Vu Hong Ha Chien tranh Iraq ung ho va phan doi

Tags: Hoa Ky, Saddam Hussein, Vu Hong Ha, Tay Ban Nha, vu khi huy diet hang loat, Phong trao khong lien ket, Quan he quoc te, su dung vu luc, to chuc khung bo, cuoc chien tranh, Chien tranh Iraq, trong khu vuc, chien tranh lanh, cac nuoc, chinh quyen, viec


Co le day la lan dau tien trong quan he quoc te sau chien tranh lanh, the gioi lai bi phan chia lam hai (co the la ba cung giong nhu trong trat tu hai cuc luon ton tai khai niem the gioi thu ba va nhat la phong trao Khong lien ket).

From: VU
To: The gioi
Sent: Wednesday, March 12, 2003 6:54 AM
Subject: bai viet moi

Su phan chia nay khong han da phan anh dung thuc chat cua quan he quoc te (cung nhu su phan chia ma chung ta da tung chung kien trong thoi ky chien tranh lanh) ma phan anh cuoc dau tranh loi ich giua cac quoc gia, nhung dien vien chinh tren truong quoc te. Ben ung ho cung nhu ben phan doi cuoc chien tranh nay, du che giau hay cong khai loi ich cua minh, deu co gang dua ra nhung ly giai cho thai do ma ho lua chon. Trong bai viet nay, toi xin duoc tom tat cuoc tranh luan cua hai phe (tren truong quoc te) bang cach doi lap nhung lap luan cua ho.

Khong can nhac lai nhieu ve nhung nuoc xep trong hang ngu cac nuoc ung ho chien tranh. Dung dau nhom nay la Hoa Ky voi vai tro la nuoc khoi xuong, phat dong va bien ho hang hai nhat cho mot cuoc chien chong che do Bagdad. Dang sau Hoa Ky la Anh, dong minh than can, Tay Ban Nha, Italia, Nhat Ban, Australia va mot loat cac nuoc khac co loi ich chien luoc trong cuoc chien do Hoa Ky lanh dao.

Ly do de khoi xuong va ung ho cuoc chien cua cac nuoc nay duoc neu ro va day du trong ban bao cao co tua de “Mot thap ky lua doi va thach thuc” duoc Tong thong Hoa Ky G. W. Bush trinh bay truoc Hoi dong Bao an LHQ ngay 12/9/2002. Ba lap luan co ban cho cuoc chien duoc ong Bush phat trien gom: thu nhat, Iraq vi pham mot cach nghiem trong va co he thong 16 nghi quyet cua LHQ; thu hai, Iraq dang so huu vu khi huy diet hang loat (hat nhan, sinh hoc va hoa hoc) va ten lua dan dao cho phep Iraq tan cong cac nuoc khac trong khu vuc; thu ba, che do cam quyen tai Bagdad bi buoc toi vi pham nhung quyen con nguoi co ban (tra tan, ham hiep, hanh quyet tap the).

Bon ly do khac ma ban bao cao nay neu ra gom: thu nhat, su ung ho cua chinh quyen Saddam Hussein doi voi chu nghia khung bo (Iraq bi cao buoc tai tro cho cac to chuc du kich Palestine va tro cap cho moi gia dinh thanh vien du kich thuc hien danh bom tu sat chong Israel 25.000$); thu hai, Iraq bi to cao khong thuc hien dung Cong uoc quoc te ve tu binh chien tranh vi van con giam giu cac phi cong Hoa Ky sau chien tranh vung Vinh lan thu nhat nam 1991; thu ba, Iraq chiem doat nhieu tai san ma Iraq da danh cap trong lan xam luoc Kuwait nam 1990 (cac tac pham nghe thuat va phuong tien chien tranh) va cuoi cung, chinh quyen Bagdad bi buoc toi loi dung chuong trinh “dau lua doi luong thuc” vao cac muc dich khong phuc vu nhu cau dan sinh.

Trong cac tranh luan sau do, Hoa Ky va cac dong minh tap trung chu yeu vao cac lap luan sau :

1. Dua tren quan diem “dan chu”, cac nuoc nay cao buoc chinh quyen Saddam Hussein, ve ban chat, la mot trong nhung chinh quyen doc tai khat mau nhat khu vuc (dieu nay co nghia la con nhung chinh quyen doc tai khat mau khac trong cung khu vuc nay - co le se la Iran?). Bang chung nghiem trong nhat la viec chinh quyen Bagdad da khong ngan ngai su dung nhung vu khi bi cam (vu khi hoa hoc) dan ap chinh nguoi dan Iraq, cho du do la nguoi Kurd o mien bac hay nguoi Hoi giao Shiite o mien nam.

