien. Thuc ra, canh Deo Ngang rat hung vi, nhung trong con mat tam trang cua nha tho da tro thanh canh mon, tham chi tieu dieu. Chang khac gi su tieu dieu cua Thang Long. Noi tam da chi phoi ngoai canh.

Dung tren dinh Deo Ngang, nghe tieng cuoc keu, Ba Huyen Thanh Quan nho den nuoc; nghe chim da da (da da, bat cat qua ca, bat co troi cot...) keu, thi nhan thay thuong nha. Niem hoai co luon cho chuc san, con su dong am kia (cuoc la chim va quoc la nuoc, da da la chim va gia la nha) chi la mot cai co. Den day, thien nhien von chen chuc tao thanh mot hop the o chan deo, ra ra thanh nhung yeu to rieng re: troi, non, nuoc. Va con nguoi cung tro thanh mot yeu to don le, ngam mot manh tinh rieng ma chi biet chia se voi chinh minh (ta voi ta).

Ba Huyen Thanh Quan, nhu vay, da vuot qua duoc mot Deo Ngang dia ly ma khong qua noi mot Deo Ngang tam ly. Tam tinh hoai co van la hanh trang cua ba tren duong vao Hue. Tham chi, hanh trang ay cang di xa cang tro thanh mot ganh nang. Noi nho Thang Long, nho ve noi nho Thang Long de nang tam hon nguoi lu thu, tro thanh noi nho nha moi khi chieu ve tren con duong thien ly:

Troi chieu bang lang bong hoang hon
Tieng oc xa dua lan trong don
Gac mai ngu ong ve vien pho
Go sung muc tu lai co thon
Ngan mai gio cuon chim bay moi
Dam lieu suong sa khach buoc don
Ke chon Chuong Dai, nguoi lu thu
Lay ai ma ke noi han on.

Chieu hom nho nha la mot tam trang co huu, thuong hang cua dong vat, cua con nguoi. Moi khi ngay het, moi sinh linh deu tim ve nha, to am, chon nuong than de duoc che cho nghi ngoi. Bang nhung dong tac dut khoat, sang khoai (gac mai, go sung), ngu ong va muc tu ra ve. Va tuy la ben xa (vien pho) va thon le (co thon), nhung ho con co noi de ma ve. Con con nguoi lu thu kia, giong nhu con chim bat gio, mac du dang don buoc nhung khong co nha de ma ve. Chi co su nho nha, su nho ve su nho nha. Boi the, duong di khong bao gio ket thuc. Boi the lu khach tro thanh mot truong lu, mot nguoi di.

4. Neu lau dai ngon ngu tho Ho Xuan Huong duoc xay dung boi nhung dong tu chi hanh dong, tinh tu chi pham chat, va trang tu chi cach thuc va muc do thi thap (nga) tho Ba Huyen Thanh Quan lai chi duoc kien tao bang nhung danh tu ma phan lon lai la danh tu Han Viet: tao hoa, hy truong, tinh suong, thu thao, tich duong, tue nguyet, tang thuong, kim co, doan truong, co quoc, phe hung, hoang hon, ngu ong, muc tu, vien pho, co thon, chuong dai, lu thu, khoang da, binh sa... Nhieu cau tho cua Thanh Quan duong nhu chi la su ghep lai cua nhung danh tu:

Loi xua xe ngua hon thu thao
Nen cu lau dai bong tich duong

Danh tu chi su vat o cap do khai niem. (Vi du, noi den tu ban, ta hinh dung do la mot mat phang, co chan, duoc dung de lam gi do. Con neu biet cai ban do nhu the nao thi phai them vao nhung dinh ngu nhu cai ban vuong, mau xanh, bang go, de viet...). Lam tho bang nhung danh tu, nghia la Ba Huyen nhin su vat o nhung ban chat cua no, bo qua tat ca nhung gi la cu the, song dong. Mot nguoi nhu the la giu mot khoang cach voi cuoc song, xa lanh cuoc doi, lan tron hien tai. Khoang cach do o nha tho con duoc nhan len mot lan nua, boi cac danh tu cua Thanh Quan toan la danh tu Han Viet.

