Haiti Bi mat ve nhung xac chet song lai

Tags: Nhat Ban, co kha nang, phat hien ra, su ton tai, Dai hoc Harvard, ong ta, chet song, xac chet, truong hop, mot loai, sau khi, Haiti, Davis, VooDoo, nam


Haiti Bi mat ve nhung xac chet song lai
Cuoc dieu tra cua mot hoc gia thuoc Dai hoc Harvard (My) da ven buc man bi an xung quanh niem tin co xua cua nhung nguoi dan dao quoc Haiti ve su ton tai cua mot loai doc duoc co kha nang bien ke thu cua minh thanh nguoi ngo ngan - nhung zombi, hay con goi la xac chet song lai.

Nam 1980, dan lang Estere o mien Trung Haiti da duoc chung kien mot cau chuyen chac chan duoc coi la ky la o bat ky quoc gia nao, nhung lai chang co gi dac biet o dat nuoc nay. Mot nguoi dan ong da tim den nha ba Angelina Narcisse, va tu xung la Clairvius Narcisse, em trai cua Angelina. Neu ong ta khong nhac lai biet danh ngay con be cua minh va neu nhung chi tiet rieng tu chi nguoi trong gia dinh biet voi nhau thi ba Angelina co le da cho day la mot ke lua dao. Boi vi, cach do 18 nam, chinh Angelina da chon Clairvius trong nghia trang cua lang.

Nguoi dan ong ke lai voi Angelina la ong ta van nho ro cai dem dam ma ay. Khi bi dua xuong huyet, ong ta van hoan toan tinh tao, chi co dieu khong noi hoac cu dong gi duoc ma thoi. Den khi chiec quan tai bi dat lap dan, ong ta cam thay minh nhu bong benh bay ra khoi nam mo. Vet seo ben ma trai bay gio, ong ta noi, la dau vet cua chiec dinh dam xuyen qua vo hom.

Cach day 1 nam, Chinh phu Haiti da chinh thuc cong nhan voodoo la mot ton giao cua nuoc nay va keu goi cac thay phap ra dang ky voi Bo Cac van de ton giao. Theo sac lenh do Tong thong Jean-Bertrand Aristide (nguoi vua bi My bat di luu vong o Trung Phi) ky, cac thay phap phai tuyen the truoc mot chanh an toa dan su, sau do moi duoc hanh nghe. Trong nhieu the ky qua, voodoo bi chinh quyen coi la me tin, va tham chi bi tran ap manh me. Trong nhung nam 1940, nha tho Thien chua day len phong trao dap pha cac noi tho tu voodoo. Nam 1986, sau khi che do doc tai Jean-Claude Duvalier bi lat do, hang tram thay phap voodoo bi giet vi nhieu nguoi cho la ho dong loa voi chinh quyen. Nguoi dan don rang Duvalier da su dung cac thay phap de tao ra nhung don vi vu trang gom toan cac zombi, goi la "tonton macoute", de dan ap cac phe chong doi.
Dem do, mot thay phu thuy voodoo (tin nguong dan gian Haiti) da dao ong ta len khoi ma. Ong ta bi danh bang roi roi dua ve mot don dien trong mia o mien bac. Cung voi nhieu zombi khac, Clairvius bi cuong buc lao dong nhu no le. Chi sau khi nguoi chu chet, ho moi tron thoat duoc va tro ve que quan.

Rat nhieu nguoi Haiti tin rang nhung truong hop nhu Clairvius la hoan toan co that. Cung trong nam 1980, con co 2 nguoi dan ba khac tro ve nha, noi rang ho la zombi. Cung nam do, o mien Bac Haiti, nong dan dia phuong khang dinh ho da tim thay mot nhom zombi di lang thang vo dinh tren dong mia.

Nhung truong hop cua Clairvius co mot chi tiet rat quan trong: no duoc ghi chep trong cac ho so. Khi ong ta chet, mot nhom bac si tai Benh vien Schweitzer da xac nhan bang van ban. Ngay 30.4.1962, Clairvius duoc cap cuu dua vao vien trong tinh trang sot cao, dau minh may. Cac bac si khong tim ra can nguyen benh va cac trieu chung ngay cang nang hon. 3 ngay sau do, ong ta tu vong. Cac bac si dieu tri, trong do co mot nguoi My, da ky giay chung tu. Xac anh ta duoc giu lanh trong vong 24 tieng, roi dem thieu.

