Lich su va nhung dieu can biet ve giai Nobel

Tags: Thuy Dien, Alfred Nobel, Giai thuong Nobel, dieu can biet, tam ly hoc, Nobel Hoa binh, giai Nobel, to chuc, ca nhan, de cu, uy ban, trao giai, nguoi, nhan, nhat


Vao thang 10 hang nam, giai thuong Nobel danh cho nhung ca nhan, to chuc co dong gop noi bat trong hang loat linh vuc lan luot duoc cong bo.

Giai thuong cao quy Nobel

Nobel la giai thuong quoc te dau tien, vinh du nhat, duoc trao hang nam theo y nguyen Alfred Bernhard Nobel - nha hoa hoc, ky su va dong thoi la mot nha tu ban nguoi Thuy Dien - cho nhung ca nhan da co dong gop noi bat nhat trong linh vuc vat ly, hoa hoc, tam ly hoc hoac y hoc; ca nhan dong gop nhieu nhat cho hoa binh the gioi va nguoi viet tac pham van hoc xuat sac nhat. Le trao giai chinh thuc dien ra vao ngay 10/12 hang nam - ngay Nobel qua doi. Tuy nhien, ten cua nguoi gianh giai thuong duoc cong bo vao thang 10 boi cac to chuc khac nhau.

Tien trinh lua chon nguoi doat giai Nobel

Lich su va nhung dieu can biet ve giai Nobel
Giai thuong Nobel duoc trao tang cac ca nhan, to chuc vao ngay 10/12 hang nam.

Viec lua chon nguoi gianh giai thuong bat dau vao dau mua thu cua nam truoc khi cac to chuc trao giai moi hon 6.000 nguoi khap the gioi de cu ca nhan xung dang nhan cac giai Nobel. Co khoang 1.000 nguoi de cu cho moi giai thuong. Ho la nhung nguoi da tung nhan giai Nobel, thanh vien cua chinh to chuc trao thuong, cac chuyen gia trong linh vuc vat ly, hoa hoc, tam ly hoc hoac y hoc, cac quan chuc va thanh vien cua nhieu truong dai hoc va cac vien nghien cuu. Nguoi duoc moi phai de cu bang van ban, neu ro ly do lua chon. Cac ca nhan khong the tu de cu (trai nguoc hoan toan voi giai Ig Nobel).

Van ban de cu phai duoc trinh len cac uy ban Nobel truoc ngay 31/1 cua nam trao giai. Uy ban Nobel do 4 to chuc trao giai lap ra. Thuong co khoang 100-250 nguoi duoc de cu cho moi giai. Vao ngay 1/2, 6 Uy ban Nobel - moi uy ban quyet dinh mot loai giai thuong - bat dau xem xet cac van ban de cu ma ho nhan duoc. Co hang nghin nguoi, chu yeu la chuyen gia ben ngoai, tham gia cung voi cac uy ban de quyet dinh tinh sang tao va tam quan trong lien quan toi dong gop cua nguoi duoc de cu.

Vao thang 9 va dau thang 10, cac uy ban Nobel san sang de trinh y kien lua chon cua ho len Vien han lam khoa hoc Hoang gia Thuy Dien va cac to chuc trao thuong khac. Khong phai luc nao cac to chuc trao thuong cung lam theo su tien cu cua uy ban. Cac phien hop va bo phieu trong cac to chuc trao giai duoc giu bi mat o moi khau. Chi co ket qua duoc thong bao cong khai. Quyet dinh cuoi cung cua cac to chuc phai duoc dua ra truoc ngay 15/11 va khong the thay doi. Giai thuong chi duoc trao cho cac ca nhan, ngoai tru giai Nobel Hoa Binh. Nobel Hoa binh co the duoc trao cho mot to chuc.

Theo dieu le cua Hiep hoi Nobel, thong tin de cu se khong duoc tiet lo, du la cong khai hoac bi mat, trong thoi gian 50 nam. Khong the de cu mot ca nhan sau khi nguoi do da chet. Ke tu nam 1974, giai thuong Nobel chi co the duoc trao cho mot nguoi da chet trong truong hop ca nhan do da duoc chon la nguoi nhan giai cua nam vao thoi diem con song song qua doi truoc le trao giai vao ngay 10/12. Su ung ho chinh thuc, du la ngoai giao hay chinh tri, cho mot nguoi nao do khong co tac dong toi tien trinh lua chon boi cac to chuc trao giai doc lap voi nha nuoc.

Gia tri giai thuong Nobel

Moi giai thuong bao gom mot huy chuong vang, mot bang khen va mot khoan tien. So tien phu thuoc vao thu nhap cua Hiep hoi Nobel. Ban dau, hon ba nguoi co the cung nhan mot giai Nobel mac dau dieu nay chua bao gio xay ra. Dieu le cua To chuc Nobel duoc sua doi vao nam 1968, han che chi co 3 nguoi dong nhan mot giai thuong. Trong truong hop do, moi nguoi co the nhan 1/3 khoan tien hoac 2 nguoi co the chia nhau 50% so tien thuong trong khi nguoi thu ba nhan 50% con lai. Thinh thoang mot giai Nobel bi giu lai cho toi nam sau. Neu chua duoc trao, so tien thuong se duoc tra lai quy. Do vay, hai giai thuong cung loai (chang han 2 giai vat ly) co the duoc trao trong mot nam.

