Tem thu va toan hoc

Tags: Von Koch, Thuy Dien, khoi da dien, nha toan hoc, tem buu chinh, con tem, phat hanh, tem thu, duong cong, bieu dien, nhan dip, hinh, so, nuoc, mat


TTCN - Co rat nhieu nuoc da phat hanh cac bo tem buu chinh de tuong nho cac nha toan hoc tren the gioi nhan dip ky niem ngay sinh hoac ngay mat cua ho. Tuy nhien, nhung khai niem, dinh ly, cong trinh toan hoc duoc an hanh tren tem thu lai rat hiem.

1 va 2: Nganh buu chinh Hi Lap phat hanh mot con tem gioi thieu truong hop dac biet duoc nhieu nguoi biet nhat cua dinh ly Pythagore duoi dang 32 + 42 = 52 (hinh 1). O Suriname, mot nuoc thuoc Nam My, nguoi ta cung phat hanh mot con tem de ton vinh dinh ly nay (hinh 2).

Tem thu va toan hoc Tem thu va toan hoc
1 2

Hay tim xem co nhung con tem ve toan hoc nao o nuoc ta duoc phat hanh khong?

3, 4, 5 va 6: Cac khoi da dien deu (con goi la khoi da dien Platon), cac khoi da dien nua deu (con goi la khoi da dien Archimede) va mot so khai niem dan xuat cua chung lai la doi tuong mieu ta cua mot con tem o Duc (hinh 3). Cung tai Duc, chung ta co the tim thay hai con tem minh hoa hai khoi da dien dang ngoi sao do Kepler phat hien (hinh 4).

Nhat Ban cung phat hanh con tem minh hoa bien the cua mot da dien ngoi sao nhan dip Dai hoi toan hoc quoc te 1995 (hinh 5). Euler la nha toan hoc co cong lon trong viec phat hien khoi nhi thap dien deu, nhung cong thuc cua ong ve quan he giua so dinh, so canh va so mat cua khoi da dien con noi tieng hon. Con tem o hinh 6 bieu dien mot khoi thap nhi dien deu va cong thuc Euler: c - k + f = 2 voi c, k, f tuong ung la so dinh, so canh va so mat cua mot khoi da dien.

Tem thu va toan hoc Tem thu va toan hoc
3 4

Tem thu va toan hoc Tem thu va toan hoc
5 6

7 va 8: Nam 1977, nhan dip ky niem 200 nam ngay sinh cua Carl Friedrich Gauss, nganh buu chinh Duc da phat hanh mot con tem ve bieu dien so phuc tren mat phang toa do. Tren con tem (hinh 7), chung ta co the nhin thay bon so phuc co ghi ro toa do duoc bieu dien tren bon goc phan tu khac nhau cua mat phang toa do. Di nhien, tai Ireland, to quoc cua Hamilton, nganh buu chinh khong the khong phat hanh con tem in lai thu but cua Hamilton ve cac he thuc quaternion lien quan den viec bieu dien so phuc (hinh 8).

Tem thu va toan hoc Tem thu va toan hoc
7 8

9 va 10: Tai Haiti va Israel, cac hang dang thuc dang nho lai tro thanh san pham cua nganh buu dien. Neu hoc sinh hai nuoc nay thuong mua tem de gui thu, chac ho se khong the quen hang dang thuc (a + b)2 = a2 + 2ab + b2 duoc in tren hai con tem o hinh 9 va hinh 10!

Tem thu va toan hoc Tem thu va toan hoc
9 10

11 va 12: Tai mot so nuoc khac, viec day va hoc toan lai duoc uu tien... len tem hon. Hinh 11 la mot con tem cua Lien Xo truoc day minh hoa mot gio hoc luong giac. Hinh 12 la con tem cua Cong hoa dan chu nhan dan Lao the hien tiet day ve he thuc luong trong tam giac vuong cua mot thay giao thuong binh nham huong ung Nam quoc te nhung nguoi khuyet tat.

