Dung de co che thi truong chi phoi 100 KH CN

Tags: GS Hoang Anh Tuan, co che thi truong, nghien cuu khoa hoc, kinh phi nghien cuu, nha khoa hoc, doi ngu, phat trien, cong nghe, su dung, co the, don vi, TP.HCM, cap, viec, luc

Tiep tuc trao doi voi TS ve giai phap su dung doi ngu KH-CN tren dia ban TP.HCM , GS Hoang Anh Tuan nhan manh: "Can doi moi chinh sach can bo KH-CN, dung de mac cho co che thi truong!". GS Hoang Anh Tuan phan tich:

"Tuc tac" trong... khuon mau qua chat hep?

Dung de co che thi truong chi phoi 100 KH CN
GS Hoang Anh Tuan: "Tuc Tac" tuc lam duoc gi thi lam, cho dung tuoi lam so... nghi huu! (Anh: Huu Thien)

Truoc su phat trien ngay cang nhanh cua KH&CN tren toan the gioi, doi ngu KH-CN o TP.HCM ngay cang bieu lo ro nhung han che co ban nhu: Chua cap nhat duoc voi trinh do phat trien cua KH&CN the gioi. Co qua nhieu lo trong" cua doi ngu o cac linh vuc cong nghe cao. Thieu rat nhieu can bo KH-CN dau dan gioi, co du nang luc chu tri cac chuong trinh - du an trong diem mang tinh dot pha cho su phat trien.

GS TSKH Nguyen Van Trong, Vien KH-CN (co so TP.HCM)

Ngay nay o ta, van con nhieu nguoi hieu khoa hoc nhu mot tri thuc can hoc va nguoi nao vuot qua ky thi tro thanh tien si la mong duoc "lam quan". Cac vi co bang cap cao duoc coi la nguoi "tien tri, tien giac" co san loi giai dap cho moi van de chuyen mon. Hoa ra cai khuon mau trat tu Nho giao duoc phu len boi nhung ngon tu moi me, nhung tinh than dang cap dia vi, chieu tren, chieu duoi chang khac xua bao nhieu.

Chinh vi cach nhin nhan nhu vay ma nhieu nguoi chang co chut ham muon tim toi nao cung xong vao cac nganh khoa hoc de tim kiem "hon gach go cua", cua mo roi thi vut "gach" di, cua chua mo thi loay hoay tim kiem - tuc la "nghien cuu khoa hoc".

Mot tap the khoa hoc ma co nhieu nguoi lo "tim gach go cua" thi kho ma co duoc dao duc nghe nghiep va san pham lam ra khong the co chat luong. Neu nhung nguoi tham dinh lai cung la nhung nguoi "vut gach di roi" thi nen khoa hoc tu mu la mot ket qua tuy dang buon nhung khong co gi dang ngac nhien!

Mat khac, doi ngu KH-CN cung co nhieu bieu hien "phan tam" do dieu kien lam viec con nhieu kho khan, dac biet la do cac chinh sach KH-CN chua tuong ung voi quan diem quoc sach hang dau cua Dang. Xuat hien ngay cang nhieu nhung hien tuong phi tri thuc - phi dao duc (bang gia, hoc gia,...) ma suy cho cung la do chinh sach su dung nguoi chua dung chuan muc. Vi vay cung khong co gi la khi, nhan xet tren pham vi ca nuoc, GS Hoang Tuy noi: "Trong gan 5.000 tien si cua ta, co le chi tren vai nghin la dung chuan muc, con lai chi o trinh do thac si, co khi con thap hon"!

Dieu de nhan biet khi den lam viec voi mot so don vi KH-CN o TP.HCM la su thieu vang nhung guong mat "gao coi" ngay nao trong gioi KH-CN. Toc do lao hoa cua doi ngu nhanh qua! Dieu tiec nuoi la vi trong so do co nhieu nguoi co trinh do khoa hoc co ban cao, hieu biet sau va co he thong ve thuc tien, co ban linh va kinh nghiem, co kha nang chu tri cac cong trinh, du an lon.