Tai Trung tam Tam ly tri lieu va than kinh o thu do Porte-au-Prince, co mot nha khoa hoc la tien si Lamarque Douyon, chuyen nghien cuu ve hien tuong zombi tu nam 1961. Douyon doan rang cac nan nhan cua phu thuy khong chet hoan toan ma chi bi me di boi mot loai thuoc co tac dung lam cham lai qua trinh song; sau khi bi chon, nguoi ta da dao ho len va hoi suc lai. Tuy nhien, hau het nhung nguoi nay tro nen ngo ngan, co le do phan nao phu trach chuc nang van dong va ky uc bi ton thuong.
Douyon ngay lap tuc thong bao truong hop Clairvius cho cac dong nghiep o New York. Douyon muon nho mot chuyen gia ve y hoc co truyen co kha nang tim ra loai doc duoc da tao ra cac zombi. Va nguoi duoc chon la Wade Davis, mot nha nghien cuu tre 28 tuoi, nguoi Canada, dang lam luan an tien si ve sinh hoc.

Luc do, Davis nghi rang zombi la mot tro lua dao nao do. Anh cung chua biet gi ve vung dao Caribe, cung nhu ve tin nguong cua nguoi chau Phi - coi re van hoa cua Haiti. Trong thoi ky nguoi Phap chiem dong Haiti cuoi the ky 18, 370.000 no le chau Phi da duoc dua vao Haiti. Nam 1791, nguoi da den da tien hanh thanh cong mot cuoc khoi nghia, danh duoi cac chu don dien da trang va tham chi dep tan mot doan quan do Napoleon cu sang. Trong suot 200 nam sau do, Haiti la nuoc cong hoa da den doc lap duy nhat o vung Caribe.

Davis phat hien ra rang phan lon nguoi Haiti tin va thuc hanh voodoo, mot ton giao bat nguon tu chau Phi. Nhung nguoi theo tin nguong nay tin rang ho co the lien lac hoac bi am boi rat nhieu than linh, ma quy trong thien nhien. Voodoo con la mot he thong giao duc, luat phap va y hoc, no bao gom nhung quy tac dao ly dieu chinh moi hanh vi xa hoi. O vung nong thon, cac hoi kin voodoo hoat dong va kiem soat doi song nguoi dan ngang hang voi luat phap chinh phu.

Haiti Bi mat ve nhung xac chet song lai

Wade Davis.

Mac du phan lon cac nha khoa hoc bac bo tinh xac thuc cua zombi, mot so nho chuyen gia cung da thu dua ra mot loi giai thich khoa hoc cho hien tuong nay. Nhung ho deu that bai. Con Davis, chi sau vai tuan, da co trong tay mau doc duoc ma anh tim kiem.

Khi Davis den Haiti, anh duoc mot nha bao cua Dai BBC goi y lien lac voi Marcel Pierre. Pierre la chu mot nha chua o thanh pho Saint Marc, dong thoi la phu thuy voodoo. Davis noi rang minh la dai dien cho mot to chuc hung manh o My, muon mua thu doc duoc kia bang rat nhieu tien. Davis quan sat trong nhieu ngay Pierre di nhat nhanh cac thanh phan khac nhau cua thuoc - trong do co ca xuong nguoi - roi dem nghien thanh bot. Tuy nhien, voi kien thuc duoc hoc, Davis biet rang thuoc nay chang co tac dung gi.

3 tuan sau do, Davis quay lai gap Pierre, mang ong ta la lang bam truoc mat hai nguoi ban. Do tu ai, Pierre dong y cung cap cho Davis loai "thu thiet", hon nua con bay cach che bien cho Davis.
Do la mot loai bot mau den, lam tu coc, giun bien, than lan, nhen den, ca doc duoc va xuong nguoi. Thanh phan sau cung nay la ket qua chuyen di ban dem cua hai nguoi den nghia trang. Neu dem bot nay xat vao da, trong vai gio nan nhan se cam thay buon non va kho tho, chan tay co cam giac nhu kien bo, roi lan ra toan than. Co the bi te liet dan, moi tim lai do thieu oxy. Rat nhanh, doi khi chi trong 6 gio, qua trinh dong hoa bi cham lai den muc khong phan biet duoc voi cai chet.

Davis phat hien ra rang phuong phap che doc duoc nay kha tuy tien. Ty le cac thanh phan khong phai luc nao cung giong nhau moi lan che thuoc. Va hieu luc cua thuoc cung khong duoc dam bao. Davis cho rang trong nhieu truong hop, nan nhan da bi chet that, hoac do thuoc qua manh, hoac do ngat tho trong quan tai.

