Bao hiem y te tu nguyen Khong lo xa at co buon gan

Dan biet, dan ban, dan kiem tra

Nhu chuyen thieu dien, su phap phu cua bao hiem y te tu nguyen (BHYTTN) lai gay xon xao du luan. Nguoi bat binh vi quyen loi cua nguoi tham gia bi anh huong, ke chi trich su “bat nhat” cua co quan bao hiem xa hoi (BHXH)...

Ro rang khong it nguoi gap kho khan vi su thay doi lien tuc nay. Song cung phai nhin tu mot khia canh khac de thay neu chung ta cu tiep tuc mot chinh sach BHYT nhu hien nay, so nguoi phai “hi sinh” se con lon hon gap boi. Vi sao lai nhu vay?

Khong co so dong de bu cho so it

Bat cu loai hinh bao hiem nao cung duoc xay dung tren nguyen tac chia se cong dong. Doi voi BHYT, dac tinh nay lai cang the hien ro net. Neu nhu viec huong luong huu la tat yeu doi voi hau het nhung ai tham gia bao hiem huu tri (chi tru mot vai nguoi kem may man) thi BHYT lai khac. O day, co nhung nguoi dong bao hiem suot doi ma khong bao gio “phai” huong, nhung cung co nguoi moi tham gia mot nam da huong ca doi. Tuy nhien voi nhung qui dinh hien hanh, nguyen tac lay so dong bu so it dang bi triet tieu.

Le ra thu hut duoc nhieu nguoi tham gia thi qui BHYT cang phat trien. Dang nay BHYTTN cua chung ta cu nhu nguoi chay hut hoi, cang chay cang duoi suc. Chang han nhu qui dinh phai co du 10% so ho gia dinh dang ky. Khi dang ky thi co du 10% that, nhung khi mua lai chi duoc 2-3%, phan lon la nhung nguoi co nguy co moi tham gia. Hay nhu qui dinh khong ro rang va thieu co che kiem soat ve “thanh vien trong ho gia dinh” cua thong tu 22. Vay la xuat hien ca nhung thanh vien chang he co ten trong so ho khau hay khong cung song trong gia dinh nhung cung co BHYTTN. Chinh nhung ke ho nay da dan den su “lua chon nguoc” cua BHYT. Ket qua la chang ai bu duoc cho ai vi BHYTTN moi chi moi goi duoc nhung nguoi dang bi benh... Nhung thay doi trong chinh sach vua qua cung la de “tram” lai nhung ke ho nay.

Thu khong du de chi

Nguyen tac thu hai cua bao hiem la can doi thu - chi cung dang gap khung hoang tram trong. Dieu nay co lien quan den muc dong va muc huong. Nghi dinh 63 ra doi voi viec mo rong quyen loi cho nguoi tham gia, danh muc thuoc duoc bo sung va nhieu dich vu y te duoc BHYT chi tra... Di nhien dieu nay la rat tot va rat dang phan khoi, nguoi benh nho the se duoc cham soc tot hon. Nhung (rat tiec van co chu “nhung” o day) BHYT da hang hai lam “qua troi”, de lai hau qua qui khong chi dung truoc nguy co vo ma la da am roi.

Quyen loi phai di doi voi nghia vu. Muc huong cao thi muc dong phai tuong xung. Con khong thi lay dau ra de chi tra. Doi voi BHYTTN dieu nay lai cang dac biet quan trong, vi qui BHYTTN phai la “mo no ran no” chu khong the trong cho vao nguon cua Nha nuoc nhu BHYT cho nguoi ngheo duoc. Tuy nhien, viec tim ra nhung doi sach de ung pho khong he don gian. Tang muc dong - nguoi nong dan chan lam tay bun tim dau ra de nop? Giam muc huong - nguoi benh nang trien mien se ra sao? That la tro di mac nui, tro lai mac song... Phai dieu chinh lai cung la bat dac di, nhung do cung la cach ma the gioi da lam neu anh huong den qui. Dac biet la khi ngan sach da hoan toan dung o “vong ngoai” nhu BHYTTN.

Con thieu su cong bang

Dau mang tinh chia se, BHYT van doi hoi phai co su cong bang tuong doi. Neu muc dong cao hon thi phai duoc huong nhieu hon. Co the moi khuyen khich nguoi tham gia va bao dam an toan qui. Muc dong BHYTTN truoc kia chi bang 1/3 BHYT bat buoc, song quyen loi lai ngang bang da dan toi su tham hut qua lon. Do cung la ly do buoc BHXH VN tu dau nam 2007 phai dung phat hanh the va tang muc dong moi day. Song cach lam hay hon co le la da dang hoa menh gia the (la viec cac nuoc da va dang lam). Menh gia toi thieu thi chi phi cung toi thieu va nguoc lai. Lam nhu the se vat va hon mot chut trong tinh toan, nhung doi lai nguoi tham gia se co nhieu lua chon hon. The moi dung nghia la tu nguyen, dan se it keu ca hon va qui cung an toan hon.

Cac co che kiem soat bi go bo

Mot loat co che kiem soat nhu cung chi tra, khoan qui ngoai tru hay khong che tran doi voi qui noi tru... da bi nghi dinh 63 voi vang go bo. Khong con phai cung chi tra nen chang ai biet xot cua, tan suat kham, chua benh lap tuc tang gap 2-3 lan va chi phi cung tang ti le thuan. Bo khoan qui ngoai tru lam mat di tinh minh bach va dan toi su lam dung. Khong it nhan vien y te da loi dung su “long leo” cua BHYT, ma ran mot khi da nam trong chan muon bat khong phai de. Dong tien dan kiem duoc rat kho khan, nhung hay thu xem chung ta dang su dung tien cua dan nhu the nao? Co benh vien chi rieng tien chi cho dich vu ky thuat da chiem toi hon 40% so tien trong qui, benh vien tuyen tren chang bao gio chap nhan ket qua xet nghiem cua benh vien tuyen duoi... Cung chi tra se giup ca nguoi benh lan benh vien kiem soat duoc cac chi phi. The nen moi co su quay tro lai cua BHXH voi co che nay.

Can co mot dinh huong phat trien mach lac

That oan uong neu cu do tat ca cho BHXH. Moi nguyen nhan phai di tu co che, la hau qua cua co che. Qui di tu cho ket du den khung hoang chi trong mot thoi gian ngan cung mot phan do chung ta cu thay doi chinh sach lien tuc ma thieu mot dinh huong phat trien mach lac. Gan 15 nam thuc hien BHYT, chung ta da ba lan thay doi dieu le va lan nao cung la nhung thay doi can ban. Vay ma cung chang an thua neu ta cu loay hoay voi tu duy nua bao cap nua khong nhu the nay.

Khong phai ngau nhien ma moi quoc gia ngay nay deu noi den su phat trien ben vung. Phat trien BHYTTN khong chi nham muc dich tu than la de lam tron tria cac bao cao, ma phai di kem voi hieu qua lau ben. Khong the duy y chi vi neu khong kheo thay vi muc dich an sinh xa hoi se chi khien moi thu tro nen bat an hon.

Ong ba ta da co cau “Khong lo xa at co buon gan”. Xem ra cau noi nay rat dung neu ap vao hoan canh cua BHYT hien nay. Co rat nhieu thu phai lo, ma hinh nhu lo tu gio cung chang con la xa nua...

THANH TRA