2. Cung ve mat ban chat, chinh quyen Iraq hien nay la mot bo may nha nuoc hieu chien va nguy hiem nhat khu vuc. Trong nhung nam 80, voi su ung ho cua phuong Tay, Iraq da phat dong cuoc chien tranh Iran - Iraq dam mau va khong the khong nhac den viec Saddam Hussein tan cong xam luoc Kuwait, nguyen nhan cua choc chien tranh vung Vinh lan thu nhat.

3. Chinh quyen Iraq, mac du bi cam boi cac nghi quyet cua LHQ, san xuat va tang tru nhung vu khi huy diet hang loat va san sang su dung chung nham chong lai chinh nguoi dan Iraq hoac cac nuoc trong khu vuc (ma Israel la doi tuong hien nhien). Neu nhu truoc khi cac thanh sat vien LHQ phat hien ra viec Iraq cat giau mot so luong lon ten lua co tam ban tren muc cho phep, lap luan nay co ve mo ho thi hien nay no cang duoc cung co dac biet voi viec Iraq thua nhan co cat giau mot so luong lon khuan than va chat doc hoa hoc va sinh hoc. Viec Iraq san xuat va tang tru cac loai vu khi nguy hiem nay va viec chinh quyen Bagdad bi cao buoc co lien he voi cac to chuc khung bo quoc te cang lam cho lap luan cua Hoa Ky va dong minh tro nen dang xem xet.

4. Ve tinh phap ly, viec chinh quyen Saddam Hussein phot lo hoac vi pham mot cach co y thuc 16 nghi quyet cua LHQ ke tu nam 1991 chung to tinh chat “ngoai vong luat phap” cua che do nay. Nghi quyet 1441 da la co hoi cuoi cung cho Saddam Hussein nhung voi nhung lan khan ma cong dong quoc te da chung kien thi ro rang la Bagdad da khong nam duoc co hoi cuoi cung de tranh duoc mot cuoc chien tranh. Theo lap luan cua Hoa Ky va nhung nuoc ung ho hanh dong chien tranh chong che do Saddam Hussein thi mot nghi quyet moi cho phep su dung vu luc de giai giap Iraq la khong can thiet ve mat phap ly nhung ve mat chinh tri, nghi quyet nay la mot the bai cho sinh mang chinh tri cua ong Blair tai Anh hay Aznar o Tay Ban Nha. Ngoai phuong dien phap ly, mot nghi quyet moi cua HDBA theo huong do se dam bao tinh chinh dang cho hanh dong quan su cua Hoa Ky va dong minh.

5. Ve nhung anh huong doi voi khu vuc, viec lat do che do doc tai cua Saddam Hussein se la buoc dau tien cho tien trinh dan chu hoa ngay tai Iraq va trong khu vuc. Hieu ung do-mi-no dan chu hoa se lan rong sang cac nuoc Iran, noi dang dien ra cuoc tranh dau gay gat giua the luc Hoi giao chinh thong voi phong trao cai cach dan chu hoa do Tong thong Khatami dung dau, sang Syria, noi che do doc tai cha truyen con noi dang ngu tri, toi Arap Xeut, noi anh huong cua Hoi giao wahhabite dang thong tri va la nguon tai chinh cho cac to chuc khung bo quoc te hay chinh tai Ai Cap, nuoc dong minh hang nam nhan tu tay Hoa Ky mot khoan vien tro khong lo 3 ty dola de duy tri chinh quyen “doc tai on hoa” cua tuong Hosni Mubarak.

Voi nhung dien bien gan day nhat lien quan den su hop tac tich cuc cua Iraq doi voi LHQ, Hoa Ky va dong minh lai cang nhan manh den cac lap luan 1, 2 va 5.

