Xoa ngheo va hoa binh

Tags: Grameen Bank, Norman Borlaug, Nam Bangladesh, Giai Nobel Hoa Binh, cuoc cach mang, trong xa hoi, da boc xuong, tren duong pho, nguoi ngheo, ngan hang, kinh te, chung toi, phu nu, phat trien, Yunus


Xoa ngheo va hoa binh

Giao su Mohammad Yunus va vo la Afroza tai thanh pho Dhaka, Bangladesh. Anh: VCA

Hon 30 nam truoc, nam 1974, nguoi giang su tre cua Dai hoc Chittagong (mien Nam Bangladesh) da tan mat chung kien con lut va nan doi kinh hoang o dat nuoc minh: “Nhung than xac da boc xuong bat dau xuat hien tren duong pho thu do Dhaka.

Chung toi gia nhu khong trong thay. Ban dau chi leo teo vai nguoi nhu khe nuoc nho, sau dong dao nhu mot con lu. O dau cung thay nguoi doi. Co khi ho ngoi bat dong den noi chang ro ho con song hay da chet. Nam phu lao au gi trong cung giong het nhau”.

Va ong da ngo ra duoc “Khong co mot ly thuyet kinh te nao ma toi giang day phan anh cuoc song chung quanh toi. Lam the nao toi co the tiep tuc nhan danh kinh te hoc, buoc cac sinh vien cua toi tin vao nhung chuyen do. Toi can thoat ra khoi cac ly thuyet sach vo do va kham pha doi song kinh te that cua mot kiep nguoi ngheo kho”. Yunus tim den ngoi lang Jobra gan do de tim hieu dau la cuoc song cua nguoi ngheo. Cung voi sinh vien, ong da dua ra nhieu ke hoach hanh dong. “Grameen Bank, ngan hang cua nguoi ngheo, tu do ra doi va mot cuoc cach mang kinh te bat dau” (nguon: http://www.pbs.org/opb/thenewheroes/meet/yunus.html .).

Cuoc cach mang cua 1/4 cuoi the ky 20

Xoa ngheo va hoa binh
Mot so phu nu Bangladesh vay tin dung nho cua Ngan hang Grameen - Anh: BBC
Yunus va Grameen Bank cua minh da chang de ra nhung gi cao sieu, vi dai nhu “kinh te vi mo”, “tang truong GDP”..., tham chi con di nguoc bai ban tai chinh ngan hang: “Ngan hang khong cho nguoi ngheo vay tien vi cho rang ho ngheo qua lay gi lam tin! Toi bi soc do le o trong nha truong thi noi den hang trieu hang ti dola cho cac ke hoach phat trien se duoc tien hanh. Toi bi soc khi thay nguoi ngheo chi can co chut tien ma thoi, chu dau phai hang trieu, hang ti dola.

The la toi lam nguoc lai: ngan hang bao khong cho nguoi ngheo vay, chung toi cho nguoi ngheo vay. Nguyen tac cua ngan hang la “anh cang co nhieu tien cua, anh cang duoc vay tien”. Chung toi lat nguoc nguyen tac do: “cang ngheo, cang duoc uu tien; khong co gi dinh tui, cang uu tien so mot”. Ngan hang doi phai chung minh co kinh nghiem lam an roi moi cho vay, chung toi tra loi: “Lam sao doi nguoi ta co kinh nghiem khi ho chua he man an gi”.

Ngan hang cu tap trung noi cac ong, chung toi tap trung noi cac ba. 96% than chu cua chung toi la phu nu lan dau tien vao doi, chua he ro den tien. Ngan hang bao “dan ba biet gi ma tiet kiem”, chung toi bao: “Ho giu tien gioi nhat”. Ngay nay, ho gui tiet kiem den hon 200 trieu dola. The cho nen khi con lut hang nam keo den, chung toi vung bung vi biet ho co tien, ho se vuot qua duoc. Ho la nhung gia dinh mu chu. Chung toi tap trung lo cho con ho den truong. Ngay nay, gan 100% con em ho den truong, gio day co nhung em di hoc dai hoc” (trich dien van doc o AIT khi nhan bang tien si danh du).

Nam 1976, vao luc Yunus sang lap Ngan hang cua nguoi ngheo thi o khong it noi khac nhu CPC, khoi ke mai me “tung” sach vo ma mac cho dan doi, tham chi nhan danh “sach vo” ma buc tu dan chung nhu Pol Pot va dong bon. “Cuoc cach mang” (tu ngu cua PBS) cua ong Yunus khong di theo con duong “tabula rasa” (xoa sach tat ca) bang bao luc quen thay truoc do, ma dua tren xac quyet “Moi ca nhan tren qua dat nay deu co tiem nang va quyen duoc song tuom tat.

