Chien tranh mang nham vao Iran moi chi bat dau

Stuxnet va cac vu pha hoai ngam

Thang 11/2011, mot vu no lon da xay ra tai nha may che tao ten lua cua Iran ma khong ro nguyen nhan. Vu no da lam day len nghi ngo ve kha nang nha may nay da bi pha hoai ngam.

Truoc do, tai Iran cung da xay ra nhieu vu viec tuong tu keo dai tu nam 2008, trong do noi tieng nhat la vu xam nhap pha hoai cac may ly tam tai Nha may dien nguyen tu Busher hoac co so lam giau urani Natanz voi kha nang gay tri hoan cac hoat dong phat trien hat nhan cua Iran trong nhieu thang lien.

Thu pham gay ra cac vu tan cong nay la virus Stuxnet, bi cac chuyen gia an ninh mang cua Iran phat hien nam 2010.

Sau vu viec nay, Iran da phai loai bo it nhat 1.000 may ly tam khien chuong trinh hat nhan cua nuoc nay bi gian doan it nhat mot nam.

Stuxnet la loai virus may tinh cuc ky tinh vi, duoc lap trinh de tan cong cac “o dia chuyen doi tan so” bang cach kich hoat cac ma doc hai co kha nang lam roi loan tan so hoat dong cua cac may ly tam lam giau urani. Ngoai ra, Stuxnet cung cuop quyen dieu khien va gui cac tin hieu gia ve trung tam dieu khien de lam xao tron toan bo hoat dong cua trung tam lam giau urani.

Theo danh gia cua gioi chuyen gia mang, su ra doi cua Stuxnet danh dau buoc phat trien moi trong linh vuc dot nhap he thong phan mem kiem soat cua cac nha may dien hoac cac he thong cong nghiep lon.

“Stuxnet co kha nang dot nhap va tung buoc pha huy he thong. Do la dieu khien loai virus nay tro nen dac biet”, co van Sean Mcgurk thuoc Ban An ninh Noi dia My cho biet.

Cung theo nha phu trach van de an ninh mang nay, Stuxnet con co mot diem dac biet khac la co kha nang xac dinh duoc muc tieu cu the va gat bo cac chuong trinh khong lien quan.

“Hau het cac loai virus may tinh deu co chung mot diem la tan cong toan bo he thong ma chung xam nhap. Nhung Stuxnet thi khac. Virus nay chi nham toi nhung dia chi cu the”, Mcgurk cho biet them.

Sat thu giau mat Flame

Stuxnet van chua phai loai virus “cao thu” nhat.

Sau Stuxnet, cac chuyen gia an ninh mang va cac hang phan mem diet virus noi tieng tren the gioi nhu Kaspersky (Nga), SrySys (Hungary) va Symantec (Ireland) con phat hien ra them 2 loai virus moi “khung” hon Stuxnet. Do la Duqu va Flame.

Viec phat hien ra Duqu khong qua kho khan va cung khong co gi dac biet. Voi Flame thi khac. Sat thu giau mat nay chi duoc tinh co phat hien sau khi Lien minh Vien thong Quoc te (ITU) va chinh quyen Iran dat hang Kaspersky tim hieu mot loai virus la da xoa sach du lieu tren may tinh o nhieu nuoc Trung Dong. Virus nay co co che hoat dong gan giong voi loai ma doc Wiper nhung nguy hiem hon nhieu.

