Lich su xung dot Israel va Palestine

Tags: Ai Cap, Trung Dong, Bo Tay, Nguoi Do Thai, Yom Kippur, La Ma, Luc luong vu trang, cac ben tham chien, Nuoc Do Thai, Quan doi Israel, vung lanh tho, duoc coi la, nha nuoc, xung dot, khu vuc, Palestine


Lich su xung dot Israel va Palestine
Nguoi Israel va Palestine

Gioi thieu

Cuoc xung dot giua nguoi Do Thai va nguoi Palestine duoc coi la dai dang nhat va de bung phat nhat the gioi. Can nguyen cua cuoc xung dot bat nguon tu su tranh chap dai dat nam giua Bo dong Dia Trung Hai va song Jordan.

Doi voi nguoi Palestine, trong suot hon 100 nam qua, ho da phai ganh chiu hanh dong danh chiem thuoc dia, truc xuat va chiem dong quan su, dong thoi cung gian nan trong cong cuoc khang chien gianh quyen tu quyet va dong ton voi chinh nha nuoc phai chiu trach nhiem cho nhung dau thuong mat mat cua ho - Israel.

Doi voi nguoi Do Thai, su tro lai mien dat cua to tien sau nhieu the ky phieu bat va bi nguoc dai tren khap the gioi khong mang lai hoa binh, an ninh. Nguoi Do Thai cung da phai doi mat voi vo so cuoc khung hoang, xung dot khi cac nuoc lan bang muon xoa bo mang dat cua ho tren ban do the gioi.

Sau day chung toi muon dua ra mot so moc thoi gian duoc danh gia la quan trong trong dong lich su xung dot Trung Dong.

Lich su xung dot Israel va Palestine
Dau vet thanh Jerusalem, 70 sau CN

Thoi co dai

Mien dat bao quanh Israel va cac vung lanh tho cua Palestine da nhieu lan bi danh chiem roi lai tai chiem. Nhung chi tiet ve cac nha nuoc Do Thai thoi co dai het suc tho so, chu yeu thong qua cac ghi chep trong kinh thanh va lich su co dien. Mot so su kien quan trong:

Thoi dai kinh thanh

  • 1250 truoc CN: Nguoi Do Thai bat dau chiem dong va dinh cu vung dat Canaan ben bo dong Dia Trung Hai.
  • 961-922 truoc CN: Thoi vua Solomon cai tri va xay dung den tho tai Jerusalem. Trong thoi ky Solomon tri vi, mien dat nay duoc chia lam 2 vuong quoc.
  • 586 truoc CN: Vuong quoc phia nam Judah da bi nguoi Babylon chiem dong. Nguoi Do Thai bi day ai va den tho Solomon bi tan pha. 70 nam sau, nguoi Do Thai moi tro ve manh dat nay va dan dan xay cat lai den tho.

Thoi dai co dien

  • 333 truoc CN: Alexander Dai De da phat dong chien tranh chiem dong mien dat va dat duoi su cai tri cua Hy Lap.
  • 165 truoc CN: Cuoc noi day tai Judea da dan toi su thanh lap nha nuoc Do Thai doc lap cuoi cung trong thoi co dai.
  • 63 truoc CN: Nha nuoc Do Thai, hay con goi la Judea, da duoc hop nhat voi tinh Palestine do de che La Ma cai tri.
  • 70 sau CN: Mot cuoc noi day chong lai su cai tri cua de che La Ma da bi Hoang de Titus dan ap. Mot lan nua, den tho thu hai bi tan pha. Su kien nay danh dau su bat dau cua Cong dong nguoi Do Thai (Jewish Diaspora) hay con goi la su phan tan.
  • 118-138 sau CN: Trong suot thoi cai tri cua Hoang de La Ma Hadrian, nguoi Do Thai moi dau duoc phep tro lai Jerusalem. Tuy nhien, cuoc noi day cua nguoi Do Thai nam 133 da khien thanh pho Jerusalem hoan toan bi tan pha va nguoi Do Thai trong thanh da bi truc xuat va ban lam no le.
  • 638 sau CN: Nguoi Hoi giao Arap da noi day lat do su thong tri cua Byzantine (Che do tri vi mien Dong sau su thong tri cua La Ma). Quoc vuong Hoi giao de nhi Omar da xay dung 1 ngoi den Hoi giao, nay goi la den Al-Aqsa tai Jerusalem vao nhung nam day cua the ky 8. Ngoai thoi ky Thap tu chinh (1099-1187), khu vuc tren van dat duoi su thong tri cua nguoi Hoi giao cho den khi De che Ottoman bi sup do trong the ky 20.
Lich su xung dot Israel va Palestine
Basle: noi dien ra Dai hoi phuc quoc
Do Thai lan thu nhat
1897- Dai hoi phuc quoc Do Thai thu nhat