Cho du thuoc nen van hoa va van minh nao, nguoi ngheo nhat trong so nhung nguoi ngheo cung deu co the phat trien ban than minh duoc” (Tuyen duong cua Uy ban Nobel ve cong trang cua Yunus). Diem moi cua Yunus la khai niem “moi ca nhan deu co tiem nang” duoc them vao khai niem “quyen duoc” (lam dieu nay, lam dieu kia)... tung duoc neu ra trong Hien chuong nhan quyen LHQ 1948, ti nhu “quyen duoc tu do di chuyen va chon lua noi cu tru trong mot quoc gia, roi dat nuoc va quay tro lai nuoc minh” (dieu 13), “quyen duoc tu do tu tuong va ngon luan, khong phai lo au vi nhung y kien cua minh, quyen duoc tim kiem, nhan va truyen ba cac thong tin, tu tuong bang bat cu hinh thuc phat bieu nao” (dieu 17).

Voi Yunus, giai quyet “tiem nang” do truoc da, truoc khi giai quyet cac “quyen duoc” kia bang cach cho nguoi ngheo vay chut von de ho tu minh buon chai. Khi nhan manh den “moi ca nhan deu co tiem nang...”, Yunus da rut ra duoc bai hoc lon cua phan nua dau the ky 20: lam an la chuyen cua tung ca nhan chu khong the theo kieu go keng tap the duoc...

Mot diem mang y nghia cach mang khac cua Yunus la de cao vai tro cua phu nu khi giao tien cho ho chu khong cho chong ho trong mot xa hoi co den 86% dan so theo dao Hoi va 84% phu nu mu chu! Ti le tu vong tre em den 98% vao thoi diem do (nguon: QUID). Tinh trang nay cho thay vi tri cua phu nu Bangladesh trong xa hoi “trong nam” nay va su bat luc cua ho ngay ca truoc su song va cai chet cua con cai ma ho mang nang de dau. Ay the ma Yunus lai goi ho den de trao tien von vay!

30 nam sau, phuong phap cach mang cua Yunus va Grameen Bank duoc Uy ban Nobel danh gia nhu sau: “Vi tin dung da chung to la mot luc giai phong quan trong trong xa hoi o nhung xa hoi ma phu nu noi rieng phai dau tranh chong lai su dan ap xa hoi cung cac dieu kien kinh te. Khong the tang truong kinh te va thuc hien chinh tri dan chu chung nao ma phan nua nhan loai la phu nu nay con chua binh dang voi nam gioi”.

Uy ban Nobel con phan tich tiep: “Cai nhin dai han cua Yunus la loai bo ngheo tren the gioi. Dieu nay khong the duoc thuc hien chi voi cong cu vi tin dung ma thoi. Song Muhammad Yunus va Grameen Bank da cho thay bang nhung no luc lien tuc, vi tin dung phai dong gop phan lon vao viec thuc hien dieu do”.

Cuoc cach mang cua Yunus da la mot giai dap cho mot cuoc cach mang khong bao luc truoc do. “Cuoc cach mang xanh” da “bung no” vao 1/4 dau hau ban the ky 20 (1944-1970), tiep theo sau nhung tien bo khoa hoc nong nghiep sau The chien thu hai nhu giong moi nang suat cao, phan hoa hoc, thuoc tru sau, co khi hoa nong nghiep, thuy loi... Cuoc “cach mang” nay bat dau o Mexico, ngay sat phia Nam Hoa Ky, noi cu ngu va lam viec cua “cha de” cuoc cach mang nay la nha nong hoc Norman Borlaug.

Tu doi den tu tuc luong thuc, den xuat khau lua mi. Sau do, “cach mang xanh” da dich thuc di vao lich su o An Do va Pakistan voi thanh tich la cuu doi duoc cho 1 ti nguoi. Norman Borlaug da duoc trao giai Nobel hoa binh nam 1970 vi nhung chu xuong do cua minh. Song, cuoc cach mang xanh nay da khong ben vung do le moi chi giai quyet duoc mot phan bai toan ky thuat chu chua giai quyet duoc bai toan con nguoi va von lieng lam an, trai lai da tao ra nhung van de moi nhu moi sinh do su dung phan hoa hoc va thuoc tru sau (Pas si rose, la revolution verte! Courrier de l"UNESCO, 1/2001).

Muhammad Yunus da duoc trao giai Nobel hoa binh nhu Norman Borlaug do da giai duoc ve “con nguoi” cua bai toan phat trien do.

