Yeu to My trong tranh chap Trung Nhat

Tags: Dieu Ngu, Trung Quoc, Nhat Ban, Dai Loan, Bien Hoa Dong, Bo Ngoai, Trung Hoa Dan Quoc, bo truong Quoc phong, khu vuc nay, trong khu vuc, quyen quan ly, Vung dac quyen, quan dao, tranh chap, chu quyen, nam


Tu thoi ky dau, My da can du vao tranh chap chu quyen giua 2 nuoc va it dau hieu cho thay My se de dang tu bo...

Cang thang Trung Nhat tang cao   Moi cac ban theo doi nhung tin tuc moi nhat xung quanh cac su kien:

  » Cuoc chien Iran - Israel

   » Tranh chap Trung - Nhat

   » Bieu tinh chong My

   » Bau cu Tong thong My  tren An ninh the gioi - Vietbao.vn Cang thang Trung Nhat tang cao

Tranh chap chu quyen giua Nhat Ban va Trung Quoc doi voi quan dao Senkaku/Dieu Ngu von am i tu lau va da khong it lan cuon song du doi. Gan day, cang thang trong khu vuc nay lai bung phat sau khi chinh phu Nhat quoc huu hoa 3 trong 5 dao thuoc quan dao Senkaku/Dieu Ngu voi gia chuyen nhuong 26 ty USD (theo bao chi Nhat) trong no luc kiem soat hieu qua hon cac dao nay.

To The Australian cho biet, chu tu nhan truoc do cua cac hon dao da yeu cau chinh quyen Tokyo hoac chinh phu Nhat phai xay dung 1 can cu hai quan o day de bao dam chu quyen cua nuoc Nhat doi voi cac hon dao.

Thoat tien nguoi ta de nghi rang day hoan toan la chuyen giua 2 ky phung dich thu o Dong A va it co dat cho su can thiep cua nguoi My o tan ben kia ban cau. 

Yeu to My trong tranh chap Trung Nhat
Dao Uotsuri trong quan dao Senkaku/Dieu Ngu tren Bien Hoa Dong (anh: AP)

Tuy nhien, nguoc dong lich su thi co the thay su lien quan cua My voi tranh chap chu quyen doi voi quan dao Senkaku/Dieu Ngu la co tinh he thong va dien ra tu rat som.

Ly le cua Nhat Ban

Dat nuoc Mat troi moc cho rang nhom dao noi tren tro thanh lanh tho chinh thuc cua nuoc nay vao nam 1895. Tu nam 1885, chinh phu Nhat da khao sat quan dao nho nay va khang dinh cac dao Senkaku/Dieu Ngu truoc do la dat vo chu.

Dua tren ket luan nay, Noi cac Nhat vao ngay 14/2/1895 quyet dinh dung cot moc chu quyen tren dao de chinh thuc sap nhap nhom dao Senkaku/Dieu Ngu vao lanh tho Nhat Ban. Ke tu do den nay (tru thoi ky quan quan cua My), cac dao Senkaku/Dieu Ngu duoc Nhat coi la mot bo phan hop thanh cua quan dao Nansei Shoto (co ten khac la Ryukyu).

Nhat khang dinh rang trong qua khu, cac dao Senkaku/Dieu Ngu khong thuoc Dai Loan lan quan dao Banh Ho tung bi nha Thanh (Trung Quoc) nhuong cho Nhat theo Dieu 2 cua Hiep uoc Shimonoseki co hieu luc tu thang 5/1895. Va do vay, cac dao Senkaku/Dieu Ngu khong nam trong so lanh tho ma Nhat buoc phai tu bo theo Dieu 2 cua Hoa uoc San Francisco ky nam 1951. Nhung hon dao nay sau do dat duoi su kiem soat cua My trong mot so nam (theo Dieu 3 cua Hoa uoc noi tren), truoc khi duoc trao tra lai cho Nhat quan ly.

Trong thoi gian cai quan quan dao Nansei Shoto (bao trum len ca khu vuc Senkaku/Dieu Ngu), My da cho khong quan luyen tap nem bom trong khu vuc Senkaku/Dieu Ngu.