Viec phan tich cac thanh phan cho Davis thay chat quan trong nhat lam nen tac dung dac trung cua thuoc khong phai la ca doc duoc, nhu ten goi cua no trong ngon ngu cua nguoi Haiti - concombre zombi - dua leo zombi, ma la ca noc.
Davis nho lai rang o mot so nuoc Dong A, nhat la Nhat Ban, ca noc (fugu) duoc coi la thuc pham sau khi duoc che bien boi cac dau bep dac biet. Tuy nhien, hang nam cung co hang chuc nguoi Nhat Ban chet vi an loai ca nay. Quan trong hon, y van Nhat Ban ghi nhan nhieu truong hop "chet di song lai" sau khi an ca noc. Cac dau hieu ngo doc tuong tu nhu mieu ta cua cac zombi.

Davis tin rang minh da giai duoc bi an cua hien tuong nay. Tuy nhien, con mot van de: vi sao o Nhat Ban, nguoi bi ngo doc sau khi tinh lai khong bi bien thanh zombi ? Cau tra loi co le nam o cau truc to chuc xa hoi va tam linh cua nguoi Haiti, theo Davis.

Haiti Bi mat ve nhung xac chet song lai

Cac thay phap voodoo hanh le.

Trong cac vi du zombi da neu o tren, Davis phat hien ra rang truoc khi chet, Clairvius bi dan lang coi la mot ke khong ra gi, da cuop dat cua nguoi em ruot minh. Ong em nay co le da nho den phu thuy voodoo de trung phat Clairvius. Vi phu thuy nay cung khong phai la mot ca nhan don doc, ma la mot trong vo so cac thu linh hoi kin voodoo, hinh thanh tu thoi chong thuc dan Phap. Cac thanh vien hoi kin lien he voi nhau bang soi day ky luat thep. Va hinh phat cao nhat doi voi ke phan boi la bi bien thanh zombi. "Loi nguyen" vo hinh nay, co the cong voi mot loai ma tuy tu nhien nao do nhu ca doc duoc, co tac dung manh me den muc mot khi ra khoi mo, ke phan boi khong bao gio duoc thua nhan lai trong xa hoi nhu mot nguoi binh thuong. Nhung loi don dai, nhieu khi vo can cu, gop phan lam cho tin dieu ve zombi lan truyen den tan ngay nay, va giong nhu mot su am thi tap the, it nguoi co the thoat khoi anh huong cua no. Tren thuc te, khi mot doan lam phim khoa hoc My gan day den Haiti dieu tra lai cac vu zombi, co truong hop gia dinh no tu nhan la co nguoi con trai bi bien thanh zombi, hien song o lang ben canh. Tuy nhien, khi xet nghiem ADN, nguoi ta ket luan day chi la mot su tuong tuong cua nguoi me cung nhu toan bo dan lang ma thoi.

Viet Hung
(Theo Harvard Magazine)

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Thế Giới NỔI BẬT

Lãnh đạo Nga, Ukraine, Đức, Pháp điện đàm giải quyết tình hình Ukraine

  Sau cuộc điện đàm 4 bên, lãnh đạo của Nga, Ukraine, Đức và Pháp đã nhất trí rằng nhóm liên lạc giữa các bên liên quan trong xung đột tại miền đông Ukraine cần được họp bàn ngay lập tức nhằm tiến tới một thoả thuận ngừng bắn lâu dài, điện Kremlin thông báo.

Nga phát hiện máy bay QS nước ngoài tiếp cận gần biên giới

Theo Đài Tiếng nói nước Nga, Tư lệnh Không quân Nga Victor Bondarev cho biết hệ thống kiểm soát không phận Nga đã ghi nhận được sự hiện diện của các máy bay quân sự nước ngoài tắt bộ thu phát tín hiệu gần biên giới với Nga.

Tay súng bắt giữ con tin là phần tử cực đoan

Thủ tướng Australia Tony Abbott ngày 16/12 cho biết Man Haron Monis, tay súng gốc Iran gây ra vụ bắt giữ con tin tại một quán cà phê ở trung tâm Sydney là một phần tử cuồng tín theo chủ nghĩa cực đoan và có tâm thần không ổn định, đồng thời gọi hành động tấn công giải cứu con tin là một “cuộc truy quét khủng bố”.

Tìm hiểu: Nhat Ban, co kha nang, phat hien ra, su ton tai, Dai hoc Harvard, ong ta, chet song, xac chet, truong hop, mot loai, sau khi, Haiti, Davis, VooDoo, nam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Haiti: Bí mật về những xác chết sống lại

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Haiti: Bí mật về những xác chết sống lại bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Haiti Bi mat ve nhung xac chet song lai

Nhan xet, hay lien he ve tin Haiti Bi mat ve nhung xac chet song lai co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Haiti Bi mat ve nhung xac chet song lai de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tim hieu trong chuyen muc The gioi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tim hieu
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0