Han han va lu lut

Tags: Ho Nam, dong kho co chay, trong thoi gian do, Thuy dien Hoa Binh, Song Duong Tu, dap thuy dien, o trung quoc, Muc Nuoc Chet, han han, dong song, lu lut, con song, TQ


Han han va lu lut
TTCN - Moi cach day mot thang, han han van tren dien rong, dong kho co chay, dap thuy dien Hoa Binh con duoi muc nuoc chet, cac tuocbin hoac “nam u” hoac chay cam chung... Cung trong thoi gian do, o Trung Quoc (TQ) han han cung nong bong, sang thang sau vua qua lai la lu lut.

Song Hong, song Da, song Mekong... cua VN bat nguon tu dau, dang ra sao khi ma o thuong nguon cac dong song dang “tho hat”? Mot vai du kien tham khao truoc them Hoi nghi thuong dinh hop tac tieu vung Mekong lan 2, ngay 4 va 5-7-2005 sap toi.

Nhung con so!

Hom thu ba 28-6-2005, Thong tan xa AFP loan tin: “Con so nan nhan thiet mang hay mat tich trong cac con lut nam nay o TQ da len den 771 nguoi - Tan Hoa xa vua loan tin. Gan 2,9 trieu dan TQ da phai so tan tranh lu lut. Cac tinh thiet hai nang ne nhat la cac tinh mien nam TQ nhu Phuc Kien, Quang Tay, Quang Dong, Ho Nam…”.

Truoc do lai la han han. Han han va lu lut la hai mat cua van nan su dung va lam dung nguon tai nguyen nuoc cung nhu pha rung.

Theo cac con so thong ke moi nhat cua Bo Xa hoi TQ, lu nam nay da khien 204 nguoi thiet mang, 79 nguoi mat tich, anh huong den 1.828 trieu ha dat, huy hoai 614.000 ha dat trong hoa mau… Trong khi do, han han truoc do da gay thiet hai cho 6,647 trieu ha dat trong hoa mau”(Xinhuanet, 5-6-2005, 09g27).

Han han va lu lut
Dap Tam Hop
Cai chet cua mot dong song

Song Min duoc nhac den trong nhieu ban tin va bai bao nhu mot hinh anh kho can. Nhu bai viet cua Sichuan Online hom thu sau 22-4-2005 voi tua de rat “nong”: “Song Min bi kho can do cac dap thuy dien”.

Cac dap xay dung tren thuong nguon song Duong Tu da bien dong song mot thoi la hung vi tro nen kho han o nhieu cho, de doa he thong thuy loi co truyen. Cac nha nghien cuu cho rang viec phat trien thuy dien o thuong nguon song Min dai 735km da la nguyen nhan cua viec lam kho can dong song nay. Viec van hanh cac dap mot cach doc lap voi nhau da khong dem xia gi den muc nuoc song.

O ha luu dap Zipingpu sap hoan tat, song Min thu hep lai thanh mot dong suoi mong manh, long song tro ra. Xa hon o thuong nguon, o thi tran Nanxin Mou, song Min hoan toan bien mat, long song giong nhu mot dai sa mac lon nhon nhung da cuoi. O vai noi, ngay ca dau tich cua dong song ngay nao cung khong con.

Co den 15 dap da duoc xay dung tren mot thung lung chay dai 200km tu thi tran co Songpan, noi co he thong de dieu Dujiangyan giu nuoc tu nam 475 den 221 truoc Cong nguyen.

Mot chuyen vien ve thuy loi phat bieu: “Xay dung thuy dien ma khong duoc kiem soat thau dao se pha hoai con song Min nay”. Liu Daoguo, giam doc van phong quan ly du an thuy loi Dujiangyan, phat bieu: “Se co nhieu thach thuc con tiep tuc dat ra trong viec cung cap nuoc cho nong nghiep. Cac nha khai thac dap can tuan thu cac qui dinh, mot mua dong kho khoc co nghia la se hiem co nuoc hon cac nam truoc”.

Cac nha thuy loi con lo ngai rang song Min se cang kho han vao mua kho neu nhu tinh hinh hien tai (xay dung va khai thac dap) cu tiep tuc. Song Zagunao, mot nhanh song cua song Min, o cho hep nhat nay chi con co 7,8m be ngang. Trong khi do, song Jinma - chay qua thu phu Chengdu - mua he thi lu, mua dong thi han.

Cac nha moi truong con so rang viec phat trien thuy dien se con lam thay doi he thong sinh thai cua con song, dac biet la doi song cac loai thuy san. Ca bi de doa nghiem trong nhat vi chung khong the nao song sot khi phai “vuot vu mon” la cac tuocbin cua cac nha may thuy dien, roi phai boi suot cac duong ham duoi cac dap. Cac khu vuc bi han cua dong song Min nay keo dai den 5km, dang de doa su sinh ton cua 40 loai ca song”.

The nhung, cung dong song ay, qua bai viet cua Joe McDonald (Thong tan xa AP, 24-6-2005, 12g47), doc qua chi thay toan lu la lu: “Lu tai nhieu noi trong tinh Quang Tay, vung nui ven bien phia nam, la te hai nhat trong mot the ky qua trong khi lut tren song Min o Phuc Kien lai la nghiem trong nhat trong hai thap nien qua”.

Hay nhu qua bai viet cua Kelly Haggart, mang tua de “Cac dap nho vo khi mua lu moi chi som bat dau”:

“Do le so nan nhan lu lut da vuot tren con so 200 nguoi vao luc ma mua lu moi chi bat dau som mot cach bat thuong, nhung tin don ve mot tham hoa dap vo da dang cao trong tinh Ho Nam von dang gap nan. To Thanh Nien Nhat Bao TQ da cu phong vien di dieu tra.