Den thang 6/1971, My va Nhat ky thoa thuan hoan tra toan bo quyen quan ly, lap phap va tai phan doi voi khu vuc Okinawa va cac dao xung quanh (trong do co cac dao Senkaku/Dieu Ngu) cho phia Nhat Ban.

Nhat Ban vien dan thuc te Trung Quoc khong he phan doi dia vi cac hon dao khi dat duoi quyen quan ly cua nguoi My theo Dieu 3 Hoa uoc San Francisco, va cho rang dieu nay chung to Trung Quoc khong coi quan dao Senkaku/Dieu Ngu la mot phan thuoc Dai Loan.

Theo Nhat Ban, phai mai den khi nguoi ta bat dau phat hien co dau mo o khu vuc nay vao cuoi nhung nam 1960 thi Trung Quoc moi tuyen bo chu quyen doi voi quan dao Senkaku/Dieu Ngu.

Yeu to My trong tranh chap Trung Nhat
Mot nhom nguoi Nhat ra khao sat nhom dao Senkaku/Dieu Ngu hom 2/9 (anh: Jiji)

Lap luan cua Trung Quoc

Theo Trung Quoc, cac su lieu cua nuoc nay mo ta chi tiet viec phat hien cung nhu cac dac diem dia ly cua quan dao Dieu Ngu/Senkaku da co tu tan nam 1403. Trong vai the ky, cac hon dao duoc cai quan nhu mot bo phan cua Dai Loan va ngu dan Trung Quoc da lien tuc dung khu vuc nay lam co so hoat dong. Dai Loan da duoc nhuong cho Nhat Ban nam 1895 sau chien tranh Trung-Nhat lan thu 1. Ban dau, trong thoi gian Nhat chiem dong, quan dao Dieu Ngu/Senkaku thuoc quyen quan ly cua tinh Dai Bac.

Tai Hoi nghi Cairo nam 1943, ba nha lanh dao la Thu tuong Anh Churchill, Tong thong My Roosevelt va Tong tu lenh Trung Hoa Dan Quoc Tuong Gioi Thach nhat tri mot khi The chien 2 ket thuc, “Nhat Ban se bi tuoc bo tat ca cac dao o Thai Binh Duong ma nuoc nay da gianh hoac chiem dong ke tu dau The chien thu 1 nam 1914, va tat cac cac lanh tho ma Nhat da cuop cua Trung Hoa Dan Quoc nhu Man Chau, Dai Loan va quan dao Banh Ho se duoc giao lai cho Trung Hoa Dan Quoc”.

Trung Quoc cho rang: Dieu Ngu/Senkaku la mot phan cua Dai Loan do Trung Quoc cai quan truoc nam 1895, dong nghia voi viec khu vuc nay phai duoc tra lai cho Trung Quoc cung voi cac dao bi thon tinh khac.

Cac dot cang thang bung phat truoc day

Theo Global Security, tu nam 1995, tau be Trung Quoc da vao khu vuc dao Senkaku/Dieu Ngu o Bien Hoa Dong.

Thang 6/1996, Nhat Ban tuyen bo mot vung dac quyen kinh te 200 hai ly quanh vung dao Senkaku/Dieu Ngu. Ngay lap tuc, Trung Quoc gia tang viec hien dien o vung dac quyen quanh Senkaku/Dieu Ngu nay bang tau thuyen cac loai, tu tau tham do dau khi, tau nghien cuu dai duong den chien ham.

Lan song bai Nhat dau tien lien quan den Sensaku/Dieu Ngu xay ra vao thang 7/1996, dac biet la o Hong Kong va Dai Loan, ngay sau khi 1 nhom nguoi Nhat lap 1 ngon hai dang tren 1 dao Senkaku/Dieu Ngu.

Sang nam 1997, tau be nguoi Hoa tiep tuc tien vao vung dao tranh chap (do phia Nhat Ban hoan toan kiem soat tren thuc te). Den thang 9/1998, mot nhom bieu tinh nguoi Hoa da dat chan len dao Senkaku/Dieu Ngu sau khi va cham voi luc luong bao ve bo bien cua Nhat.