Cung chi mot loai thuc vat, nhung co (thuan Viet) va thao (Han Viet) gieo vao tam tri ban doc nhung cam xuc va tuong tuong khac nhau. Co bao gio cung goi nhac den mot thu co cu the nao do. No danh thuc trong ta nhung ky niem. Con thao thi chi la mot am vang xa xoi, trang trong va nhoe nghia. Nhu vay, su khac nhau giua tu thuan Viet va tu Han Viet khong don thuan o sac thai ngu nghia, o do am vang cua con chu, ma con o mot cach nhin.

Ba Huyen Thanh Quan thuong nhin canh vat vao mua thu: Dau xua xe ngua hon thu thao, bang tam-long-con-mat-thu: Ngo ngan long thu khach bac dau. Tham chi, ngay ca khi thi pham khong co chu thu nao, thi ban doc van cam nhan duoc canh ay, vat ay dang thu: co dai dau, toa sen rot, thuc may phong, ngan mai gio cuon, dam lieu suong sa, coi muc thet trang, chai ngu tung gio... Mot hon thu ngam trong tung con chu pha vao hon nguoi doc: Hoi thu lanh leo khi thu loa (Do Phu).

Canh thu ay con duoc thi nhan nhin vao buoi chieu, trong bong chieu ta. Trong 5 bai tho chac chan la cua Ba Huyen Thanh Quan thi co den 4 bai co nhung tu khac nhau chi bong chieu ta:

Buoc toi Deo Ngang bong xe ta
(Qua Deo Ngang)

Nen cu lau dai bong tich duong
(Thang Long thanh hoai co)

Troi chieu bang lang bong hoang hon
(Chieu hom nho nha)

Vang toa non tay bong ac ta
(Nho nha)

Voi tan so xuat hien cao nhu vay, lai o vao mot vi tri dac biet (hau het deu o cuoi cau mo dau thi pham), co the noi, bong chieu ta chinh la tu-chia khoa de mo vao nhung toa lau dai tho Thanh Quan. Bong chieu ta chinh la lang kinh de thi nhan nhin cuoc doi. Duoi bong chieu ta, canh vat mua thu von da tieu dieu do nat cang them do nat tieu dieu. Nhung cung trong anh chieu ta ay, su vat lai bung sang len lan cuoi cung cai huy hoang cua tan ta, de roi vinh vien lim tat.

Ba Huyen Thanh Quan khong chi giu mot khoang cach voi cuoc doi, ma con giu khoang cach voi ca chinh minh. Khi tren dinh Deo Ngang, thi nhan noi voi ta voi ta la da co su phan than. Ta tu chia ta thanh mot cai ta khac de chia se manh tinh rieng cho bot co don. Nhung dau sao chu ta nay cung van la nhan xung ngoi thu nhat. Tuy nhien, dieu nay chi dien ra mot lan, khi cam xuc cua thi nhan len den dinh diem. Con o tat ca nhung truong hop khac, Ba Huyen Thanh Quan deu tu goi minh o ngoi thu ba so it. Mot cach tu xa la hoa minh. Do la nguoi ("Canh day, nguoi day luong doan truong"); "Ke chon Chuong Dai nguoi lu thu"), ke ("May ke tinh chung co thau la...", dac biet la khach ("Ngo ngan long thu khach bac dau"; "Dam lieu suong sa khach buoc don"; "Dam lieu bang khuang khach nho nha").

Tu nhan minh la khach, Ba Huyen Thanh Quan khong chi gian cach minh voi minh, ma, quan trong hon, gian cach minh voi cuoc doi. Ba khang dinh minh chi la mot nguoi khach den voi cuoc doi nay. Den roi di khong co gan bo gi het. Nhat la o day va bay gio. Dieu nay con duoc the hien ro mot lan nua qua nhan de cac bai tho cua thi nhan. Hai nhan de co tu qua (Qua Deo Ngang, Qua chua Tran Bac), hai co tu nho (Chieu hom nho nha, Nho nha), mot co tu hoai (co), cung la nho (Thang Long thanh hoai co). Nhu vay, khoang cach giua thi nhan va cuoc doi duoc thiet lap o ca ba canh khia: qua : khong gian; hoai co: thoi gian va nho nha: tam ly. Nghia la, nguoi lu khach ay chi co di qua cuoc doi, khong ghe lai day de roi chi co nho, hoai, nho hoai, hoai nho.

