Manuel Noriega ban than va ke thu cua nuoc My

Tags: Manuel Noriega, Just Cause, Omar Torrijos, tiep tuc roi, ra khoi nha, ong ta, nha tu, chien dich, nuoc My, doc tai, nhan vat, Panama, tuong, cuu, quan


Manuel Noriega ban than va ke thu cua nuoc My
Noriega thoi con nam quyen nam 1989 - Anh: The First Post
Sau gan 20 nam boc lich, cuu tuong doc tai Manuel Noriega se ra khoi nha tu lien bang tai Florida, My vao dau thang toi. Cuu lanh dao Panama nay se tro ve vung kenh dao de tim lai quyen luc da mat hay tiep tuc roi vao vong lao ly?

Tro lai tran gian

Nha tu la dia nguc. Cho du co nhung nha tu kha tien nghi, nhung do van la chon dia nguc doi voi bat cu ai. Manh ho Manuel Noriega da o trong chon dia nguc do tu gan 20 nam nay. Trong nha tu My, Noriega duoc huong quy che cua mot tu binh chien tranh theo Cong uoc

Geneva boi ong ta bi bat khi quan My tien hanh cuoc chien tai Panama. Bao The First Post cho biet xa lim noi Noriega o kha khang trang voi xe dap, dien thoai, ti vi mau. Nhung cho du trong be ngoai giong nhu mot can phong khach san, thi do van la mot xa lim va Noriega da o trong xa lim do suot 15 nam, sau khi chinh thuc bi ket an vao nam 1992. Do la khoang thoi gian qua dai doi voi nhan vat tung het ra lua cua dat nuoc Panama mong manh nam tren dai dat Trung My.

Sau nhung ngay tu nguc, Noriega dang o rat gan thoi diem duoc “tro lai tran gian”. Dai tieng noi nuoc My hoi dau thang 8 dan loi Frank Rubino, luat su rieng cua Noriega, cho biet cuu tuong doc tai se duoc phong thich khoi nha tu lien bang o Miami, tieu bang Florida, vao ngay 9.9 toi day. Co quan Quan ly nha tu lien bang My cung dua Noriega vao danh sach nhung pham nhan duoc tra tu do trong dip nay.

Manuel Noriega bi bat ngay 3.1.1990 tai Panama va chinh thuc bi toa an My ket an tu 40 nam vao ngay 16.9.1992. Nam 1999, an tu duoc giam xuong con 30 nam va roi sau do lai tiep tuc giam. Gio day, khi thoi khac “tro lai tran gian” dang nhich den gan, Manuel Noriega han nhien rat hoi hop. Ong ta noi rang “se danh quang thoi gian con lai de vui choi cung chau chat”, theo The First Post. The nhung, chao don ong ta ben ngoai canh cua nha tu lien bang tai Miami co the la mot nha tu khac, khong phai tai nuoc My. Bao The Washington Post vua cho biet Chinh phu Phap da yeu cau My dan do Noriega de xet xu nha cuu doc tai toi rua tien. Chinh phu Panama cung co mot ban an 20 nam tu danh san cho Noriega neu nha cuu doc tai tro ve nuoc. Vao nam 1995, trong mot phien xu vang mat, toa an tai Panama da ket an cuu tuong doc tai 20 nam tu ve toi giet nguoi. Tuy nhien, theo gioi quan sat thi neu tro ve que huong, Noriega se som duoc tu do boi ong ta van con nhieu moi quan he voi nha cam quyen hien nay. Va mot khi Noriega duoc tu do hoan toan, khong ai dam chac nhan vat nay se “nghi huu” nhu loi ong ta noi boi tham vong quyen luc co the troi day bat cu luc nao.

Van de con lai la nguoi My se co quyet dinh nhu the nao doi voi Noriega. Ho se tra cuu doc tai ve nha hay se dan do sang Phap? Khong the co cau tra loi chinh xac vao luc nay, nhung co ve nhu y muon cua nguoi My la Noriega se tiep tuc ngoi tu o dau do. Nhan vat nay tung hop tac voi CIA, duoc My sung ai nhung roi sau do lai bi chinh phu cua Tong thong George H.Bush (cha) lat do va bo tu. Noriega biet qua nhieu bi mat ve cac hoat dong hac am cua CIA, nen viec de cho ong ta tro lai the gioi tu do la qua nguy hiem doi voi nguoi My.