Du sao, cung thay xuat hien nhieu guong mat tre. Ho la nhung thac si, tien si co tuoi doi 30-40, vua tot nghiep khong lau o cac bac hoc cao cap nay, gioi ngoai ngu va tin hoc, tiep thu duoc nhieu kien thuc moi - hien dai, nang dong va co nhieu hoai bao. Van de dat ra la lam sao thuc hien cho duoc cau cham ngon "Con hon cha, nha co phuc".

Trong dieu kien KH&CN phat trien nhanh nhu hien nay va ngay cang nhanh hon thi du nha khoa hoc co bang cap cao den dau, chi can khong cap nhat duoc thong tin chuyen nganh sau cua minh trong mot nam thoi thi du tro thanh lac hau. Vay ma tinh trang nay dang la pho bien, do do lam sao sang tao ra duoc cai moi - co khi tuong la moi nhung thuc ra da cu rich roi so voi the gioi. TS Pham Duy Hien, nguyen vien truong Vien Nghien cuu Hat nhan Da Lat va chuyen gia To chuc Nang luong Nguyen tu Quoc te - IAEA thuoc Lien Hiep Quoc nhan xet: "Tinh trang cua chung ta hien nay phan lon la tim cach du nhap, bat chuoc va ban dia hoa cac cong nghe da co o cac nuoc tien tien chu chua dat den trinh do sang tao ra cong nghe moi".

Mot trong nhung han che ma can bo nghien cuu khoa hoc deu rat buc xuc ban khoan chinh la co che, chinh sach hien hanh ep ho vao mot khuon mau qua chat hep. Thi du: Thoi gian nghien cuu qua ngan. Thoi gian ung dung qua mau. Danh gia cong trinh theo... so luong trang viet. Viec lam ngoai du toan bi xuat toan. Phai theo cac dinh muc rat chi li va rat thap, v.v...

Xet ve toan cuc, chung ta van chua tao duoc cac yeu to dong luc, hay cac yeu to dong luc chua du "dose" de phat huy doi ngu va tao duoc buoc phat trien dot pha co y nghia khoa hoc va kinh te.

GS TS Nguyen Luong Dung, DH Bach khoa TP HCM

Trong van de tai tro cho nghien cuu khoa hoc, khong chi rieng o ta moi kho khan, vi o dau cung vap phai van de nay. Tuy nhien, cach lam o nhung noi khac hieu qua hon ta la do ho co co quan dieu tiet kinh phi hop ly. O Duc, co mot ngan quy chung de dieu phoi kinh phi nghien cuu, nen de tai duoc xet duyet tren co so Hoi dong Khoa hoc khong thuoc ve bat ky mot trung tam nghien cuu nao. Hay o My, Quy NSF (National Science Foundation) dong vai tro dieu phoi ve kinh phi ho tro nghien cuu khoa hoc. Quy nay khong thuoc mot co quan nha nuoc nao. O nuoc ta, viec cap kinh phi nghien cuu phan bo theo cac co quan nghien cuu, to chuc cong nghe nhu nay hien la khong khach quan, khong dung luat!

Toi kien nghi: Bo Khoa hoc - Cong nghe nen co mot quy dieu phoi ve ngan sach nghien cuu khoa hoc, dung doc lap voi nha nuoc, viec xet duyet va cap kinh phi nghien cuu se dua tren de xuat cua mot Hoi dong Khoa hoc co uy tin va doc lap.

Thu Thao (ghi)

Theo danh gia ve tai chinh KH-CN o Viet Nam cua doan chuyen gia IDRC (Trung tam Nghien cuu Quoc te) va CIDA (Co quan Phat trien Quoc te Canada), thi: "... cac nha nghien cuu nhan ra rang khong co cac tieu chuan hop ly va ro rang trong viec quyet dinh muc do cua cac nguon luc an dinh cho cac to chuc o cac cap khac nhau (quoc gia - tinh, thanh - doanh nghiep) va cho cac cong trinh, du an trong tung don vi. Cac quyet dinh duoc thuc hien o cap chinh phu trung uong va phan bo cac quy duoc coi la mang tinh tuy tien, khong ro rang, phuc tap, cung nhac va quan lieu. Qua trinh cap phat ngan sach duoc xem nhu viec gay tro ngai doi voi viec tien hanh cac hoat dong nghien cuu, khong dam bao muc nguon luc toi thieu can phai co va nhung uu tien do cac vien nghien cuu dat ra. Mot vai to chuc bao cao rang thuc te ho khong duoc tu do de quyet dinh viec quan ly cac du an va chuong trinh, khong duoc phep tai phan bo ngan sach phu hop voi nhung tinh huong khong duoc du kien truoc"!