Neu nhu phe ung ho chien tranh duoc hinh thanh mot cach nhanh chong va som co su phoi hop an y (cung du thao nghi quyet tai HDBA giua Hoa Ky va Anh va sau do la bo ba Hoa Ky - Anh - Tay Ban Nha, la thu keu goi ung ho chien tranh do 8 nuoc chau Au trong do co Anh, Tay Ban Nha, Italia ky, viec Hoa Ky va cac nuoc dong minh tich cuc van dong va trien khai luc luong quan su tai vung Vinh…) thi phe chong giai phap quan su co ve cham chap hon va kem to chuc hon. Dong vai tro “chevalier” (ky si) tien phong trong phe nay la Phap voi vai tro dac biet quan trong cua cuu dai su Phap tai LHQ, Jean-David Levitte (hien la dai su dac menh toan quyen Phap tai Washington) trong cac cuoc dam phan chuan bi cho nghi quyet 1441 hoi thang 11 nam ngoai. Nhung khac voi Hoa Ky, Phap khong the dong vai tro lanh dao phe chong chien tranh nhu Hoa Ky co the lam trong phe ung ho chien tranh ( xem bai ve loi ich cua Phap trong vu viec Iraq ) . Nhung tap hop ban dau duoc thuc day boi chien dich ngoai giao cua hai nuoc Duc va Phap da di toi mot tuyen bo chung Berlin - Paris voi su ung ho ban dau cua Bi va sau do mo rong thanh “truc Paris - Berlin - Matxcova”, mot khai niem lam cho cac nha nghien cuu quan he quoc te lien tuong ngay den cach tiep can dia chinh tri doi lap cac cuong quoc luc dia (Duc, Nga, Phap va co the ca Trung Quoc) voi cac cuong quoc dai duong va cac quoc gia ven bo (coastland hay rimland) (Anh, Hoa Ky, Nhat Ban, Australia, Tay Ban Nha…) duoc cac hoc gia phuong Tay (Anh va Hoa Ky) Mahan, MacKinder hay Spykman xay dung tu nhung nam cuoi the ky 19 va tung co khong it anh huong den chinh sach doi ngoai cua Anh va Hoa Ky suot hai the ky vua qua.

Lap luan chong chien tranh cua phe nay chu yeu bao gom cac diem sau:

1. Nguoc lai cach tiep can mang dam net hien thuc chinh tri (realism) cua phe chu chien, phe chong chien tranh, voi giong dieu mang tinh ly tuong chu nghia (idealism) hon, bien ho cho hoa binh the gioi. Theo cac nuoc nay, chien tranh khong phai la giai phap duy nhat va tot nhat de giai quyet van de Iraq. Hoa binh vinh cuu, theo ngon tu cua Kant, muc tieu cua cong dong quoc te khong the dat duoc bang chien tranh don gian boi vi chien tranh co the bat dau nhung cung co the khong co doan ket.

2. Theo cac nuoc nay, quan he quoc te hien dai van dua tren nhung nguyen tac chinh la chu quyen va su binh dang chu quyen giua cac quoc gia. LHQ duoc xay dung tren chinh nhung nguyen tac co ban nay va trong he thong quan he quoc te ngay nay voi LHQ la tru cot chinh, ai co quyen phan xu rang mot nuoc nao do khong con quyen duoc ton trong chu quyen? Chap nhan logic chien tranh cua Hoa Ky dong nghia voi viec chap nhan logic cua ke manh, mot logic khong co cho cho cac quoc gia nho, yeu tham chi ca cac cuong quoc hang trung nhu Duc, Phap, Nga hay Trung Quoc. Hoa Ky, trong cuoc choi nay se vua la quan toa vua la canh sat.

3. Ve tinh nguy hiem cua che do Saddam Hussein, cac nuoc phan doi chien tranh ung ho lap luan cho rang sau hon 10 nam cam van, Iraq khong con du kha nang tan cong bat cu mot nuoc lang gieng nao. Va neu thuc su nhung bien phap trung phat va thanh sat vu khi trong 10 nam qua la chua du thi van de hien nay la tang cuong cac bien phap nay nham dat toi su giai giap hoan toan cua Iraq chu khong the la su lua chon cac bien phap quan su. Chien luoc de doa thuong xuyen se co hieu qua va la lua chon hop ly hon chien luoc chien tranh phong ngua duoc Hoa Ky neu ra ngay 20/9/2002.

4. Ve nhung anh huong cua cuoc chien tranh chong Iraq doi voi an ninh, hoa binh khu vuc va the gioi, cac nuoc chong lai giai phap quan su cho rang chien tranh pha vo “can bang” von qua mong manh trong khu vuc nay va se la diem khoi dau cho nhung xung dot khong hoi ket trong khu vuc. O cap do the gioi, cuoc chien tranh se la buoc di cuoi cung day the gioi Hoi giao di vao cuoc doi dau voi phuong Tay theo kich ban ma S. Huntington da chi ra cach day gan mot thap ky. Va trong vien canh do thi the gioi se di vao kich ban cua J. Rousenau ve mot the gioi dao lon chu khong phai la mot the gioi ngu tri boi dan chu va thi truong theo cach lap luan cua F. Fukuyama ( xem bai ve Tham vong lanh dao the gioi cua Hoa Ky ).