Yeu to My trong tranh chap Trung Nhat
Tau hai giam Trung Quoc (duoi) va tau bao ve bo bien Nhat Ban luon gan quan dao Senkaku/Dieu Ngu (anh: Reuters)

Nam 2003, ca Trung Quoc va Dai Loan khang dinh tuyen bo chu quyen doi voi quan dao Senkaku/Dieu Ngu.

Thang 1/2004, tau tuan tra cua hai quan Nhat Ban (ten chinh thuc la Luc luong Phong ve Bien) bi cao buoc tan cong 2 tau danh ca Trung Quoc trong vung bien gan khu vuc dao tranh chap. Thang 3 nam ay, canh sat Nhat lan dau tien bat 7 nha hoat dong Trung Quoc sau khi nhung nguoi nay dat chan len hon dao chinh trong quan dao Senkaku/Dieu Ngu. Nhat Ban chinh thuc len tieng phan doi Trung Quoc.

Ngay 21/7/2004, phia Nhat phat hien 1 tau khao sat cua hai quan Trung Quoc trong khu vuc dac quyen kinh te cach quan dao Senkaku/Dieu Ngu 40km. Den ngay 10/11/2004, mot tau ngam duoc cho la lop Han, lan 2 tieng dong ho vao lanh hai Nhat, khien hai quan Nhat phai bao dong lan thu 2 ke tu khi ket thuc The chien thu 2. Nhat da dung khu truc ham va may bay tuan tieu de xua duoi chiec tau ngam nay.

Thang 2/2005, Nhat quoc huu hoa mot ngon hai dang do cac nha hoat dong Nhat dung len tren hon dao lon nhat cua Senkaku/Dieu Ngu hoi nam 1988. Dong thai nay bi Bo Ngoai giao Trung Quoc coi la “1 su khieu khich va vi pham nghiem trong chu quyen lanh tho Trung Quoc”.

Mot van de lien quan den tranh chap Senkaku/Dieu Ngu la viec phan chia khu dac quyen kinh te o vung bien Hoa Dong. Theo Cong uoc cua Lien Hiep Quoc ve Luat Bien (UNCLOS) nam 1982, hai ben co khu dac quyen kinh te 200 hai ly, nhung Bien Hoa Dong chi rong co 360 hai ly, nen co 1 vung chong lan 40 hai ly. Nhat de nghi chia doi vung chong lan bang duong trung tuyen tinh tu bo bien 2 nuoc, nhung Trung Quoc lai nhat quyet mo rong vung dac quyen kinh te cua minh vuot qua duong trung tuyen nay. Hai ben da co nhieu hoat dong tham do va khai thac dau khi o khu vuc nay.

Chiec o an ninh cua My

Khu vuc Bien Hoa Dong da day song tu nhung nam 1990 va dac biet la vao nhung tuan gan day, khi do nguoi ta dac biet quan tam den “nhan to” My trong tranh chap nay.

Dieu 5 cua Hiep uoc An ninh My-Nhat neu ro, “moi ben ghi nhan rang mot cuoc tan cong vu trang chong lai bat cu ben nao trong khu vuc lanh tho thuoc quyen quan ly cua Nhat Ban se la moi nguy doi voi hoa binh va an toan cua chinh minh, va tuyen bo se hanh dong de doi pho voi moi nguy chung phu hop voi cac dieu khoan va tien trinh hien phap nuoc minh”.

Dieu 6 cua Hiep uoc quy dinh: “Vi muc dich dong gop cho an ninh Nhat Ban va duy tri hoa binh va an ninh quoc te o Vien Dong, cac luc luong hai luc khong quan cua Hop chung quoc Hoa Ky duoc trao quyen su dung cac co so va khu vuc o Nhat Ban.”

Theo so lieu cua Bo Quoc phong My, cho den thang 12/2009, My co gan 36.000 nhan vien quan su thuoc cac quan chung hai luc khong quan va thuy quan luc chien dong tai Nhat Ban.