Kinh phi nghien cuu it, dan den chat luong nghien cuu sut kem, thuong khong dap ung yeu cau thi truong, khong duoc ung dung vao san xuat. Vi thu nhap khong du song, can bo nghien cuu phai chay "kiem song", tat yeu dan den "chay mau chat xam" hoac "teo nao" la hien tuong da va dang dien ra. Tinh hinh "tu phat" manh ai nay chay, nguoi gioi tim dat dung vo va giau len, nguoi co nang luc yeu cam thay minh bi bo roi, thac mac "tum lum"... khien cho khong it don vi nghien cuu chi la... noi ghi danh, tru chan luc "giao mua - goi vu"!

GS TSKH Ho Sy Thoang nhan xet: "Khong it nha khoa hoc sa da voi nghe tay trai nhung kiem duoc nhieu tien. Vi vay, co nguoi du co bang cap cao nhung khong sao quay tro lai nghe chinh cua minh (!). Mot su that khong may ngot ngao: Nhieu nha khoa hoc/nha giao khong con tiep can voi thong tin moi ma van lien tuc giang day hoac tham gia het hoi dong nay den hoi dong khac (!)".

Co the noi: Can bo KH-CN dang theo... chuyen dong Brown - theo quy luat "nuoc chay ve cho trung"noi co thu nhap cao va co dieu kien tien than. Ben canh do, neu thu di sau mot chut vao "luc luong bam tru", co the thay duong nhu co cac... "truong phai" sau:

"Truong phai" Tu Tin: Thuong con quy thoi gian nen viec chon lua chu de nghien cuu hay con chut it mao hiem, su dung kinh phi nghien cuu "bao cap", cong voi su xoay so them (kha vat va) de phan dau tao ra "san pham huu dung" nhu: thiet bi do, thiet bi loc nuoc sieu sach, thiet bi su dung nang luong mat troi, pheromon dan du duong dua, phan mem khai thac dau,... San pham cua ho ban duoc ra thi truong, loi keo duoc du an nuoc ngoai, trao doi chuyen gia, hoac tao bao hon la "mang chuong den danh xu nguoi" (tat nhien la chua nhieu).

"Truong phai" Den Vang: Duong nhu nghe day hoc dang duoc ua chuong voi nhung can bo KH-CN nay. Cac truong dai hoc ban cong, dan lap o TP.HCM va cac dia phuong khac la dich ngam dung vo cho... "doan duong khoa hoc" con lai cua ho. (Trong khi do, doi ngu can bo vua giang day vua nghien cuu o TP.HCM la 8.482 nguoi lai cung lay day hoc la chinh, tham gia nghien cuu chua duoc bao nhieu!)

Con lai la "truong phai" Tuc Tac, tuc lam duoc gi thi lam, cho dung tuoi lam so... nghi huu!

Nhu vay, that la muon hinh muon ve! Co le chua nen binh luan gi sau, can phai nghien cuu ky luong hon nhung co the noi ngay mot dieu: Tuy su chuyen dong co lan quan, long vong nhung nham den su tiep can voi "Quy dao hieu qua - duoc xa hoi thua nhan". Dieu dang luu y la trong cac cuoc hoi thao, toa dam, cac nha khoa hoc gan nhu thong nhat: Thu nhap, va tien bo la dong luc phat trien cua doi ngu KH-CN.

Lam sao de tang cuong "quan chu luc" - can bo R&D?

GS Vo Tong Xuan, hieu truong truong DH An Giang

Cam on TS da goi cho toi bai phong van GS Hoang Anh Tuan!

Y kien cua GS Hoang Anh Tuan rat dung. Nhung toi e rang roi se lai... dau vao day, cung nhu cac y kien ve giao duc. Thoi buoi nay, chung ta khong the chi don thuan thay mot ong Bo truong ma co the doi moi toan cuc. Vi moi quyet dinh deu bi rang buoc chang chit nhau boi nhieu Bo lien quan va boi Vu tuong ung tai Van phong Chinh phu.

