My di nuoc co nao o Bien Dong
Tags: Trung Quoc, Bien Dong, Tam Sa, Bac Kinh, Viet Nam, Vay My, cuoc tranh chap, trong khu vuc, cac quoc gia, moi quan he, o bien, tuyen bo, cua My, van de, tinh hinh, lam
Viec Trung Quoc tuyen bo thanh lap “thanh pho Tam Sa” va cu mot don vi don tru toi mot dao heo lanh o Bien Dong da lam cho tinh hinh khu vuc them cang thang. Vay My se co phan ung ra sao?
DIEM NONG THE GIOI
» Am muu Tam Sa cua Trung Quoc
Chi trich Bac Kinh qua manh thi chinh quyen My Barack Obama se lam cang thang moi quan he voi sieu cuong dang noi nay. De mac van de tren troi qua se lam suy yeu 2 nam no luc ngoai giao cuong do cao da tao cho My mot vi the trong cac quoc gia Dong Nam A dang bi de doa boi su troi day cua Trung Quoc.
Mot khia canh quan trong trong chien luoc cua My o khu vuc chau A-Thai Binh Duong tu nam 2010, von duoc dua ra trong mot tuyen bo ve loi ich quoc gia cua My, la hoa binh va on dinh o Bien Dong, noi Trung Quoc va 5 nuoc lang gieng dang tranh chap ve chu quyen lanh tho.
Nhung cang thang da leo thang. Tuan truoc Trung Quoc da tuyen bo thanh lap cai goi la “thanh pho Tam Sa”, tren dao Phu Lam thuoc quan dao Hoang Sa cua Viet Nam. Trung Quoc se khong the trien khai nhieu luc luong quan su tai mot hon dao nho voi so dan ven ven 1.000 nguoi va hau nhu khong du cho cho mot duong bang. Nhung no co tam quan trong ve bieu tuong.
Bac Kinh noi rang “thanh pho Tam Sa” se quan ly hang tram ngan km2 bien, noi Trung Quoc muon tang cuong kiem soat doi voi quan dao tranh chap va co tiem nang giau dau mo.
My bay to quan diem
Tai Washington, cac nha hanh phap quan tam den chau A da nhanh chong len tieng. Thuong nghi sy Cong hoa John McCain goi dong thai tren cua Trung Quoc la khieu khich, va lam tang them moi lo ngai rang Trung Quoc se am muu ap dat yeu sach chu quyen lanh tho thong qua de doa va ep buoc. Thuong nghi si dang Dan chu Jim Webb cho biet y do khang dinh quyen kiem soat vung lanh tho tranh chap cua Trung Quoc co the la mot hanh vi vi pham luat phap quoc te.
Trong khi do Bo Ngoai giao My da to ra than trong trong binh luan, nhung cung phe phan “cach lam don phuong” cua Trung Quoc.
Nguoi phat ngon Bo Ngoai giao My Victoria Nuland noi: "Toi nghi rang o day co mot su lo ngai, rang ho dang bat dau tien hanh cac hanh dong trong khi chung toi muon thay tat ca cac van de deu duoc giai quyet tren ban thuong luong”.
Tong thong My Obama se khong muon to ra mem yeu voi Trung Quoc trong khi tranh cu cho nhiem ky thu hai truoc ung cu vien cua dang Cong hoa Mitt Romney. Ong Romney da cao buoc Tong thong duong nhiem mem yeu voi Bac Kinh va tuyen bo se cung ran hon neu dac cu, dac biet la voi cach buon ban cua Trung Quoc.
Tuy nhien, My dang di tren mot duong hep ve ngoai giao truoc van de Bien Dong, luon luon nhan manh rang My khong dung ve ben nao trong cuoc canh tranh chu quyen o day.
Viec xac dinh khu vuc Bien Dong la mot loi ich quoc gia cua My trong nam 2010 da giup cung co vi the cua Washington trong khu vuc, lam song lai moi quan he cua My voi dong minh Philippines, va xay dung mot moi quan he tot dep voi Viet Nam. La mot phan cua no luc rong hon hay con goi la "truc chau A", My da tich cuc hop tac voi Hiep hoi cac quoc gia Dong Nam A (ASEAN), va ho tro manh me nhung no luc cua khoi 10 quoc gia dam phan chung voi Trung Quoc ve cac van de va du thao mot bo quy tac ung xu de giup quan ly tranh chap o Bien Dong.
Dieu do lam kho chiu Trung Quoc, von tuyen bo chu quyen hau nhu toan bo Bien Dong va cac nhom dao o do, va muon dam phan rieng voi tung ben tranh chap. Bac Kinh cung coi su can thiep cua My vao van de nay nhu la khuyen khich cac quoc gia tranh chap chu quyen voi Trung Quoc doi dau manh hon trong viec khang dinh chu quyen.
Khi tau danh ca cua Trung Quoc bi cac tau Philippines chan lai tai khu tranh chap o Bai can Scarborough vao thang 4, trong khu vuc Manila coi la vung dac quyen kinh te, Philippines da trien khai mot tau hai quan do My cung cap nam ngoai. Dieu do da hoi thuc Trung Quoc cu them tau den do, gay leo thang cuoc doi dau.
Cac co hoi giai quyet cuoc tranh chap dang leo thang thanh mot cuoc xung dot lon van con mong manh, nhung tam quan trong cua no co the gia tang trong nhung nam toi khi cuoc canh tranh doi voi cac nguon tai nguyen dau khi trong Bien Dong tang len. Trung Quoc gan day dua cac lo ngoai khoi cho nha thau tham do, chong cheo voi cac khu vuc da duoc dau thau cua Viet Nam, va cac ke hoach khoan tham do cua Philippines cung co the dat ho vao the xung dot voi Trung Quoc.
Dua vao ASEAN
Chien luoc quan ly va giai quyet nhung tranh chap cua My trong khu vuc phan lon phu thuoc vao nhung no luc cua ASEAN. Cac nuoc ASEAN da dat duoc mot so tien bo trong viec soan thao mot bo quy tac ung xu, nhung chua thay dau hieu cua mot giai phap lau ben cho cac cuoc tranh chap lanh tho, va Bien Dong dang noi len nhu mot van de chia re noi bo trong khoi von coi trong su thong nhat ca khoi.
Lan dau tien trong lich su 45 nam, ASEAN da khong ra duoc mot ban tuyen bo chung sau khi ket thuc hoi nghi thuong nien cua 10 bo truong ngoai giao vao giua thang 7 khi nuoc chu nha Campuchia bac mot du thao cua Philippines va Viet Nam muon dua cac cuoc tranh chap lanh tho voi Trung Quoc vao tuyen bo chung.
Trong mot dong tac nham cuu van tinh hinh, nuoc thanh vien lon nhat cua ASEAN la Indonesia da dan xep mot thoa thuan trong tuan le sau do. Nhung thoa thuan khong lam duoc gi nhieu de xoa diu moi quan tam ve su ran nut trong khoi va ve cau chuyen ma chinh quyen Obama rat muon tranh: do la cuoc tranh chap o Bien Dong day cac loi ich chien luoc cua My doi dau voi Trung Quoc.