5.

Mua thu la mua tan cua mot nam
Chieu ta la gio tan cua mot ngay.

Tho Ba Huyen Thanh Quan la tho mua thu va chieu ta. Thoi gian tan ta ay lai gan voi khong gian do nat: mot toa thanh co, mot ngoi chua hoang vang, loi xua nen cu cua nhung lau dai cung dien, mot canh deo heo hut, hoang vu, mot ben song xa, mot bai cat rong, mot con duong... Canh vat trong khong - thoi gian ay deu huong toi mot su suy tan, tieu vong. Mac du buon ve nhung canh tuong nhu vay, nhung thi nhan van thay duoc ve dep cua su tieu vong. Tham chi, cang tan ta cang bung len mot ve dep kho hieu. Tam trang nay cung giong nhu cai nhin cua Tan Da sau nay: "La sen tan ta trong dam/Lang mang giot le am tham khoc hoa" (Cam thu tien thu). Tam ly nhu vay han an sau ben trong mot xung nang vo thuc nao do.

Tho Ba Huyen Thanh Quan con la su lap di lap lai dai dai nhung van de tu tuong nghe thuat o ca phuong dien vi mo lan phuong dien vi mo. Truoc het la su trung lap ve chu de: ca 5 bai tho deu la su hoai niem qua khu. Canh tuong, phong canh deu la mua thu va chieu ta. Tam canh deu la su nho nuoc, thuong nha. Nhan vat tru tinh bao gio cung la nguoi di. Sau do la su lap lai cua tu ngu nhu thu, bong xe ta, kim co (guong cu soi kim co chuong hoi kim co), co (co dai dau; co cay chen da)...

Dac biet la su lap lai voi tan so cao nhung tu chi tam trang cua tac gia: niem co quoc, nho nuoc, thuong nha, noi han on, ke tinh chung, manh tinh rieng... Nhu vay, Ba Huyen Thanh Quan la nguoi khong chi bi cuon hut boi su suy tan, ma con thay duoc ca ve dep cua suy tan. Dieu nay thuong truc trong thi pham den muc thanh am anh. Am anh do an chua mot xung nang vo thuc manh me ma phan tam hoc goi la ban nang chet (thanatos).

Den day, nguoi ta bong thay y nghia sau xa, nhieu tang lop trong noi buon, su hoai niem qua khu, su cach voi cuoc song hien tai cua Ba Huyen Thanh Quan. Can cot cua noi buon do la su cuon hut cua thi nhan ve phia thanatos, su nghi ngoi vinh cuu, su yen tinh doi doi. Con noi buon ve the su doi thay, moi thu deu gia tao, mong manh, thoang choc chi la "ban chat hang hai", noi theo ngon tu cua triet gia Tran Duc Thao. Nhu vay, cai "tam su hoai Le" kia chi la tam ao khoac, la duyen co, hay "ban chat hang ba", cai tren cung, be mat.

6. Nhu vay, voi su huong ve ban nang chet, Thanh Quan cang la mot doi tuong cua Ho Xuan Huong. Su doi trong tren moi cap do. Tho Xuan Huong, nhu da noi, duoc kien tao bang nhung dong tu chi hanh dong, tham chi hanh dong co ban nhat cua con nguoi nhu dap, moc, xuyen..., bang tinh tu chi pham chat, trang tu chi cach thuc va muc do cung cuc. Ho Xuan Huong, boi the, la nguoi ap sat voi doi song, nguoi khong khoang cach voi cuoc doi, nguoi nhin cuoc doi trong su chuyen dong, su van dong khong ngung cua no, trong mau sac, hinh khoi, kich thuoc, am thanh cua no. Do la mot thi nhan yeu su song, ton sung su song. Ho Xuan Huong la nguoi co mot ban nang song (eros) manh me.