Xoa ngheo - hoa binh

Xoa ngheo va hoa binh
Yunus va nhung khach hang cua “Ngan hang cua nguoi ngheo”
Ngay 14-11-2000, chu tich Dai hoi dong LHQ, ong Harri Holkeri, khi den tham tru so IMF va WB da nhan manh: “Tuyen cao Thien nien ky chua dung mot so yeu to moi. Tuyen cao nay dat cac muc tieu phat trien va chinh tri trong cung mot khuon kho tich hop. Hoa binh va xoa ngheo la nhung muc tieu toi quan trong nhu nhau” ( http://www.unis.unvienna.org/unis/pressrels/2000/ga1741.html ).

LHQ chi ro moi quan he giua ngheo kho va su bat an nhu sau: “Nguoi ngheo thuong phai chiu dung bat an duoi nhieu dang khac nhau. Ngoai bat an tai chinh, kinh te, xa hoi, ho con thuong khi la khong co cho o, bi gat ra ben le xa hoi, bi phan biet doi xu, bi xam pham ca boi cac tac nhan trong va ngoai bo may nha nuoc”. (What are the Millennium Development Goals?).

Tien si Zeki Ergas, nguoi sang lap “Nhom doan ket thien nien ky Geneva” (MSGG), trong “Why Civil Disobedience Campaigns Will Be Necessary"to eradicate extreme poverty in the world” cung da canh bao mau thuan giau ngheo trong xa hoi se dan den su bat phuc tung trong xa hoi qua du ngon sau:

“Anh giau map u om mot o banh mi, thinh thoang ngat mot mieng vut cho anh ngheo da boc xuong. Anh giau cuoi man nguyen do nghi rang “minh tot, rong rai day cho”. Anh ngheo luom mau banh len an, buon buc va gian du khi nghi rang phan lon o banh mi do la do cuop doat cua anh ta. Anh giau khong dong y, bao rang cho anh them may mieng nua la duoc roi. Con anh ngheo thi cho rang se khong the co hoa binh neu nhu anh giau khong tra lai phan banh do”.

Cung trong thoi gian dien ra cuoc cach mang “Ngan hang cua nguoi ngheo” cua Yunus, o Trung Quoc da tien hanh mot cuoc cai cach toan dien, sau nhung cuoc cach mang ruong dat, roi thi van hoa... voi ong Mao truoc do. Cuoc cai cach sau cung, bat dau voi ong Dang, da dem lai nhieu thanh tuu tai dat nuoc 1,3 ti dan nay, song vuong mac cung nhieu, trong do co van nan 1/10 dan so con dang song duoi nguong ngheo kho (1 dola/ngay). Tu do, TQ nay dang thuc day “xa hoi hai hoa”.

Tan Hoa xa 13-10-2006 co bai xa luan nhu sau: “Xa hoi hai hoa, trong ban chat la mot xa hoi ton trong cac quyen cua nguoi dan, gan voi cac nguyen tac cua nen van minh nhan loai va voi qui luat tu nhien. TQ tin rang muc dich toi thuong cua nhan loai la mot the gioi hai hoa... Xay dung mot xa hoi TQ hai hoa se gop phan dang ke vao viec dem su hai hoa den cho the gioi. Viec Dang CS TQ, mot dang cam quyen o mot nuoc lon, nay goi “xay dung xa hoi hai hoa” la nguyen tac chi dao co ban goi y rang khai niem “dau tranh giai cap” da bi bo...”.

Qua thi du sau cung nay, cang hieu y nghia cua giai Nobel hoa binh cho ong Yunus va Grameen Bank.

Tai sao lai la giai Nobel hoa binh chu khong la Nobel kinh te?

Ly do: vi do khong phai la chu thuyet “suong” hay mot cong trinh nghien cuu kinh te hoc thuan ly thuyet, ma la mot cuoc kinh bang te the tu 30 nam qua o khong chi mot xa hoi nhu Bangladesh ma con o rat nhieu quoc gia dang phat trien khac. Uy ban Nobel nhan manh ly do trao giai cho giao su Muhammad Yunus va Ngan hang Grameen Bank, hai dong chu nhan cua giai Nobel hoa binh nam nay: “vi nhung no luc sang tao nen su phat trien kinh te va xa hoi”.

DANH DUC

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Thế Giới NỔI BẬT

Tìm hiểu: Grameen Bank, Norman Borlaug, Nam Bangladesh, Giai Nobel Hoa Binh, cuoc cach mang, trong xa hoi, da boc xuong, tren duong pho, nguoi ngheo, ngan hang, kinh te, chung toi, phu nu, phat trien, Yunus

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Xóa nghèo và hòa bình

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Xóa nghèo và hòa bình bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Xoa ngheo va hoa binh

Nhan xet, hay lien he ve tin Xoa ngheo va hoa binh co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Xoa ngheo va hoa binh de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Phan tich Binh luan trong chuyen muc The gioi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Phan tich Binh luan
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0