Dai hoi phuc quoc Do Thai lan thu nhat duoc to chuc tai Basle, Thuy Si nham thao luan cac y tuong dat ra trong cuon sach cua Theodor Herzl xuat ban nam 1896 co nhan de Der Judenstaat (Nha nuoc Do Thai). Herzl, mot nha bao nguoi Do Thai, va la mot nha van sinh song tai Vienna, Ao. Ong Herzl muon tat ca nguoi Do Thai co mot nha nuoc rieng - chu yeu nham doi pho voi chu nghia bai Do Thai tai chau Au.

Dai hoi da dua ra chuong trinh Basle nham thiet lap mot cai goi la ""ngoi nha cho nguoi Do Thai tai Palestine duoc bao ve bang cong luat, dong thoi thanh lap To chuc Phuc quoc Do Thai the gioi (WZO) de thuc hien muc tieu va hoai bao tren.

Truoc nam 1897, mot so nguoi Do Thai da tro lai manh dat tren. Cho den nam 1903, uoc tinh co khoang 25.000 nguoi Do Thai tro ve, phan lon tu Dong Au. Nguoi Do Thai sinh song cung voi khoang nua trieu nguoi Arap trong mot phan khu vuc sau do thanh de quoc Ottoman Tho Nhi Ky. Lan song thu hai co khoang 40.000 nhap cu Do Thai vao khu vuc tren trong giai doan tu 1904 den 1914.

Lich su xung dot Israel va Palestine
Ngoai truong Anh Arthur Balfour

1917 - Tuyen ngon Balfour

Vao thoi ky the chien thu nhat, de quoc Ottoman Tho Nhi Ky da thong tri khu vuc nay. Su cai tri cua Tho Nhi Ky ket thuc khi cac luc luong Arap duoc su ung ho cua vuong quoc Anh danh bat nguoi Ottoman ra khoi khu vuc.

Anh da chiem khi vuc vao giai doan cuoi the chien I, nam 1918 va trao quyen thong tri cho Lien doan cac quoc gia (LN) vao 25/4/1920.

Nam 1916, Cao uy cua Anh quoc tai Ai Cap, ngai Henry McMahon da cam ket voi lanh dao Arap se trao doc lap cho cac tinh Arap Ottoman cu ngay sau khi the chien thu nhat ket thuc.

Tuy nhien, cung thoi diem do Hiep dinh mat Sykes-Picot giua Anh va Phap da chia cat khu vuc va dat duoi su kiem soat chung cua 2 nuoc.

Nam 1917, Ngoai truong Anh Arthur Balfour da tich cuc xuc tien thanh lap Palestine cho nguoi Do Thai. Ong Arthur Balfour da gui buc thu vach ke hoach tren cho lanh dao phong trao phuc quoc Do Thai Rothschild. Buc thu tren duoc coi la Tuyen ngon Balfour.

Lich su xung dot Israel va Palestine
Anh dieu dong quan doi toi Palestine

1929-1936: Su bat binh cua nguoi Arap

Trong khuon kho Chuong trinh phuc quoc Do Thai trong thap ky 20 va 30, hang tram nghin nguoi Do Thai da tu Anh tro ve nha nuoc Palestine do Anh uy nhiem danh cho nguoi Do Thai. Chuong trinh nay da lam cong dong nguoi Arap het suc bat binh.

Nam 1922, mot cuoc dieu tra dan so do Anh tien hanh cho thay, so nguoi Do Thai da chiem toi 11% trong tong so 750.000 cu dan song trong Palestine. Trong vong 15 nam, da co co toi hon 300.000 nguoi nhap cu Do Thai vao Palestine.

