My Nga va hiep uoc vu khi hat nhan lich su

Tags: Dau dan hat nhan, vu khi hat nhan, Ten lua dan dao, co hieu luc, phan con lai, Tong thong My, hiep uoc, cat giam, co the, lich su, trien khai, so dau, moi, Start, mang


Hiep uoc Start moi giua My va Nga sap chinh thuc co hieu luc, mo ra mot chuong moi trong lich su vu khi hat nhan, giup phan con lai cua the gioi "yen tam" hon vi hai cuong quoc nguyen tu da co nhuong bo dang ke.

Ten lua dan dao Titan mang dau dan hat nhan cua My.
Ten lua dan dao Titan mang dau dan hat nhan cua My. Anh: Hotindianews

Tong thong My Barack Obama va Tong thong Nga Dmitry Medvedev ky hiep uoc ve vu khi hat nhan tren "san khach" la thu do Prague cua Czech, hoi thang 4 vua qua, sau thoi gian dai cho doi. Hiep uoc nay thay the cho Hiep uoc cat giam vu khi chien luoc (Strategic Armes Reduction Treaty - viet tat la Start) ky nam 1991, khi Lien Xo da gan sup do.

Hiep uoc Start moi danh dau mot cot moc trong tien trinh kiem soat vu khi huy diet tren the gioi va day la van ban cat giam vu khi hat nhan dang ke dau tien trong ky nguyen hau Chien tranh Lanh. Noi dung chinh cua hiep uoc nay la cat giam them kho vu khi hat nhan cua ca My va Nga, hai cuong quoc nguyen tu lon nhat hanh tinh so huu so vu khi co kha nang huy diet ca trai dat.

Cot moc 1.550 dau dan hat nhan

Su thay doi lon nhat giua hiep uoc Start moi nam 2010 so voi Start cu nam 1991 la cat giam them so dau dan hat nhan cua moi nuoc va cap nhat co che giam sat lan nhau ve kho vu khi nguyen tu cua Nga va My. Moi ben tu nay co the thanh sat truc tiep nhau de kiem soat so dau dan hat nhan thuc te. Cung voi viec phan tich hinh anh ve tinh, bien phap nay se cho thay buc tranh chinh xac hon ve kho hat nhan cua My va Nga.

Ve so dau dan hat nhan, hiep uoc Start moi quy dinh moi nuoc My va Nga se chi duoc trien khai 1.550 don vi (so voi 2.200 dau dan cua My va khoang 2.700 dau dan cua Nga hien co). Hiep uoc cung gioi han moi nuoc chi duoc trien khai khong qua 700 phuong tien phong dau dan hat nhan nhu ten lua dan dao hay may bay nem bom chien luoc. Con so nay chi bang gan mot nua so voi 1.600 phuong tien duoc quy dinh trong hiep uoc Start cu.

Gioi han do Start moi dat ra la 1.550 dau dan hat nhan cho moi nuoc duoc phep trien khai da tuong duong voi muc giam 30% so voi so dau dan hat nhan duoc Hiep uoc cat giam vu khi tan cong chien luoc ky thoi Tong thong My George Bush nam 2002. Tuy nhien, su cat giam nay co the chi mang tinh ly thuyet neu can cu tren cach thuc dem so dau dan hat nhan.

Vi du moi dau dan hat nhan gan tren ten lua dan dao duoc tinh la mot, trong khi moi chiec may bay hang nang mang vu khi nguyen tu cung chi duoc dem la mot dau dan hat nhan. Dieu nay co the khong chinh xac, vi thuc te moi chiec may bay nay co the mang nhieu qua bom nguyen tu hay ten lua hat nhan cung mot luc (nhu B-52 cua My co the mang toi 20 dau dan hat nhan cac loai).

Dieu nay se khien ca Nga va My deu co the trien khai tren thuc te nhieu dau dan hat nhan hon so voi gioi han 1.550. Theo Hiep hoi kiem soat vu khi (Arms Control Association, mot nhom van dong giai tru hat nhan noi bat, My co the dap ung yeu cau ve gioi han dau dan ve mat ly thuyet theo quy dinh cua Start moi chi bang cach cat giam 100 dau dan hien co ma thoi. Con so nay doi voi Nga la cat giam 190 dau dan.