Trong do, mau chot van la cac chuyen vien cua cap Vu cua cac Bo va cua Van phong Chinh phu: Ho la tang lop trung gian quan trong nhat. Thu truong co ky dong y van de nao hay khong la tuy thuoc vao... chuyen vien.

Tot nhat la chung ta lam duoc gi trong tam tay minh ma khong "phien" den cap tren thi rang lam cho tot.

"Phien" den tren la dung phai ca mot he thong "thanh tri" duoc bao ve qua chac chan, kho co the cai tien gi duoc!

Cung theo danh gia cua chuyen gia IDRC va CIDA, Nha nuoc Viet Nam "co ve dang ngoi tren ghe lai xe nhung cung luc vua nhan tay ga (cac chinh sach cai cach thi truong), lai vua nhan tay phanh (su ton tai day dang cac le thoi va the che ke hoach hoa tap trung)".

Ve chinh sach KH-CN cua Viet Nam, ho nhan xet: "Hien co qua nhieu chinh sach truc tiep va xu huong chung la... con muon lap ra them!". Theo toi biet, co khoang... 4.500 quy dinh rieng biet co lien quan den viec dau tu, tiep can, chuyen giao va ap dung cong nghe. The nhung nhieu quy dinh cua chinh sach va co che quan ly hien hanh van khong tao ra duoc bau khong khi sang tao thuan loi!

Trong do, dang chu y la han che tu cac co che, chinh sach da khien cho viec giai quyet moi tuong quan giua dau tu cho nghien cuu trien khai (goi tat la R&D - Research & Development, theo tieng Anh) voi nang luc cong nghe con chua tuong thich, khien cho quy mo thuong mai hoa cong nghe con be nho va cac cong nghe duoc thuong mai hoa con gioi han o nhung loai don gian!

Tai TP.HCM, doi ngu can bo chuyen trach R&D vua it ve so luong (1.796 nguoi tren tong so 228.789 can bo KH-CN co trinh do tu cao dang tro len), vua non yeu ve trinh do (256 tien si va 103 thac si, chiem khoang 20% tong so can bo chuyen trach R&D). O cac nuoc phat trien, so luong nguoi co hoc vi tien si trong luc luong R&D thuong vao khoang 70%.

Doi ngu R&D la "quan chu luc" cua luc luong KH-CN. Ho duoc tuyen chon theo tieu chuan chuyen nghiep, duoc huong cac quyen loi va co nghia vu tuong ung. Dac diem chinh la tinh chon loc cao va dao thai cung cao. Tieu chuan chung cua nguoi lam R&D la tai nang (khong le thuoc vao tuoi tac).

Theo Nghi quyet 6 cua Ban chap hanh Trung uong Dang Khoa IX, phan KH-CN co neu chi tieu doi voi doi ngu nay la 6 nguoi/van dan. Theo do, TP.HCM can co 6.000 nguoi lam R&D chuyen nghiep tinh den nam 2010, voi uoc tinh dan so co the len toi muoi trieu dan. Trong khi do, theo bao cao ngay 25/2/2001 cua Cuc Thong ke TP.HCM thi Thanh pho o thoi diem nay chi co 1.796 can bo R&D chuyen trach. Nhu vay, ve mat so luong, uocphai tang them tren 4.000 can bo R&D. Trong khi do, ve mat chat luong thi ro rang co qua nhieu viec phai lam!

Cung theo Nghi quyet 6, den nam 2010 ca nuoc phai co them 5.000 chuyen gia gioi, co kha nang chu tri cac huong R&D lon. Neu tinh theo phan tram dan so thi TP.HCM phai bo sung 500 chuyen gia dau dan; con neu tinh theo nhiem vu "Di truoc, ve dich truoc" ma Bo Chinh tri giao cho TP.HCM thi co khi phai... nhan gap doi con so tren.

Rat mung la hien nay, chuong trinh dao tao nguon nhan luc KH-CN dang duoc lanh dao TP.HCM quan tam. Tuy vay, can lam sao khac phuc duoc su bat hop ly ve co cau nganh can thiet cho su phat trien Thanh pho.