Su xung dot giua nguoi Arap va Do Thai bat dau bang cac cuoc dung do xay ra vao thang 8/1929. Khoang 133 nguoi Do Thai bi nguoi Palestine sat hai va 110 nguoi Palestine bi canh sat Anh ban chet.

Su bat binh cua nguoi Arap mot lan nua da lam day len mot cuoc bien dong dan su rong khap thong qua cuoc tong dinh cong nam 1936. Vao thoi diem do, nhom vu trang phuc quoc Do Thai Irgun Zvai Leumi da bat dau phat dong cac dot tan cong nham vao cac muc tieu Palestine va Anh nham giai phong Palestine va Transjordan (ngay nay la Jordan).

Thang 7 nam 1937, Dac phai vien Hoang gia Anh do Huan tuoc Peel da de xuat chia cat mien dat tren thanh mot nha nuoc Do Thai (Khoang 1/3 nha nuoc Palestine, trong do gom dong bang Galilee va vung duyen hai) va mot nha nuoc Arap.

Dai dien cua Palestine va Arap da bac bo de xuat tren va cham dut cac dot nhap cu, dong thoi bao ve tinh thong nhat cua mot nha nuoc duy nhat tren co so ton trong nguoi thieu so. Tuy nhien, cac cuoc xung dot van lien tiep xay ra cho den nam 1938, thoi diem Anh tang cuong dieu dong quan doi toi Palestine.

Lich su xung dot Israel va Palestine
Niem vui cua nguoi Do Thai truoc
quyet dinh cua LHQ

1947- LHQ phan tich Palestine

Anh, nuoc thong tri Palestine ke tu nam 1920, da trao trach nhiem giai quyet van de tranh chap giua nguoi Do Thai va Arap cho Lien hop quoc LHQ nam 1947.

Trong nhieu nam truoc do, vung lanh tho nay da trai qua vo van bien dong va bao luc khi nguoi Arap phan doi nguoi nhap cu Do Thai (cong dong chiem 1/3 dan so va 6% lanh tho Palestine). Tinh hinh ngay cang tro nen xau di khi hang tram nghin nguoi Do Thai o at tran vao Palestine nham tron chay su dan ap cua Duc quoc xa tai chau Au. Theo thong ke, khoang 6 trieu nguoi Do Thai bi sat hai do nan tan sat nguoi Do Thai duoi thoi Hitler (Holocaust) trong Dai chien II.

LHQ da quyet dinh thanh lap Uy ban dac biet de xuat chia lanh tho lam 2 nha nuoc Palestine va Do Thai. Tuy nhien, dai dien Palestine - Uy ban cao cap Arap - da bac bo de xuat tren. Trong khi do, Co quan Do Thai da chap nhan.

Ke hoach chia lanh tho cua LHQ nhu sau: trao 56,47% lanh tho Palestine thanh lap nha nuoc Do Thai va 43,53% de thanh lap nha nuoc Arap voi mot khu vuc quoc te bao quanh thanh Jerusalem. Ngay 29/11/1947, 33 quoc gia thanh vien Dai hoi dong LHQ da bo phieu thong qua ke hoach tren. Trong khi do, 13 nuoc bo phieu chong va 10 nuoc bo phieu trang. Tuy nhien, nguoi Palestine da bac bo ke hoach tren va ke hoach nay khong duoc thuc hien.

Anh da cong bo du dinh cham dut su cai tri cua nuoc nay doi voi Palestine vao 15/5/1948. Tuy nhien, bao luc lien tiep xay ra truoc thoi diem quyet dinh co hieu luc.

Nhieu binh si Anh da thiet mang trong cuoc xung dot buoc chinh phu nuoc nay quyet dinh tiep tuc duy tri su hien dien quan doi cua minh tai Palestine. Ngoai ra, Anh het suc tuc gian khi My gay suc ep doi cho phep nguoi ti nan Do Thai vao Palestine. My da to thai do cong khai ung ho chu nghia phuc quoc Do Thai.