Boi mot khi da xam nhap vao mot may tinh nao do, Flame khong chi bi mat gui cac du lieu cua may tinh toi may chu o xa, ma con co the tu chup anh man hinh  voi tan suat 60 giay moi lan (15 giay/lan neu nguoi su dung dang mo hop thu dien tu), tu bat microphone de ghi lai moi am thanh phat ra tu ban phim hoac thao tac khac cua nguoi dung, su dung cac cong cu nhu wifi hay bluetooth de thu thap thong tin cua cac thiet bi gan do nhu dien thoai di dong hay tu lay nhiem sang cac may tinh khac cung duoc ket noi trong he thong…

Khong chi the, Flame con duoc lap trinh co tong cong 20 modul ma khac nhau. Khi phan ma co ban lay nhiem duoc vao mot may tinh, no se lang le tai cac modul con lai  tu may chu vao may bi lay nhiem cho toi khi co du kha nang bat dau su mang bi mat cua minh. Ben canh do, Flame con co tinh nang tu xoa cac dau vet cua minh tren may tinh, dieu khien cho cac chuyen gia phai thuc su kinh ngac.

“Day co le la loai vu khi dieu khien hoc tinh xao nhat tinh toi hien gio”, dai dien Alaxader Gostev cua Kaspersky tuyen bo khi ong nhan manh rang tu truoc toi nay, chua he co loai virus nao co the danh cap du lieu bang mot loat phuong phap da dang den vay.

Theo dieu tra cua Kaspersky, hien co khoang 600 may tinh bi nhiem Flame, chu yeu o cac quoc gia Trung Dong nhu Iran, Ai Cap, Sudan, Lebanon va Palestine. Muc dich tao ra loai virus nay la nham thu thap thong tin mot cach co he thong ve hoat dong tai mot so nuoc Trung Dong. Trong do, dich nham chinh nhieu kha nang la Iran vi nuoc nay co toi 189 may tinh bi lay nhiem Flame.

Truy tim thu pham

Mac du ca cac cong ty phan mem diet virus lan cac chinh phu da ra suc truy tim “cha de” cua Stuxnet, Duqu hay Flame, song cho den nay moi manh moi van nhu “bong chim tam ca”. Hang Kaspersky cho biet phai mat nhieu thang, tham chi nhieu nam, moi co the xac dinh duoc ai da tao ra cac loai virus sieu thong minh nay.

Tuy nhien voi kinh nghiem cua mot dai gia trong lang cong nghe phan mem diet virus, Kaspersky cho rang nhieu kha nang day la nhung san pham cua mot hoac mot vai chinh phu nao do vi cac ly do sau.

Thu nhat, cac virus nay khong nham muc dich danh cap cac du lieu ngan hang nen “nghi pham” thuoc thanh phan toi pham dieu khien hoc bi loai bo.

Thu hai, xet toi muc do tinh vi cua cac loai virus nay, tac gia cua chung phai la mot nhom hacker gao coi. Neu tinh ve kha nang huy dong ca mot doi ngu nhan luc va vat luc cao cap trong mot thoi gian dai nhu the, dieu kha nang do phai la ket qua cua mot du an quoc gia hoac sieu quoc gia.

Thu ba, xet toi dac diem chung cua ca ba loai virus nay la cung co dinh huong chung ve mat dia ly la chi tap trung vao khu vuc Trung Dong voi tam diem la Iran, nen My va Israel cung nam trong dien dang bi nghi van hon ca.

Tat nhien, khong doi nao Washinton va Tel Aviv lai cong nhan dieu nay khi chua ai dua ra duoc nhung chung cu cao buoc cu the.

Kich ban moi dang hinh thanh?

Theo cac chuyen gia mang, so di mot My va Israel (hai quoc gia khong doi troi chung voi Iran) mo rong chien tranh mang la vi cac quan chuc cua hai nuoc nay nhan thuc rat ro nhung hau qua nghiem trong co the xay ra neu nhu bung no mot cuoc chien tranh toan dien voi Iran.

“Danh bom Iran se chi lam bung no chien tranh trong khu vuc va co the dan toi mot cuoc chien toan dien o Trung Dong. Chien tranh se lam tinh hinh tro nen vo cung phuc tap. Vi vay, chien tranh mang la lua chon co ve an toan hon”, nha nghien cuu cap cao James Lewis cua Vien nghien cuu Chien luoc toan cau nhan dinh

Theo Lewis, khong giong nhu cac cuoc tan cong quan su, nhung nguoi thuc hien chien tranh mang co the “an minh” va “phui” trach nhiem de dang hon nhieu. Vi vay, khi cac bien phap ngoai giao, quan su va kinh te nham vao Iran khong phat huy tac dung, cach tot nhat la My va Israel phat dong cac cuoc tan cong mang de pha hoai tham vong hat nhan cua Iran tu ben trong.