Tem thu va toan hoc Tem thu va toan hoc
11 12

13: Neu chua biet den hinh hoc Lobatchevski, ban se khong biet con tem Phan Lan nay muon noi len dieu gi! No bieu dien mo hinh mat phang hyperbol do Poincare xay dung.

Tem thu va toan hoc Tem thu va toan hoc
13 14

14, 15, 16 va 17: Con tem Ao o hinh 14 bieu dien mot khung hop chu nhat phai khong cac ban? Neu ban dong y thi ban da... nham roi do! Nao, ban hay lam mot mo hinh “treo cang ngong” nhu vay di! Neu khong, moi ban ghe mat qua cac hinh 15, 16, 17, mot loat tem cua Thuy Dien co chu de “nhiem vu bat kha thi” tuong tu, lay cam hung tu cai cau thang.

Tem thu va toan hoc Tem thu va toan hoc
15 16

18, 19 va 20: Nam 1904, Von Koch(++) la nguoi dau tien xay dung mot duong cong kin, lien tuc, khong co dao ham tai moi diem, co chu vi vo han nhung lai tao nen mot dien tich huu han. Duong cong nay thuong duoc goi la nu tuyet do hinh dang cua no, thuoc loai duong cong fractale. Chinh duong cong fractale cua Von Koch da dat ra yeu cau phai dinh nghia lai khai niem duong cong do Jordan xay dung ma Cantor va Dedekind da tung dat nghi van.

Tem thu va toan hoc Tem thu va toan hoc
17 18

Tem thu va toan hoc Tem thu va toan hoc
19 20

Tem thu va toan hoc
21
Hinh 19 la cap tem Thuy Dien gioi thieu duong cong Von Koch. Mot so duong cong fractale khac do Julia(+++) nghien cuu dau the ky 20 duoc Israel gioi thieu tren con tem o hinh 18. Hinh 20 la con tem cua Hungary gioi thieu tap hop bo ba cua Cantor va tam giac Sierpinski(++++).

21: Mot de tai hap dan khac duoc khai thac o rat nhieu linh vuc la ti so vang. Lan nay thi Thuy Si, xu so cua cac ngan hang, da khong bo lo co hoi de the hien ti so tuyet voi. Ban co nhin ro cac hinh chu vang trong con tem o hinh 21 khong?

TRAN LUONG CONG KHANH
(Trung tam nghien cuu Leibniz, Vien Tin hoc va toan hoc ung dung Grenoble, Phap)

___________________

(+) Ten cu cua nuoc nay la Guyane thuoc Ha Lan.

(++) Von Koch (1870-1924), nguoi Thuy Dien, giao su toan Vien Ky thuat hoang gia Stockholm.

(+++) Gaston Maurice Julia (1893-1978), nha toan hoc Phap. Khuon mat bi bien dang do vet thuong trong The chien thu nhat khien ong phai deo mat na. Ong da phat trien cac cong trinh ve ly thuyet ham phuc cua Fatou trong thoi gian... nam benh vien.

(++++) Waclaw Sierpinski (1882-1969), nha toan hoc Ba Lan, mot trong ba thanh vien dong sang lap tap chi Fundamenta Mathematicae (1920) con phat hanh den ngay nay, nghien cuu ve ly thuyet tap hop, topo, ly thuyet so, phuong trinh Diophante va cac vat the fractale

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook
Chủ đề liên quan
Tìm hiểu: Von Koch, Thuy Dien, khoi da dien, nha toan hoc, tem buu chinh, con tem, phat hanh, tem thu, duong cong, bieu dien, nhan dip, hinh, so, nuoc, mat

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Tem thư và toán học

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Tem thư và toán học bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Tem thu va toan hoc

Nhan xet, hay lien he ve tin Tem thu va toan hoc co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Tem thu va toan hoc de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin the gioi trong chuyen muc The gioi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin the gioi
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0