Ca phia Arap va Do Thai deu rao riet chuan bi luc luong doi pho nhau. Thang 12/1947 quan doi Do Thai da thuc hien cac chien dich ""quet sach"" lang mac cua nguoi Palestine.

Lich su xung dot Israel va Palestine
Hang nghin nguoi Palestine bi chiem cho

1948-Thanh lap nha nuoc Israel

Nha nuoc Israel, nha nuoc Do Thai dau tien sau gan 2.000 nam, da chinh thuc tuyen bo doc lap vao 16h (gio GMT) ngay 14/5/1948 tai Tel Aviv. Ban tuyen ngon tren co hieu luc ngay ngay hom sau khi so binh si Anh cuoi cung rut khoi. Con nguoi Palestine goi ngay 15/5 la al-Nakba, nghia la tham hoa.

Trong nam 1948, luc luong vu trang Do Thai va Arap lien tuc phat dong cac cuoc tan cong nham vao muc tieu cua nhau. Quan doi Do Thai, do nhom vu trang Irgun va Lehi dong vai tro nong cot, da gianh duoc nhieu thang loi, chiem cu duoc them nhieu vung dat mo rong lanh tho nha nuoc Do Thai, dong thoi chiem cu nhieu lanh tho cua Palestine.

Ngay 9/4/1948, cac tay sung Irgun va Lehi da tham sat rat nhieu nguoi Palestine tai lang Deir Yassin, gan Jerusalem. Hang tram nghin nguoi Arap da phai tron chay sang Lebanon, Ai Cap va khu vuc Bo Tay hien nay.

Quan doi Do Thai da lien tiep gianh duoc chien thang tai Negev, Galilee, Tay Jerusalem va phan lon dong bang duyen hai.

Chi mot ngay sau khi Israel tuyen bo doc lap, quan doi 5 quoc gia la Jordan, Ai Cap, Lebanon, Syria va Iraq da phat dong tan cong Israel, song deu bi day lui. Trong giai doan dinh chien, lanh tho cua Israel da trai rong gan phu kin Palestine duoi thoi Uy tri cua Anh truoc do.

Ai Cap giu Dai Gaza. Trong khi do, Jordan thon tinh khu vuc xung quanh Dong Jerusalem va dai dat Bo Tay hien nay. Tat ca cac khu vuc tren chiem khoang 25% tong dien tich Palestine duoi su uy tri cua Anh.

Lich su xung dot Israel va Palestine
Chu tich PLO Arafat
1964 - Thanh lap To chuc giai phong Palestine (PLO)
Ke tu nam 1948, cac nuoc Arap lan bang lien tuc canh tranh nhau trong the dan dau cac cuoc phan doi su ra doi cua nha nuoc Israel. Chinh dieu do da bien chinh nguoi Palestine tro thanh ""ke bang quan"".

Thang 1/1964, cac chinh phu Arap da chinh thuc bo phieu thong qua ke hoach thanh lap To chuc giai phong Palestine (PLO). To chuc cua nguoi Palestine nay duoc tao ra duoi su kiem soat chat che cua cac nuoc tren.

Tuy nhien, nguoi Palestine muon mot to chuc doc lap thuc su. Ong Yasser Arafat duoc tin nhiem bau giu chuc chu tich PLO nam 1969. To chuc Hoi giao vu trang Fatah cua ong Arafat (duoc thanh lap bi mat nam 1964) da duoc quyen tien hanh cac chien dich quan su tan cong Israel.

Luc luong Fatah da giang nhieu don nang ne cho quan doi nha nuoc Do Thai tai Karameh o Jordan nam 1968.

Lich su xung dot Israel va Palestine
Binh si Israel reo ho tai dat thanh Jerusalem

Chien tranh 1967

Cang thang ngay cang gia tang giua Israel va cac nuoc Arap da leo thang thanh mot cuoc chien keo dai 6 ngay, bat dau tu 5/6 va ket thuc vao 11/6/1967. Cuoc xung dot leo thang nay da hoan toan lam thay doi cuc dien xung dot Trung Dong.

Quan doi Israel da chiem dong Gaza va vung Sinai keo dai tu mien Nam Ai Cap den mien Bac cao nguyen Golan cua Syria. Ngoai ra, Israel con day lui duoc luc luong vu trang Jordan ra khoi Bo Tay va Dong Jerusalem.