Manh ho vung kenh dao

Sinh nam 1935, Manuel Antonio Noriega Moreno da chon con duong binh nghiep de lap than. Sau khi hoan tat viec hoc tap tai truong Quan nhan Chorrillos o Lima, Peru, Noriega duoc bien che vao luc luong Ve binh quoc gia vao nam 1967 va duoc thang ham trung uy nam 1968. Sau nay, co nhieu loi cao buoc rang

Manuel Noriega ban than va ke thu cua nuoc My
Bao lua trong chien dich Just Cause - Anh: DoD

Noriega da tham gia vao cuoc dao chinh lat do Tong thong Arnulfo Arias nam 1968. Trong suot nhung nam 60 va 70 cua the ky truoc, Noriega ung ho nha lanh dao Omar Torrijos, cha cua ngai Martin Torrijos - tong thong hien nay cua Panama.

Sau khi Arnulfo Arias bi lat do va Omar Torrijos tro thanh Thu linh toi cao cua Cach mang Panama, Noriega duoc thang ham trung ta va duoc phong chuc Giam doc co quan tinh bao quan doi. Tren cuong vi nay, Noriega da thuc hien nhieu chien dich tran ap cac doi quan nong dan o mien tay Panama. Cung co nhieu loi cao buoc rang Noriega da thu tieu mot so nhan vat chinh tri doi lap. Noriega bac bo cac cao buoc tren. Cung vao dau nhung nam 70, Noriega bat dau tro thanh dong minh than thiet cua tinh bao My.

Nam 1981, nha lanh dao Omar Torrijos thiet mang trong mot tai nan may bay. Theo Bao

La Prensa, sau vu tai nan, dai ta Roberto Herrera, mot dong doi cu cua Noriega, to cao rang may bay da bi cai bom va chinh Noriega dung sau vu nay.

Cai chet cua Torrijos la buoc ngoat dua Noriega len dinh cao. Nguoi chinh thuc thua ke cuong vi cua Torrijos la Ruben Paredes nhung thuc quyen lanh dao dat nuoc Panama nam trong tay

Noriega. Nam 1983, Noriega tu phong minh lam tuong va bat dau hop tac chat che voi My. Theo La Prensa, ong ta cho phep My dat cac tram quan sat quan su tai vung kenh dao Panama. Ben canh do, Noriega con giup chuyen tien toi cac nhom vu trang than My tai El Salvado va Nicaragua. Chinh nho giu moi quan he chat che voi My ma

Noriega de dang dung vung truoc hang loat loi cao buoc ve buon lau ma tuy, vu khi, thu tieu nhan vat chong doi, thao tung bau cu...

Vao giua nhung nam 80, khi quyen luc cua Noriega dat toi dinh cao, cung la luc cac phong trao chong doi ong ta ngay mot lan rong. Mot so nhan vat chi trich chinh phu luc do da bi “bien mat” trong bi an. Dien hinh la truong hop cua bac si Hugo Spadafora. Nam 1985, khi dang o nuoc ngoai, Spadafora da chi trich cac hoat dong buon ma tuy va vi pham nhan quyen cua Noriega. Ong da bi bat gan bien gioi Costa Rica khi dang tim cach tro ve nuoc. Sau do, xac khong dau cua Spadafora duoc tim thay o mot khu vuc gan do voi nhieu dau hieu cho thay ong da bi tra tan da man truoc khi bi sat hai. Mot thoi gian sau, nguoi ta con tim thay dau cua Spadafora trong mot tui buu pham cua Dich vu buu chinh My. Vao thoi diem xay ra vu am sat, Noriega dang o Phap, nhung trong cuon In the Time of the Tyrants (Thoi ky cua nhung bao chua) cua R.M.Koster sau nay, tac gia da cong bo cuoc trao doi giua Noriega va vien tu lenh duoi quyen Luis Cordoba.

Noi dung cuoc trao doi dam chat “xa hoi den”.

Cordoba: “Chung ta dang co mot con cho dai”.

Noriega: “Vay thi ong lam gi voi lu cho dai nao?”.

Ai cung biet “con cho dai” do chinh la vi bac si Spadafora, nguoi da phai nhan mot cai chet het suc thuong tam.