Tu choi giai thuong Nobel

Neu mot giai thuong bi tu choi hoac khong duoc chap nhan truoc mot thoi diem nhat dinh, so tien thuong se duoc tra vao quy. Trong qua khu, da co truong hop nguoi gianh giai tu choi nhan phan thuong va chinh phu cam cong dan nuoc ho nhan thuong. Khi do, ben canh ten cua nguoi nhan giai trong danh sach nhung nguoi gianh giai Nobel se co dong chu ""tu choi nhan giai"".

Dong co dan toi hanh dong tu choi nhan giai Nobel co the khac nhau song ly do thuc su chu yeu la ap luc ben ngoai. Chang han vao nam 1937, Adolf Hitler cam nguoi Duc nhan giai Nobel trong tuong lai boi ong ta tuc gian khi Giai Nobel Hoa binh 1935 duoc trao cho nha bao chong phat xit Carl von Ossietzky. Vao thoi diem do, Carl von Ossietzky la tu chinh tri tai Duc. Trong mot so truong hop, nguoi tu choi giai thich va chi nhan huy chuong vang cung voi bang khen. Giai Nobel vat ly, hoa hoc, tam ly hoc hoac y hoc it gay tranh cai nhat. Do ban chat, Nobel van hoc va hoa binh gay tranh cai nhieu nhat. Cho toi nay, giai Nobel khong duoc trao vao nam 1940, 1941 va 1942. Giai Nobel van hoc khong duoc trao vao nam 1914, 1918 va 1943.

Alfred Bernhard Nobel

Alfred Nobel sinh ngay 21/10/1833 tai Stockholm, Thuy Dien, trong mot gia dinh co nhieu thanh vien lam ky su. Khi len 9 tuoi, ong theo gia dinh toi Nga. Tai do, ong va anh em trai duoc cac gia su day nhung bai hoc dau tien ve long nhan dao va khoa hoc tu nhien. Khi con tre, ong di nhieu noi va thong thao 5 ngon ngu. Nobel quan tam toi van hoc. Ong da viet mot so tieu thuyet, tho va kich vao thoi gian roi. Vao nam 1960, ong bat dau tien hanh cac thi nghiem voi nitroglycerin trong nha may cua cha de, Immanuel Nobel.

Lich su va nhung dieu can biet ve giai Nobel
Alfred Nobel.

Nobel phat da thu nhieu cach de on dinh loai vat lieu khong on dinh nay. Cuoi cung ong phat hien tron nitroglycerin voi mot loai bot min, xop co ten kieselguhr la hieu qua nhat. Ong dat ten cho hon hop tren la dynamite va nhan duoc bang sang che vao nam 1867. Nobel xay dung nha may khap the gioi de san xuat dynamite va cac loai thuoc no khac. Cac cong ty xay dung va khai thac mo cung nhu quan doi can rat nhieu loai thuoc no tuong doi an toan nay. Dynamite da mang lai cho Nobel nhieu tien. Nhung nghien cuu khac cua ong da cung cap thong tin gia tri ve su phat trien cua cao su nhan tao, da, to va da quy.

Vao ngay 27/11/1895, Nobel ky di chuc cuoi cung tai Cau lac bo Thuy Dien-Na Uy o Paris, Phap. Ong qua doi do mac benh xuat huyet nao tai nha rieng o San Remo, Italia vao ngay 10/12/1896. Ong de lai mot khoan tien 9 trieu USD trong di chuc. Lai suat cua no se duoc su dung lam phan thuong cho nhung nguoi ma nghien cuu cua ho co loi nhat cho nhan loai.

Hiep hoi Nobel duoc thanh lap vao nam 1900 theo di chuc cua Alfred Nobel. Do la mot to chuc tu nhan quan ly cac tai san ma Nobel di chuc lai lam phan thuong cho nhung ca nhan doat giai Nobel hoa hoc, vat ly, tam ly hoc hoac y hoc, van hoc va hoa binh.

  • Tuan Hung (Tong hop)

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Thế Giới NỔI BẬT

Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.

Tìm hiểu: Thuy Dien, Alfred Nobel, Giai thuong Nobel, dieu can biet, tam ly hoc, Nobel Hoa binh, giai Nobel, to chuc, ca nhan, de cu, uy ban, trao giai, nguoi, nhan, nhat

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Lịch sử và những điều cần biết về giải Nobel

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Lịch sử và những điều cần biết về giải Nobel bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Lich su va nhung dieu can biet ve giai Nobel

Nhan xet, hay lien he ve tin Lich su va nhung dieu can biet ve giai Nobel co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Lich su va nhung dieu can biet ve giai Nobel de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tim hieu trong chuyen muc The gioi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tim hieu
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0