Khong luc Ai Cap bi te liet hoan toan vao ngay ngay dau tien cua cuoc chien khi may bay Israel tap trung nem bom phu dau. Lanh tho Israel chiem duoc da gap doi dien tich nha nuoc Do Thai. Chien thang tren da mo ra mot ky nguyen moi va tang cuong long tin va lac quan cua Israel va cac the luc ung ho.

Hoi dong Bao an LHQ da ban hanh nghi quyet 242 nhan manh thai do ""khong the cong nhan cac vung lanh tho chiem duoc thong qua kenh chien tranh"" va keu goi ""Israel rut quan doi khoi cac vung dat chiem dong"" trong cuoc xung dot gan day"".

Theo thong ke cua LHQ, cuoc xung dot da buoc khoang 500.000 nguoi Palestine phai di tan sang Ai Cap, Syria, Lebanon va Jordan.

Lich su xung dot Israel va Palestine
Binh si Ai Cap tai Sinai

1973 - Chien tranh Yom Kippur

Khong the lay lai cac vung dat mat trong cuoc xung dot nam 1967 thong qua kenh ngoai giao, Ai Cap va Syria da phoi hop phat dong tan cong tong luc vao Israel dung ngay Sam hoi hay Yom Kippur. Cuoc chien nay duoc goi la chien tranh Ramadan.

Ban dau, Ai Cap va Syria da gianh nhieu thang loi o Sinai va cao nguyen Golan. Mac du da chiem dong duoc nhieu khu vuc tai cao nguyen Golan, quan doi Israel sau do buoc phai tu bo. Tai Ai Cap, binh si nha nuoc Do Thai da tai chiem duoc mot vung lanh tho lon va tien dan toi mat tay cua Kenh dao Suez.

Trong giai doan nay, My, LHQ va Lien Xo da quyet dinh can thiep ngoai giao nham tien toi hiep dinh ngung ban giua cac ben tham chien. Ke qua thong ke cho thay, Ai Cap va Syria da mat tong cong 8.500 quan. Trong khi do, rieng Israel cung mat khoang 6.000 quan.

Cuoc chien nay da day Israel ngay cang phu thuoc hon vao cac nguon tai tro quan su, kinh te va ngoai giao cua My. Ngay sau cuoc chien, Arap Xeut da quyet dinh ap dat lenh cam van dau mo doi voi cac quoc gia da tung ung ho Israel. Lenh cam van dau mo da khien gia dau the gioi tang dot bien vao keo dai den tan thang 3/1974. Thang 10/1973, Hoi dong Bao an LHQ da thong qua nghi quyet 338 yeu cau cac ben tham chien ngung ban va cham dut ngay lap tuc cac hoat dong quan su, dong thoi bat dau cac cuoc dam phan giua cac ben quan tam nham dua ra giai phap kien tao hoa binh dai lau tai Trung Dong.

Lich su xung dot Israel va Palestine
11 van dong vien Israel bi sat hai tai
Dai hoi Olympic nam 1972

1974 - Ong Arafat xuat hien lan dau tai LHQ

Trong nhung nam 70, duoi su lanh dao cua ong Yasser Arafat, cac don vi PLO va nhieu nhom vu trang Palestine khac da phat dong hang loat vu tan cong nham vao cac muc tieu cua Israel va nhieu muc tieu khac.

Tai Dai hoi the thao Olympic duoc to chuc tai Munich nam 1972, 11 van dong vien Israel da bi ban chet.

Trong boi canh PLO tiep tuc theo duoi cuoc chien giai phong hoan toan Palestine. Nam 1974, ong Arafat da co buoc nhay vot ve ngoai giao khi tham gia vao LHQ thao luan ve giai phap hoa binh Trung Dong.

Mot nam sau do, nhan vien Bo Ngoai giao My Harold Saunders lan dau tien thua nhan ""nhung loi ich chinh dang cua nguoi Arap Palestine can duoc dua ra thao thuan trong qua trinh dam phan hoa binh"".