Noriega dung dau mot chinh phu tham nhung. Ong ta con bat tay voi the gioi ngam, trong do co “vua ma tuy” Pablo Escobar khet tieng mot thoi cua Colombia, va khong ngan ngai thu tieu cac nhan vat chong doi. Bat chap dieu do, My van ung ho Noriega vi vi tuong nay “co gia tri loi dung”. Tuy nhien, khi ma nhung dong thac ma tuy cua Noriega chay vao nuoc My ngay mot nhieu, thi su ung ho cung cham dut. Ngay 5.2.1988, Co quan Chong ma tuy cua My chinh thuc mo chien dich truy bat Noriega. Mot loat hanh dong ngang nguoc cua vi tuong nay sau do, bao gom viec bat bo cong dan My tai Panama, da buoc nguoi My phai dem quan den vung kenh dao trong chien dich mang ten Just Cause (tam dich: Thay troi hanh dao).

Chien dich Just Cause

Chien dich Just Cause chi keo dai trong hai tuan, tu ngay 20.12.1989 den 3.1.1990, nhung chung do cung du de nguoi My hat do mot trong nhung vi tuong quyen luc nhat dai dat Trung My.

My da chuan bi cho chien dich nay tu cuoi nam 1988, khi quan he ngoai giao hai nuoc tro nen cang thang, nhung dong vai tro nhu moi lua cham ngoi cho cuoc chien la viec quan doi Panama giet chet mot linh thuy danh bo My vao ngay 16.12.1989. Som ngay 20.12, Tong thong Bush (cha) doc thong diep ngan, giai thich ly do tien hanh chien tranh, gom cac y chinh sau: day la hanh dong bao ve cong dan My (khoang 35.000 nguoi) dang bi de doa tai Panama; bao ve dan chu va nhan quyen; chong buon lau ma tuy; bao ve Hiep uoc Torrijos-Carter...

Vai gio truoc khi ong Bush doc thong diep, hon 27.000 linh My cung 300 may bay, bao gom cac loai AC-130 Spectre, A-37B Dragonfly, F-117A Nighthawk, AH-64... duoi su chi huy cua tuong Carl W.Stiner da tan cong luc luong cua Noriega. Voi suc manh ap dao, My nhanh chong don quan cua Noriega (khoang 16.000 nguoi) vao duong cung. Cac can cu Panama lan luot lot vao tay My. Noriega da tron chay trong khi chien su dang dien ra va sau do ong ta vao tron tai Dai su quan Vatican o Panama. Theo Bao The First Post, vi day la “noi bat kha xam pham” nen quan My phai lap vong vay ben ngoai va su dung chien dich tam ly de goi hang. Khi nhung loi keu goi khong co tac dung, linh My bat dau su dung chien dich tra tan bang am thanh. Ho dung dan loa cuc lon va phat cac ban nhac rock “nang do” de lam “thung mang nhi” vi tuong Panama. Cuoi cung, vao ngay 3.1.1990, Manuel

Noriega da ra hang

Ket thuc chien dich Just Cause, co 54 linh Panama va 24 linh My thiet mang, phia My co 325 nguoi bi thuong. So thuong dan thiet mang khong duoc thong ke day du, nhung co the len toi 5.000 nguoi.

The la tu mot dong minh cua My, Manuel Noriega da bi chinh nguoi My lat do va sau do phai ngoi boc lich trong nha tu My. Ong ta co the duoc tra tu do vao dau thang 9.2007, nhung tuong lai sau do van nam trong quyen quyet dinh cua nguoi My.

Do Hung

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Thế Giới NỔI BẬT

Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.

Tìm hiểu: Manuel Noriega, Just Cause, Omar Torrijos, tiep tuc roi, ra khoi nha, ong ta, nha tu, chien dich, nuoc My, doc tai, nhan vat, Panama, tuong, cuu, quan

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Manuel Noriega - bạn thân và kẻ thù của nước Mỹ

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Manuel Noriega - bạn thân và kẻ thù của nước Mỹ bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Manuel Noriega ban than va ke thu cua nuoc My

Nhan xet, hay lien he ve tin Manuel Noriega ban than va ke thu cua nuoc My co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Manuel Noriega ban than va ke thu cua nuoc My de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tim hieu trong chuyen muc The gioi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tim hieu
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0