Khung long tuyet chung vi thien thach nao

Tags: thay doi khi hau, co sinh hoc, moi truong song, co sinh vat, truong dai hoc, khung long, thien thach, tuyet chung, va cham, trai dat, gia thuyet, loai, vu, ba, Keller


Vu va dap o Chicxulub duoi mat mot hoa si
Ngay cang co nhieu nha co sinh vat tin rang khung long khong bi tuyet chung boi mot vu va cham duy nhat giua thien thach va trai dat tao ra mieng ho Chicxulub noi tieng o Mexico. Theo gia thuyet moi dua tren chung cu co sinh hoc, nguyen nhan lam cho loai khung long bien mat tren hanh tinh bao gom rat nhieu yeu to khac nhau ma cai chinh la moi truong song

Ba Nan Arens, mot chuyen gia ve co sinh hoc thuoc Truong Dai hoc Hobart va William Smith, bang New York (My), hom 26-10 vua qua, tuyen bo: “Vu thien thach dam vao trai dat tao ra mot mieng ho khong lo o Chicxulub, Mexico, gay an tuong manh den noi nguoi ta cho do la nguyen nhan khien loai khung long bien mat hoan toan. Tuy nhien, do la mot loi giai thich qua don gian cho nen khong the noi la chinh xac nhat”.

Tuyen bo tren cua ba Arens duoc dua ra trong cuoc hop thuong nien cua Hoi Dia chat My (GSA) to chuc tai TP Philadelphia, bang Pennsylvania (tu ngay 22 den 25-10-2006). Theo ba Arens va nhieu dien gia khac, nhieu yeu to hon hop bao gom: nui lua dong loat bung no, khi hau trai dat thay doi va hang loat thien thach va cham trai dat moi thuc su la nguyen nhan lam cho loai khung long va nhieu giong loai khac tuyet chung. Dieu dang noi la mot kich ban tuong tu co the se xay ra trong thoi dai cua chung ta.

Nhung sat thu that su

Hon mot thap ky nay, da so cac nha khoa hoc tin rang thu pham lam cho loai khung long va 70% loai vat khac bi tuyet chung la do mot thien thach lon bang mot TP dam vao mot noi co ten la Chicxulub thuoc ban dao Yucatan, Mexico, vao thoi ky giua ky Phan trang va ky Thu ba. Vu va cham nay tao ra mot mieng ho co duong kinh dai tu 180 km den 280 km. Dau vet ma thien thach de lai la su hien dien cua chat iridium den tu ngoai hanh tinh trong cac mau da o Chicxulub.

Gia thuyet khung long bi tuyet chung boi mot vu va cham duy nhat ke tren xuat hien vao nam 1980. Luc do cha con nha khoa hoc Luis va Walter Alvarez tung ra mot gia thuyet tao bao: Mot thien thach hoac sao choi da va cham voi trai dat o Mexico va tham hoa nay giet chet het loai khung long va nhieu giong vat khac.

Mot loai khung long phuc dung tu xuong hoa thach

Tuy nhien, vao nam 2004, mot nhom nha co sinh vat My, Thuy Si va Duc do ba Gerta Keller, giao su Truong dai hoc Princeton, lam truong nhom, cong bo tren mot tap chi truc tuyen cua Vien Han lam khoa hoc My mot gia thuyet moi, theo do 300.000 nam sau vu no o Yucatan, loai khung long moi that su bien mat khoi hanh tinh boi mot vu va cham lon thu hai sau khi loai thu nay bi suy yeu nhieu boi moi truong song cua chung suy doi. Gia thuyet nay dua theo phan tich cac mau via dat da lay tai Chicxulub va xuong cot hoa thach cua nhieu loai vat thoi do da gay tranh cai tu do den nay.

Trong hai nam qua, giao su Keller va nhom cua ba tiep tuc truy tim nhung chung cu khoa hoc de cung co gia thuyet cua minh. Tai cuoc hop noi tren o Philadelphia, ba Keller da dua ra nhung ket qua nghien cuu moi ma dang chu y nhat la nhieu loai vat khong tien hoa noi, kich thuoc thu nho lai vi moi truong song qua toi te, ke tu vu no o Yucatan.