5. Dap lai lap luan cua Hoa Ky va cac dong minh cho rang nhung moi lien he giua chinh quyen Baghdad va cac to chuc khung bo, cac nuoc chong giai phap quan su cho rang nhung bang chung ma Hoa Ky dua ra khong du suc thuyet phuc. Ngay 14/2, ngay sau khi ong H. Blix cho rang nhieu bang chung ma ong C. Powell neu ra nham chung minh su ton tai cua vu khi huy diet hang loat tai Iraq la “khong co co so” thi ong D. de Villepin da phat bieu: “Cach day 10 ngay ong Powell da de cap den nhung lien he nghi ngo giua khung bo va che do Baghdad. Trong tinh hinh nghien cuu va tim kiem thong tin hien nay cua chung toi voi su cong tac cua cac dong minh, khong co bat cu co so nao cho phep thiet lap nhung moi lien he nhu vay”.

6. Cuoi cung cac nuoc trong “truc” chong chien tranh lon tieng vach tran nhung loi ich thuc su cua Hoa Ky trong cuoc chien tranh ma Hoa Ky muon phat dong chong lai chinh quyen Iraq. Ngoai tham vong lanh dao the gioi ma cac chinh quyen Hoa Ky tu lau da cong khai khang dinh, cac nuoc nay cho rang cac muc tieu khac cua Hoa Ky trong cuoc chien hoan toan “nhap nhang” va khong du kha nang thuyet phuc de co the bien minh cho viec su dung vu luc chong Iraq. Nhung tinh toan chinh tri va kinh te noi bo Hoa Ky dang an sau nhung gi ma Hoa Ky va cac dong minh tung hung: loi ich dau lua, hoan tat nhung gi chua the lam nam 1991, thoa man long tu ai cua nguoi My sau su kien 11/9, hay tham chi la viec tranh cho ong Bush tham hoa “mat mat” truoc chien dich tai tranh cu vao nam toi trong truong hop phai rut lui con so 250.000 quan dang dong tai vung Vinh.

Ro rang, du chong chien tranh hay ung ho, moi mot quoc gia trong cuoc choi nay dang theo duoi mot loi ich rieng. Nhung loi ich do co tuong dong hay khong moi la chat xuc tac de ho xich lai gan nhau va tham chi sat canh cung nhau. Ngay ca viec sat canh cung nhau do ben vung chung nao cung con tuy thuoc va tinh toan loi ich cua moi ben trong lien minh. Viec hinh thanh “truc Paris - Berlin - Matxcova” la mot dong thai moi trong tap hop luc luong quan he quoc te. Nhung tap hop nay lieu co ben vung, cau tra loi chi co the co qua viec xem xet loi ich cua tung ben chu khong chi dung lai o nhung gi ho noi ra.

Ve kha nang cuoc chien chong Iraq, bay gio khong con la luc tra loi cau hoi lieu chien tranh co xay ra hay khong ma la khi nao. Ong S. Degallaix, cuu dai su Phap tai Viet Nam, hien la co van ngoai giao cua Thu tuong Phap khang dinh cuoc chien se som no ra de ong Bush con co du thoi gian chuan bi cho mot nhiem ky moi.

Se la rat thu vi neu cuoi cung chung ta cung doc lai nhung gi mot tac gia viet ve kha nang can thiep quan su cua Hoa Ky o ben ngoai : “…Hoi chung Viet Nam van con rat song dong. Gioi quan su chi muon su dung vu luc khi tat ca moi nguoi dong tinh. Nhung dieu kien dat ra doi hoi mot cuoc trung cau dan y toan quoc truoc khi co the su dung vu luc. Khong mot tuyen bo chien tranh nao se co the ma khong co mot su kien mang tinh chat xuc tac nhu tran Tran Chau cang”.

VU

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Chủ đề liên quan
Tìm hiểu: Hoa Ky, Saddam Hussein, Vu Hong Ha, Tay Ban Nha, vu khi huy diet hang loat, Phong trao khong lien ket, Quan he quoc te, su dung vu luc, to chuc khung bo, cuoc chien tranh, Chien tranh Iraq, trong khu vuc, chien tranh lanh, cac nuoc, chinh quyen, viec

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Vu Hong Ha: Chiến tranh Iraq - ủng hộ và phản đối

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Vu Hong Ha: Chiến tranh Iraq - ủng hộ và phản đối bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Vu Hong Ha Chien tranh Iraq ung ho va phan doi

Nhan xet, hay lien he ve tin Vu Hong Ha Chien tranh Iraq ung ho va phan doi co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Vu Hong Ha Chien tranh Iraq ung ho va phan doi de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Y kien doc gia trong chuyen muc Trang ban doc.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Y kien doc gia
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0