Can nghien cuu phan chia da dang hoa cac loai hinh R&D:

Theo don dat hang, tu lanh dao Thanh pho, So KH-CN, Bo KH-CN, cac dia phuong ban,...

Theo dang ky ca nhan cua nha khoa hoc: Can mo ra kenh dang ky de tai KH-CN theo nguyen vong, so truong ca nhan nham phat huy tai nang va phat trien toan dien hoat dong KH-CN o TP.HCM. Loai hinh nay khong co don dat hang, khong phan biet dia phuong. Ket qua nghien cuu phai duoc dang o tap chi chuyen nganh co uy tin KH-CN o cap quoc gia va quoc te (neu la nghien cuu co ban va nghien cuu ung dung). Ket qua nghien cuu duoc cap bang sang che, hoac giai phap huu ich (neu la nghien cuu cong nghe). Nguon kinh phi cap cho loai dang ky nghien cuu R&D nay trich tu Quy Phat trien KH-CN TP.HCM, kem theo chinh sach khuyen khich: Duoc mien, giam thu hoi theo ket qua dat duoc.

R&D do ca nhan, to chuc (don vi) tu dau tu, gom hai loai: Ca nhan, don vi muon giu "doc quyen" su dung; hoac ca nhan, don vi muon chuyen giao cho co quan quan ly KH-CN su dung chung. Chinh sach khuyen khich can co: Hoi dong KH-CN Thanh pho ho tro tu van, dang ky so huu tri tue. Co quan quan ly mua de pho bien su dung chung (gia ca thoa thuan, mien cac loai phi va thue, tac gia duoc quyen huong ty le % khi ket qua nghien cuu duoc ung dung),...

Mot trong cac "viec can lam ngay" la lap cac bo phan R&D cua tong cong ty, doanh nghiep, xi nghiep. Can co chinh sach khuyen khich uu dai cho cac don vi san xuat va kinh doanh co ty le trich dau tu cao cho R&D (tu 5% tro len), do hien nay muc dau tu nay o cac doanh nghiep chi chiem khoang... 0,5% doanh so, gay can ngai lon cho viec gan KH-CN voi san xuat. O nuoc ngoai, cac hang lon thuong danh khoang 10% cho R&D nen tao duoc suc canh tranh lon. Tu kinh nghiem nay, co the coi day la giai phap chinh de ung dung KH-CN vao san xuat.

"Co che thi truong" da co tac dung hut cac nguon luc kH-CN vao linh vuc loi ich cao. Tuy vay, dong thoi no cung lam cho su nghiep phat trien KH-CN tro nen "khap khieng", thieu vung chac vi nhung mon co ban con rat it nguoi quan tam; mat khac con lam giam cai "tam" cua khong it nguoi lam khoa hoc.

Vi vay, can doi moi chinh sach can bo KH-CN theo muc tieu nuoi duong va phat trien long say me KH-CN, dung de mac cho co che thi truong chi phoi 100% KH-CN!

● Huu Thien (ghi)

Tin, bai lien quan:

Su dung doi ngu KH-CN: Co che bat cap!

Ra soat lai doi ngu va dinh huong nghien cuu khoa hoc

Chuyen "ong gia Luong" va... bau sua bao cap

Dung xem khoa hoc - cong nghe nhu mot thu trang suc

"Gach Cham ong Chinh" va buc xuc cua nha sang che

"Benh" keo dai, da thanh man tinh...

Viet Bao

Tìm hiểu: GS Hoang Anh Tuan, co che thi truong, nghien cuu khoa hoc, kinh phi nghien cuu, nha khoa hoc, doi ngu, phat trien, cong nghe, su dung, co the, don vi, TP.HCM, cap, viec, luc

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Đừng để cơ chế thị trường chi phối 100% KH-CN!

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Đừng để cơ chế thị trường chi phối 100% KH-CN! bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Dung de co che thi truong chi phoi 100 KH CN

Nhan xet, hay lien he ve tin Dung de co che thi truong chi phoi 100 KH CN co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Dung de co che thi truong chi phoi 100 KH CN de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tim hieu trong chuyen muc The gioi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tim hieu
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0