Trong mot moi truong doc hai nhu the, loai khung long, cung nhu nhieu giong loai khac, da suy yeu rat nhieu, tu chung cung da o ben bo tuyet chung. Cho nen, ba Keller va nhom khoa hoc gia cua ba tin rang da co mot vu thien thach thu hai dam manh vao trai dat - chua ro o noi dau 300.000 nam sau vu va cham thu nhat o Chicxulub - moi thuc su la “phat sung an hue” xoa sach loai khung long tren hanh tinh cung mot luc voi 90% giong loai khac (theo Live Science).

Tu nhung du kien tren, ba Keller ket luan: Mot cu va cham do thien thach lon gay ra, tu ban than no, khong phai la nguyen nhan doc nhat lam khung long tuyet chung. Kich ban khung long tuyet chung, theo ba Keller, co the da dien ra nhu vay: Truoc su kien Chicxulub o Mexico vai tram ngan nam, cac nui lua o khu vuc Deccan, An Do, hoat dong rat du doi va lien tuc trong mot thoi gian dai. Luong tro khoi khong lo cua hoat dong nay gay ra hieu ung nha kinh lam thay doi khi hau toan cau.

Ba Keller cho biet vao luc xay ra vu no o Chicxulub, nhiet do mat bien luc bay gio da tang 3-4 do C so voi binh thuong. Tren mat dat, nhiet do tang 7-8 do C. Toc do tang nhiet rat nhanh. Chiu anh huong nang nhat vao thoi do la cac loai thuy san. Chung thay doi kich thuoc, thu nho lai gan phan nua so voi binh thuong de thich ung voi moi truong qua nong. Chung cung sinh san that nhanh de gia tang co may song sot. Loai khung long cung khon kho voi stress khi hau, tuoi tho giam nhanh, suc chiu dung cung kem nhieu. Cho nen, 300.000 nam sau su kien Chicxulub, mot vu va cham lon thu hai boi mot thien thach sat thu khong lo da ket lieu luon loai khung long va quet sach chung tren trai dat.

Loi canh bao cho loai nguoi

Tuy nhien, chung minh cho duoc loai khung long da bien mat nhu the nao la mot dieu kho, boi theo ba Keller, xuong hoa thach khung long khong nhieu. Cac nha khoa hoc hien nay chi co the xac dinh nien dai, moi truong chung quanh no.

Thac mac lon nhat lien quan den gia thuyet moi cua nhom ba Keller la vu va cham mang tinh quyet dinh thu hai xay ra o dau? Tai cuoc hop ke tren, ba Keller noi dang xac minh them. Hien ba da co trong tay mot so chung cu cho thay no co the xay ra o An Do, tao ra mot mieng ho co duong kinh 500 km o mot noi ma nha co sinh hoc Sankar Chatterjee cong tac o nha bao tang Truong Dai hoc Ky thuat Texas, goi la Shiva.

Tu su kien “trai dat bi om” do thay doi khi hau noi tren, hai ba Arens va Keller canh bao rang voi nhung hoat dong co hai cho moi truong nhu khai thac qua muc dat dai trong nong nghiep va lam thay doi khi hau boi thai ra qua nhieu khi doc gay hieu ung nha kinh, con nguoi cung co nguy co bi tuyet chung nhu loai khung long mot khi xay ra mot tham hoa lon nhu thien thach va dap manh vao trai dat hay hang loat nui lua phun trao, khi hau trai dat thay doi manh...

NGUYEN CAO

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Thế Giới NỔI BẬT

Trung Quốc đã biến đá Chữ Thập thành “đảo” lớn nhất Trường Sa

Giới phân tích cảnh báo hoạt động bồi đắp đất hiện nay của Trung Quốc đã biến bãi đá Chữ Thập thành đảo nhân tạo lớn nhất Trường Sa và việc mở rộng này vẫn chưa dừng lại, có thể biến nơi đây thành một tiền đồn quan trọng cho các hoạt động quân sự cũng như thương mại của Trung Quốc.

Tìm hiểu: thay doi khi hau, co sinh hoc, moi truong song, co sinh vat, truong dai hoc, khung long, thien thach, tuyet chung, va cham, trai dat, gia thuyet, loai, vu, ba, Keller

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Khủng long tuyệt chủng vì thiên thạch nào?

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Khủng long tuyệt chủng vì thiên thạch nào? bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Khung long tuyet chung vi thien thach nao

Nhan xet, hay lien he ve tin Khung long tuyet chung vi thien thach nao co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Khung long tuyet chung vi thien thach nao de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tim hieu trong chuyen muc The gioi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tim hieu
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0