Ho Xuan Huong, boi the, khong chiu nam yen trong khuon kho tho Duong, mot the loai tho trang nghiem, hai hoa den tuyet doi. Thi nhan dua vao tho minh vo van nhung chi tiet ti mi, cu the, tham chi song sit cua doi song, nhung tu lay doi lay ba het suc thua thai, nhung tu van hiem hoc, thach do, dac biet nhung cap cau thuc va luan, mac du doi van rat chinh, nhung it nhieu da nga sang doi xung de am chi nhung chuyen tinh giao nam nu nhu:

Trai du goc hac khom khom cot
Gai uon lung ong ngua ngua long
(Danh du)

Hai chan dap xuong nang nang nhac
Mot suot dem ngang thich thich mau
(Det cui)

Toan bo tho Ho Xuan Huong nhin chung, vua tuan theo nhung nguyen tac, luat le cua tho Duong vua chong lai no. Ba da pha vo tinh don gian, kiem tu, trang trong cach voi cua no. Tuy nhien, do chi la su pha vo cai hai hoa cuc bo, tuc noi bo bai tho, de sau do lai thiet lap nen mot hai hoa moi, rong hon, giua ban than bai tho va vu tru quanh bai tho do. Vi the, Ho Xuan Huong da sang tao ra mot thu tho Duong luat moi.

Do la tinh than eros.

7. Ba Huyen Thanh Quan, nguoc lai, van trung thanh voi the tho luat Duong chinh thong. Tho Thanh Quan duoc lam bang nhung danh tu, lai la danh tu Han Viet, nen tao ra duoc mot su sang trong, cach voi, tham chi uy nghi duong be. Tho ba hoan toan khong co cac noi tu, "tu nuoc", ma toan nhung tu "dac". Phep tinh luoc duoc van dung den muc toi da. Khong gian va thoi gian thong nhat voi nhau. Con nguoi va vu tru thong nhat voi nhau. Moi bai tho la mot the gioi thong nhat, biet lap, tu tri. Nam bai tho cung tao thanh mot the gioi thong nhat biet lap va tu tri. Mot Ngu Hanh Son tren canh dong tho Viet.

Tho Duong Ba Huyen Thanh Quan, dieu quan trong la van giu duoc hon Duong. Day la dieu it nha tho dat duoc, ke ca nhung thi nhan Trung Hoa sau Duong. Boi vay, neu noi ve viec lam tho nom Duong chuan nhat, Duong nhat o Viet Nam thi thu nhat phai ke den Ba Huyen Thanh Quan. Su Viet hoa tho Duong o thi nhan, neu co, chinh la viec nha tho kin dao de lo nu tinh cua minh vao bai tho. Thi nhan noi nhieu den mai, lieu von la nhung tu chi phu nu trong thi lieu Dong phuong.

Nguyen Du da tung khen chi em Thuy Kieu la mai cot cach tuyet tinh than, roi Bo lieu thoi danh phan mong manh. Dac biet hon, Ba Huyen Thanh Quan khi dung chu ke chon Chuong Dai thi da noi ve lieu Chuong Dai, ve nguoi phu nu. Ngoai ra, tho Thanh Quan cung noi nhieu den co, thu thuc vat rat gan voi than phan phu nu. Chinh nu tinh nay cua thi nhan da lam mem hoa, than mat hoa the tho Duong luat von trang nghiem, doi luc den lanh lung.