Chi rieng trong tinh Ho Nam, mua nhu trut nuoc da de doa 6 trieu nguoi, tan pha va gay thiet hai 200.000 can nha, theo cac nguon tin cua mang Hongwang (Red Net) cua tinh Ho Nam. Xinhuanet hom thu ba 7-6 cho biet so tu vong o Ho Nam da len den 91 nguoi.

To Trung Kinh Buoi Sang (Chongqing chenbao) hom thu hai (6-6) tuong thuat rang cac thi tran Taizhimiao va Tanfu trong huyen Xinshao bi tan pha nhieu nhat. Mot so nguoi cho rang nguyen nhan khong phai do mua nhu thac lu tu tren nui do ve, ma do ho chua nuoc Yaoxuntang reservoir o huyen Xinshao bi vo.

Phong vien to Trung Quoc Thanh Nien Nhat Bao den dieu tra va phat hien rang trong khi ho chua nay, voi suc chua 100.000m3, van con nguyen ven song mot cai dap nho cao 20m da bi vo. Dan dia phuong cho biet dap Sao Do (Hongxing) da 50 tuoi nay tung vo mot lan trong nhung nam 1990, song sau do da duoc gia co lai. Lan nay thi no khong duong cu lai dong suoi tu tren nui quet di.

Jiao Meiyan, giam doc Trung tam Khi tuong quoc gia o Bac Kinh, tuyen bo rang mua nam nay nhieu hon moi nam tu 40 - 70%, co noi den 150%. Cau chuyen han han va lut loi do cac to bao ke tren thuat lai tap trung trong huyen Xinshao, voi tac nhan (hay nan nhan- ?) chinh la dong song Min, ho chua nuoc va dap Dujiangyan, cung 15 con dap tren song Duong Tu. Thang nam con keu than vi han, thang sau khoc rong vi lut.

Cai chet cua nhung dong song khac

Asia Times thang 8-2003 da dang mot loat bon bai viet ve de tai nay. Duoi day la vai trich doan:

“Theo WB,TQ co ti le dat bien thanh sa mac (ca hien tai lan tiem nang) cao nhat the gioi. Su thay doi moi truong nhanh chong nhat hien nhien la tren song Duong Tu. Con song nay hau nhu da bien mat. TQ nay dang bi giang co giua hai thoi thuc cung luc. Mot dang la du an dieu chinh dong nuoc vi dai nhat trong lich su, ma du an dap Tam Hop khong lo se dua nuoc tu Vu Han den Trung Kinh moi chi la mot phan cua ke hoach. Dong thoi cac quan chuc duong nhu da y thuc duoc nhung ton hai moi truong do cac con dap gay ra. Du an xay dung dap lon lao dau tien la du an dap Sanmen Xia, phan lon tren song Duong Tu voi 46 con dap. Cang co ban tay co khi nhung vao, con song cang bi ton that va nay chi con ton tai tren danh nghia, tru vai thang mua mua, cac nha may va nha nong cung thieu hut. Gio day con song nay chi con chay tren mot chieu dai 1.000km ra den bien ma thoi”.

Trong suot chieu dai lich su da qua, con song nay, Duong Tu Giang, con duoc goi la Truong Giang, voi chieu dai khoang 6.380km, la con song dai nhat chau A va dung thu ba tren the gioi sau song Nil va Amazone, duoc su dung nhu la diem phan chia giua mien bac va mien nam TQ ( Bach khoa toan thu mo Wikipedia).

Sau con lu tham hoa nam 1950, Mao Trach Dong ra lenh “doi song xe nui”, 36 dap lon, 159 dap nho, 4.000 ho chua nuoc duoc xay dung. Hau qua la ngay nay ca mot binh nguyen ngay nao con mau mo nay bi kho han kem theo lu lut. Nam 1999, kho han suot 247 ngay, cang han cang xay dap chua nuoc, song khai thac nuoc ngam khien tham nuoc ngay cang sau hon. Bat chap nhung thanh tuu da tung duoc khua chieng giong trong do, 3.000 ho chua va dap da vo. Thang 8-1975, cac dap Shimantan va Banqiao tan nat, khien 240.000 nguoi chet dem xac duoc. Hau qua la 2/3 so thanh pho TQ gio day thieu nuoc.

TQ la dat nuoc dang la “chu nha” cua hau het cac dap lon cua the gioi (trong so 45.000 dap lon tren the gioi, 22.104 la o TQ, 6.390 o Hoa Ky va hon 4.000 o An Do). Song truoc tham vong tri thuy vi dai nay, it co tieng noi phan bien rang chinh sach thuy dien nay se gay ra nhung ton hai khong sua chua lai duoc khong chi cho TQ ma con cho ca the gioi con lai.

TQ nay dang du dinh xay mot loat dap lon tren cac song Mekong, Salween va Bramaputra von la sinh tu cho su phon thinh cua Dong Nam A. Neu hau qua cua ke hoach nay la roi day cac dong song nay cung se bien mat nhu song Hoang Ha, song Hoai o TQ thi hau qua se khon luong.

HOANG NGOC

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook
Tìm hiểu: Ho Nam, dong kho co chay, trong thoi gian do, Thuy dien Hoa Binh, Song Duong Tu, dap thuy dien, o trung quoc, Muc Nuoc Chet, han han, dong song, lu lut, con song, TQ

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Hạn hán và lũ lụt

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Hạn hán và lũ lụt bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Han han va lu lut

Nhan xet, hay lien he ve tin Han han va lu lut co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Han han va lu lut de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tim hieu trong chuyen muc The gioi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tim hieu
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0