Huong hanh dong nay cang co co so de thuc hien khi gioi phan tich cho rang chuong trinh hat nhan cua Iran “thuc su khong du suc chong choi” voi nhieu cuoc tan cong mang va nuoc nay se phai no luc rat nhieu de bao ve cac hoat dong lam giau urani truoc cac am muu pha hoai tu ben ngoai.

“Iran phai mat toi mot nam de phuc hoi cac thiet hai. Cac loai virus nay da gay ra nhieu rac roi cho Tehran boi Nha nuoc Hoi giao khong biet ro thu gi dang pha hoai ho. Co ve nhu su dung cac phan mem doc hai la cach hay nhat de can tro chuong trinh hat nhan ma Iran dang theo duoi”, Giam doc Vien Khoa hoc va Hoa binh Quoc te David Albright khang dinh.

Theo nhung thong tin moi nhat, rat co the Iran dang dung truoc mot cuoc tan cong mang tiep theo va cuoc tan cong nay, neu thuc hien, se duoc ket hop voi cac hoat dong gian diep truyen thong nhu tat cac van an toan trong lo phan ung hoac lam sai lech vi tri cac thiet bi de gay ra cac vu no tai khu vuc nhay cam.

“Toi cho rang cuoc tan cong tiep theo se manh me hon va se co them nhieu co so hat nhan cua Iran bi thoi bay”, ong Albright noi.

“Co the phuong Tay se bi mat cai gian diep vao cac khu vuc nhay cam, lam thay doi he thong  roi moi su dung phan mem doc hai de kich hoat tan cong”, nha nghien cuu ky thuat David Lindahl cua Cuc Nghien cuu Quoc phong Thuy Dien chia se.  

Nha nghien cuu Lindahl cung cho rang ke hoach nay co the bao gom viec cai dat cac con chip nhiem virus vao he thong – duoc thuc hien boi cac mat vu hoac cac nhan vien bi mua chuoc, tien hanh tham nhap cac chuong trinh chuyen dung do nong do lam giau urani va cac quy trinh phan tach nhiet hach khac.

Tuy nhien, mot so chuyen gia an ninh mang dang tinh den kha nang cac “tuong lua” cua Nga se bao ve Iran truoc cac cuoc tan cong mang, hay tham chi co the giup Tehran truy tim may chu tao ra cac virus moi.

“Chung ta da so suat khi khong tinh den su tro giup cua Nga trong van de nay. Tu ban than Iran khong the giai quyet van de”, nha nghien cuu Lewis cua Vien nghien cuu Chien luoc toan cau noi.

Theo danh gia cua cac chuyen gia, hien co 4 quoc gia tren the gioi la Nga, My, Trung Quoc va An Do dang nam trong nhom cuong quoc co kha nang tac chien mang hung manh nhat the gioi. Tuy nhien, cung khong loai tru kha nang Nha nuoc Do Thai Israel se som gia nhap hang ngu nay sau khi dich than Thu tuong Israel Benjamin Netanyahu noi rang Tel Aviv se co mat trong top 5 trong thoi gian toi va rang nuoc nay co quyen su dung vu khi dieu khien hoc de chong lai nhung moi de doa nguy hiem nhu Iran.

Tuyen bo cua ong Netanyahu va nhung bang chung thu duoc lien quan den cac chien dich tan cong mang gan day nham vao Iran cang cung co cac nhan dinh cho thay Nha nuoc Hoi giao Iran va chuong trinh hat nhan gay tranh cai cua nuoc nay dang thuc su doi mat voi nguy co bi tan cong o at boi nhung ke thu giau mat.