Net rieng nua cua tho Duong Thanh Quan la xuat hien thuc hien nguoi lu thu. Nguoi-di-duong-chung-kien ke lai nhung "dieu trong thay" cua minh, cam xuc cua minh, noi buon nho cua minh bang mot giong dieu tam tinh, thu thi, thinh thoang lai xen tieng tho dai, nhung cung khong hiem khi co su nong am cua than xac (nhu khi goi niem tam su cua minh la noi han on!). Tho Duong, do anh huong cua Thien hoc, von la mot thu my hoc tinh. Nhung voi su xuat hien con nguoi lu thu, tho Duong Thanh Quan da bat dau co su chuyen dich, tuy con rut re ve phia dong. Do la anh xa cua y thuc ca nhan da bat dau thuc tinh trong lop nguoi tai tu duong thoi.

Tuy so luong bai de lai khong nhieu, nhung, co the noi, tho Thanh Quan la nhung dau son cua tho Viet Nam trung dai. Nghi den Ba Huyen Thanh Quan toi cu nghi toi buc chan dung Nguoi dan ba xa la cua hoa si Nga Kramskoi; ngoi bat dong tren xe ngua va sau lung la kinh thanh Peterburg mu suong. Cung dep mot ve dep sang trong, dai cac va cach voi nhu the. Con nghi den tho ba, toi muong tuong den mot chieu thu, khi mat troi da tat, nhung con hat len nen troi nhung dai sang vang ruc, thuan khiet, va nguoi tho troi nao da cat dai sang do thanh nhung bai tho Ba Huyen Thanh Quan.

Thang 9/2007

  • Do Lai Thuy

____________________

Chu thich:

1. Ba Huyen Thanh Quan ten that la Nguyen Thi Hinh, nguoi Nghi Tam, huyen Vinh Thuat, canh Ho Tay Ha Noi bay gio. Khong ro nam sinh va nam mat. Nhung can cu vao nam sinh va nam mat cua chong ba la Luu Nguyen On 1804 - 1847 thi co the doan chac mot dieu la ba song vao thoi Thang Long nha Nguyen, tham chi khi Thang Long da doi thanh tinh Ha Noi.

2. Tho Ba Huyen Thanh Quan con lai khong nhieu. Theo nhieu hoc gia thi gom nhung bai sau.

1. Thang long thanh hoai co
2. Qua chua Tran Bac
3. Qua Deo Ngang
4. Chieu hom nho nha
5. Nho nha
6. Tuc canh chieu thu
7. Canh den Tran Vo
8. Canh Huong son

Theo chung toi thi 4 bai dau la hoan toan chinh xac cua Ba Huyen Thanh Quan boi co su thong nhat tu tu tuong den phong cach nghe thuat, bai thu 5, Nho nha, nhu la mot di ban cua Chieu hom nho nha, hai bai 6, 7, xet tu phong cach thi khong giong phong cach Ba Huyen Thanh Quan ma giong phong cach Ho Xuan Huong nen chung toi cho la cua Ba Chua Tho Nom (xem them chuyen luan Ho Xuan Huong hoai niem phon thuc cua chung toi), cuoi cung bai 8 cung khong giong voi tu tuong va phong cach Ba Huyen Thanh Quan.

3. Cau nay nhieu ban chep la Kheo ngan ngo thay lu troc dau, nhung chung ta thay no mang khong khi cua Ho Xuan Huong, con Ngo ngan long thu khach bac dau thi khong chi hop voi phong khi cua bai tho ma con hop voi phong cach cua Ba Huyen Thanh Quan.

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook
Tìm hiểu: Ba Huyen Thanh Quan, Thang Long, Deo Ngang, Thanh Quan, Tran Bac, Han Viet, Ho Xuan Huong, su suy tan, bi cuon hut, phan tam hoc, thi nhan, bai tho, tham chi, cuoc doi, nho nha, canh

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Bà Huyện Thanh Quan, người đi dọc những Đèo Ngang

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Bà Huyện Thanh Quan, người đi dọc những Đèo Ngang bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Ba Huyen Thanh Quan nguoi di doc nhung Deo Ngang

Nhan xet, hay lien he ve tin Ba Huyen Thanh Quan nguoi di doc nhung Deo Ngang co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Ba Huyen Thanh Quan nguoi di doc nhung Deo Ngang de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin van hoa trong chuyen muc Van hoa.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin van hoa
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0