Yeu to My trong tranh chap Trung Nhat
Truc thang cua luc luong thuy quan luc chien My dong tai Okinawa, Nhat Ban (anh: World Time)

Mac du co nhung va cham nhat dinh giua dan dia phuong va luc luong My, nhin chung nguoi Nhat ung ho Hiep uoc Tuong tro An ninh My-Nhat va su hien dien cua quan My tren dat Nhat. Mot cuoc tham do y kien do Thoi bao Okinawa (Nhat Ban) tien hanh cho thay, co toi 73,4% cu dan Nhat danh gia cao Hiep uoc tren cung nhu su co mat cua quan doi My.

Thang 11/1996, Tro ly Bo truong Quoc phong My Campbell tuyen bo quan diem co ban cua My la Hiep uoc An ninh My-Nhat phai bao ve ca quan dao Senkaku/Dieu Ngu. Dieu nay sau do duoc Bo truong Quoc phong My khi ay la William Perry tai xac nhan vao thang 12/1996.

Tuy nhien gioi ngoai giao Hoa Ky to ra than trong trong tuyen bo lien quan den chu quyen Senkaku/Dieu Ngu. Chang han, thang 12/1996, mot phat ngon vien Bo Ngoai giao My de cap den quan diem trung lap cua nuoc nay doi voi van de Senkaku/Dieu Ngu.

Pho Phat ngon vien cua Bo Ngoai giao My, Adam Ereli, cung phat bieu vao thang 3/2004: “My khong co quan diem ve chu quyen cuoi cung cua quan dao Senkaku/Dieu Ngu… Chung toi mong cac ben tuyen bo chu quyen se thuc hien kiem che  va giai quyet van de nay thong qua bien phap hoa binh.”

Mac du vay, hang thong tan Kyodo cua Nhat vao ngay 10/7/2012 dua tin, mot quan chuc ngoai giao cap cao cua My co noi voi hang nay rang quan dao Senkaku/Dieu Ngu nam trong pham vi cua Dieu 5 trong Hiep uoc Hop tac va Tuong tro An ninh My-Nhat nam 1960, theo do My co nghia vu bao ve lanh tho Nhat truoc cac cuoc tan cong.

Trong khi do hom 17/9 tai Tokyo, sau cuoc gap voi Bo truong Quoc phong My Panetta, Ngoai truong Nhat Koichiro Gemba khang dinh tuy ong khong mang van de ra thao luan nhung ca hai phia Nhat va My “deu hieu rang quan dao [Senkaku/Dieu Ngu] nam trong pham vi Hiep uoc [tuong tro an ninh Nhat-My]”.

Sau cuoc gap cung ngay voi Bo truong Phong ve Nhat Satoshi Morimoto, ong Panetta phat bieu My khong nghieng ve ben nao trong tranh chap Trung-Nhat. Tuy nhien, ban tin cua Hang thong tan Jiji (Nhat) hom 18/9 cung dong thoi dan loi ong Panetta tai khang dinh lap truong cua My cho rang cac hon dao Senkaku/Dieu Ngu thuoc pham vi dieu chinh cua Hiep uoc An ninh My-Nhat./.


images/vn888/hot/v2012/2131539968-14-544dangchuy.png  

My lai ra don hiem bat ngo voi Trung Quoc
He lo 30 gio can nao cua Vuong Lap Quan

Cac dien bien tren bien Dong la moi quan tam lon cua cac nuoc co lien quan (Anh minh hoa)
   » My lai ra don hiem bat ngo voi Trung Quoc  »  Bien Dong: vu luc khong phai la giai phap


Vietbao.vn (Theo VOV)
Tìm hiểu: Dieu Ngu, Trung Quoc, Nhat Ban, Dai Loan, Bien Hoa Dong, Bo Ngoai, Trung Hoa Dan Quoc, bo truong Quoc phong, khu vuc nay, trong khu vuc, quyen quan ly, Vung dac quyen, quan dao, tranh chap, chu quyen, nam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: ‘Yếu tố’ Mỹ trong tranh chấp Trung - Nhật

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet ‘Yếu tố’ Mỹ trong tranh chấp Trung - Nhật bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Yeu to My trong tranh chap Trung Nhat

Nhan xet, hay lien he ve tin Yeu to My trong tranh chap Trung Nhat co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Yeu to My trong tranh chap Trung Nhat de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Phan tich Binh luan trong chuyen muc The gioi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Phan tich Binh luan
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0