Lich su xung dot Israel va Palestine
Ket qua bau cu da cham dut thoi gian
dai o vi the doi lap cua Likud

1977 - Su troi day cua phe canh huu tai Israel

Cac nhom theo duong loi cung ran Irgun va Lehi co the duoc coi la nhan to quan trong trong viec hinh thanh nha nuoc Israel nam 1948. Tuy nhien, chinh dang dai dien cho ho sau nay la Herut (Likud) da that bai tham hai trong cuoc bau cu va mai den nam 1977 moi gianh thang loi.

Ket qua bau cu nam 1977 da cham dut su thong tri cua Cong dang tren chinh truong Israel. Tu tuong Likud da tap trung vao no luc mo rong chu quyen cua Israel, bao trum toan bo nha nuoc Palestine do Anh uy tri truoc do, dong thoi tuyen bo lanh tho Jordan la mot bo phan thuoc nha nuoc ""Dai Israel"" trong thoi ky kinh thanh.

Duoi su lanh dao cua cuu thu linh Irgun, Menachem Begin, Israel da gia tang cac hoat dong dinh cu tai Bo Tay va Dai Gaza. Bo truong Nong nghiep Israel Ariel Sharon duoc coi la nguoi tien phong voi tu cach la Chu tich Uy ban dinh cu cho den nam 1981.

Lich su xung dot Israel va Palestine
Le ky ket Hiep dinh hoa binh Israel - Ai Cap

1979 - Hiep dinh hoa binh Israel - Ai Cap

Tong thong Ai Cap Anwar Sadat da co chuyen tham lich su toi Israel va phat bieu truoc nghi vien nuoc nay tai Jerusalem vao ngay 19/11/1977.

Sadat da tro thanh nha lanh dao Arap dau tien cong nhan Israel, chi 4 nam sau cuoc chien Yom Kippur thang 10/1973. Quan doi Ai Cap va Syria da phat dong tan cong luc luong vu trang nha nuoc Do Thai dang chiem dong tai Sinai va cao nguyen Golan. Cuoc chien da ket thuc sau khi LHQ ban hanh nghi quyet 338 yeu cau cac ben tham chien hop tac thiet lap hoa binh lau dai tai Trung Dong.

Ai Cap va Israel da chinh thuc ky ket Hiep dinh Camp David thang 9/1978. Hiep dinh nay da vach co so cho hoa binh Trung Dong, trong do bao gom ca khu vuc tu tri gioi han cua nguoi Palestine. Hiep dinh hoa binh song phuong giua Ai Cap va Israel duoc ong Sadat va Thu tuong Israel Menachem Begin chinh thuc ky ket vao 3/1979.

Ban dao Sinai von bi Israel chiem dong tu cuoc chien 1967 da duoc trao tra cho Ai Cap. Cac quoc gia Arap khac lap tuc tay chay Ai Cap vi da ky hiep dinh rieng voi Israel.

Ong Sadat bi cac phan tu Hoi giao trong quan doi am sat nam 1981 trong buoi le ky niem ngay giai phong Ai Cap.

Lich su xung dot Israel va Palestine
Ariel Sharon da phai tu chuc Bo truong Quoc
phong Israel sau khi bi chi trich nang
ne vi co lien quan toi cac vu tham
sat o Lebanon

1982 - Israel tan cong Lebanon

Luc luong quan doi Israel da phat dong chien dich quan su quy mo lon tan cong Lebanon vao mua he nam 1982. Chien dich ""Hoa binh cho Galilee"" nham quet sach cac can cu cua luc luong du kich Palestine dong gan bien gioi phia bac Israel. Bo truong Quoc phong Ariel Sharon da ra lenh cho quan doi chan moi nga duong toi Beirut va truc xuat PLO khoi dat nuoc.

Cuoc tan cong bat dau ngay 6/6, chua day 2 thang sau khi quan doi Israel va thuong dan nuoc nay phai roi khoi Sinai theo Hiep dinh hoa binh nam 1979. Binh linh Israel da tien vao Beirut trong thang 8/1982. Hiep dinh ngung ban giua Lebanon va israel da buoc cac tay sung PLO phai roi Lebanon va khien cac trai ti nan cua Palestine khong co kha nang tu ve.