Mot silo ten lua mang dau dan hat nhan cua Nga. Anh: Telegraph
Mot silo ten lua hat nhan cua Nga. Anh: Telegraph

Them vao do, hiep uoc Start moi chi tinh den nhung dau dan hat nhan dang trien khai, ma khong de cap den so dau dan duoc cat giu trong kho. Nhu vay ve mat ly thuyet, mot dau dan hat nhan dang trien khai co the dem cat trong kho de dat so cat giam theo yeu cau, sau do duoc tai trien khai bat cu khi nao can.

Muc do cat giam ve phuong tien phong cac dau dan hat nhan cua hiep uoc Start moi cung khong phai la buoc dot pha. Theo uoc tinh cua tap chi Bulletin of the Atomic Scientists, Nga dang co 566 phuong tien vu khi loai nay, thap hon "muc tran" la 700 don vi nhu hiep uoc moi quy dinh. Con My hien so huu 798 phuong tien loai nay, dong nghia voi viec ho chi phai cat giam khoang 12%, mot con so khong co gi "ghe gom".

Hiep uoc Start moi co y nghia the nao?

Tuy nhien, hiep uoc Start moi van co y nghia quan trong doi voi khong chi Nga va My, vi van ban nay la bien phap xay dung long tin huu hieu co the don duong cho viec cat giam so vu khi hat nhan lon hon nua trong tuong lai. Doi voi phan con lai cua the gioi, hiep uoc la tin hieu cho thay My va Nga khong he phot lo cam ket cua ho theo Hiep uoc chong pho bien hat nhan (NPT).

Ben canh do, thoa thuan nay con mang den nhieu loi ich phu tro ben canh van de cat giam vu khi hat nhan. Theo do hiep uoc da danh dau su cai thien lon trong moi quan he song phuong My-Nga. Day cung la thanh tuu danh ke ve chinh sach doi ngoai cua chinh quyen Tong thong My Barack Obama, vi muc tieu chinh cua ong vach ra khi len cam quyen la no luc ngan chan su pho bien cua vu khi hat nhan.

Viec Nga cai thien quan he voi My cung co the khien Washington hy vong Matxcova co quan diem cung ran hon ve chuong trinh hat nhan cua Iran, von la cai gai trong chinh sach doi ngoai cua My. Tren thuc te, trong cac cuoc hoi dam giua Tong thong Barack Obama va nguoi dong cap Nga Medvedev tai Prague truoc khi ky hiep uoc Start moi, ong cung tap trung de cap van de Iran.

Ngoai ra, hiep uoc Start moi con nhac den van de dang gay cang thang tai chau Au la he thong la chan ten lua. Theo do My va Nga co the thuc hien he thong phong thu ten lua "mot cach han che". Day duoc coi la mot dau hieu tich cuc vi Nga tung canh bao ho se rut khoi hiep uoc, neu trong tuong lai he thong phong thu ten lua cua My co the lam yeu di suc manh ran de hat nhan cua ho.

De hiep uoc hat nhan Nga-My (Start moi) chinh thuc co hieu luc sau khi duoc tong thong hai nuoc ky ket, van ban nay can duoc Thuong vien My va Duma Quoc gia Nga bo phieu phe chuan. Sau do, quy dinh gioi han ve so dau dan hat nhan va phuong tien su dung chung nhu ten lua va may bay chien luoc se duoc thuc thi trong vong 7 nam ke tu khi hiep uoc nay co hieu luc.

Dinh Nguyen

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Dau dan hat nhan, vu khi hat nhan, Ten lua dan dao, co hieu luc, phan con lai, Tong thong My, hiep uoc, cat giam, co the, lich su, trien khai, so dau, moi, Start, mang

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Mỹ - Nga và hiệp ước vũ khí hạt nhân lịch sử

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Mỹ - Nga và hiệp ước vũ khí hạt nhân lịch sử bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin My Nga va hiep uoc vu khi hat nhan lich su

Nhan xet, hay lien he ve tin My Nga va hiep uoc vu khi hat nhan lich su co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet My Nga va hiep uoc vu khi hat nhan lich su de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tim hieu trong chuyen muc The gioi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tim hieu
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0