Trong khi quan doi Israel bao vay Beirut, vao ngay 14/9 Bashir Gemayel, lanh dao nhom vu trang Christian Phalange da bi thiet mang trong mot vu danh bom ngay tai tru so o Beirut. Ngay ngay hom sau, quan doi Israel da chiem duoc Tay Beirut.

Tu 16-18/9, luc luong Christian Phalange da lien minh voi Israel va phat dong cac chien dich tan sat hanh tram nguoi Palestine tai 2 trai ti nan Sabra va Shatila. Ong Sharon da phai tu chuc khi cuoc dieu tra do Israel tien hanh quyet dinh ong nay da khong dua ra hanh dong ngan chan vu tham sat duoc coi la toi te nhat trong lich su Trung Dong tren.

Lich su xung dot Israel va Palestine
Phong trao intifada gay ap luc lon
doi voi PLO va Israel

1987 - Phong trao Intifada cua Palestine

Cuoc noi day rong khap cua nguoi Palestine - hay con goi chien tranh nem da intifada - chong lai su chiem dong cua quan doi nha nuoc Do Thai bat dau bung phat tai Gaza va nhanh chong lan rong khap Bo Tay.

Nguoi Palestine phat dong tong dinh cong, tay chay cac san pham cua Israel... Trong cac cuoc bao dong, nguoi bieu tinh chu yeu nem da vao luc luong quan doi Israel duoc trang bi tan rang. Chien tranh Intifada da thu hut duoc su chu y cua cong dong quoc te.

Luc luong quoc phong Israel da na dan vao dong nguoi bieu tinh Palestine. Uoc tinh cho den nam 1993, co toi hon 1.000 thuong dan Palestine thiet mang trong cac cuoc dung do.

Lich su xung dot Israel va Palestine
Phong trao Intifida manh me hon du kien

1988 - PLO mo canh cua huong toi hoa binh

Mac du nam trong tay suc manh quan su, Israel khong the dap tat phong trao intifada bung phat nam 1987. Dai bo phan nguoi Palestine song tai cac khu vuc do Israel chiem dong deu tham gia phong trao nay.

Doi voi PLO - dong dai ban doanh tai Tunis ke tu khi bi day khoi Lebanon nam 1982 - cuoc noi day da de doa nghiem trong toi vai tro cua to chuc nay trong cuoc cach mang cua nguoi Palestine nham lay lai cac vung lanh tho bi chiem dong va day lui duoc cac khu dinh cu cua nguoi Do Thai.

Hoi dong dan toc Palestine PLC (Chinh phu luu vong cua Palestine) da trieu tap tai Algeria vao 11/1988 va bo phieu thong qua giai phap ""2 nha nuoc"" dua tren co so Nghi quyet 181 cua LHQ ban hanh nam 1947. Ngoai ra, PLC con tuyen bo tu bo cac hoat dong bao luc vao de nghi to chuc cac cuoc dam phan ve cac khu dinh cu lay Nghi quyet 242 lam co so. Nghi quyet nay da de nghi Israel rut toan bo quan khoi cac khu vuc chiem dong trong chien tranh nam 1967.

My da bat dau doi thoai voi PLO. Trong khi do, Israel van coi PLO la mot to chuc khung bo va khong the thuong luong. Tuy nhien, Thu tuong Israel Yitzhak Shamir da de xuat to chuc bau cu tai cac khu vuc chiem dong truoc khi tien hanh dam phan ve hiep dinh tu tri.

Viet Bao

Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Thế Giới NỔI BẬT

Tìm hiểu: Ai Cap, Trung Dong, Bo Tay, Nguoi Do Thai, Yom Kippur, La Ma, Luc luong vu trang, cac ben tham chien, Nuoc Do Thai, Quan doi Israel, vung lanh tho, duoc coi la, nha nuoc, xung dot, khu vuc, Palestine

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Lịch sử xung đột Israel và Palestine

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Lịch sử xung đột Israel và Palestine bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Lich su xung dot Israel va Palestine

Nhan xet, hay lien he ve tin Lich su xung dot Israel va Palestine co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Lich su xung dot Israel va Palestine de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tim hieu trong chuyen muc The gioi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tim hieu
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0