Chien tranh Viet Nam nhin tu phia My

Tags: Trieu Tien, Chien tranh the gioi Thu Hai, chien tranh Viet Nam, cuoc chien tranh, thoi hien dai, nuoc My, cua My, bom dan, so voi, tham chien, truc tiep, VN, quan, nam


Chien tranh Viet Nam nhin tu phia My

TTCN - Chien tranh Viet Nam (1954- 1975) la mot trong khoang 11 cuoc chien tranh lon tren the gioi thoi hien dai (da, dang va se duoc nhan loai nhin nhan, danh gia tu nhung goc nhin).

Doi voi My, nhung cai “nhat” truoc het va di nhien phai duoc bieu thi bang nhung gam mau toi boi chinh My la thu pham gay ra cuoc chien dam mau va cung la ke chien bai nhuc nha.

Con nhung gam mau sang, phai chang la nhung bai hoc cho hien tai va tuong lai duoc duc rut tu kinh nghiem dau long cua qua khu (ma tren thuc te nguoi My da lam duoc mot so dieu...)?

1. Cuoc chien tranh qui mo lon nhat trong lich su hon 200 nam cua nuoc My

Truoc het, ve mat thoi gian, cuoc chien nay keo dai ngay nhat voi hon hai muoi nam (tu thang 7-1954 den 4-1975) so voi mot nam bay thang cua cuoc Chien tranh the gioi thu nhat (do My tham chien muon, tu thang 4-1917), ba nam tam thang cua cuoc Chien tranh the gioi thu hai (tinh tu khi My tuyen chien voi phe phat xit va chien tranh Thai Binh Duong bung no), ba nam mot thang cua cuoc chien tranh Trieu Tien (tinh tu khi My can thiep quan su truc tiep)...

Thu den, cuoc chien nay huy dong suc manh tri tue va suc nguoi, suc cua cao nhat cua nuoc My.

Nam doi tong thong My, tu D. D. Eisenhower, John K. Kennedy den Lyndon Johnson, Richard Nixon roi Gerald Ford da noi chan nhau dieu hanh bon chien luoc chien tranh thuc dan moi o chien truong VN, tu chien tranh don phuong, chien tranh dac biet den chien tranh cuc bo, (va chien tranh pha hoai mien Bac VN lan thu nhat) roi VN hoa chien tranh (va chien tranh pha hoai mien Bac lan thu hai). Ben canh do la nhung “bo oc nuoc My” luon luon sat canh cung nhung nguoi dung dau Nha nuoc My de “bay binh, bo tran” nhu Henry Kissinger, nguoi duoc xem la “cay dai vi cam ve dia-chinh tri” cua My, Z. Bigniew Brzezinski, mot chien luoc gia chong cong noi tieng the gioi...

Co den 77% luc quan, 66% thuy quan luc chien va khong quan, 40% hai quan, 6,5 trieu luot binh si, 22.000 xi nghiep cua nuoc My da duoc huy dong de phuc vu chien tranh VN. Chung nhu chua du, My con loi keo nam nuoc phu thuoc My bao gom Uc, New Zealand (chau Dai Duong), Han Quoc (Dong Bac A) va Thai Lan, Philippines (Dong Nam A) voi so quan luc cao nhat hon 70.000 cung tham chien voi 550.000 quan vien chinh My, lam nong cot cho hon 1 trieu quan nguy Sai Gon.

Theo thong ke chua day du, My da chi truc tiep cho cuoc chien tranh VN toi 676 ti USD, so voi 341 ti USD trong Chien tranh the gioi thu hai va 54 ti trong chien tranh Trieu Tien, va neu tinh ca chi phi gian tiep thi len toi 920 ti USD (VN, con so va su kien (1945-1989), 1990-Suc manh VN, 1976). Nhung chi phi khong lo nay tinh theo thoi gia hien nay du suc vuc ca cac nuoc the gioi thu ba vuot qua doi ngheo, lac hau de rut ngan khoang cach phat trien so voi cac nuoc thuoc “cau lac bo nha giau” nhu cac nhom G7, OECD... (!).

Hon hai the ky da troi qua ke tu khi Hop chung quoc Hoa Ky duoc thanh lap, va nguoi My co quyen tu hao ve nhung vinh quang ma nuoc My gat hai duoc tren moi phuong dien trong suot tien trinh lich su cua dat nuoc minh.

Nhung chien tranh VN da la vet thuong han sau trong long nuoc My, boi chinh noi day, niem kieu hanh cua de quoc Hoa Ky da bi dap tat boi dan toc be nho mang ten VN.

Ke den chien tranh VN la cuoc chien tranh cuc bo lon nhat ma My truc tiep tham chien trong thoi ky chien tranh lanh va doi dau Dong-Tay (tu nam 1945 den thoi diem 1989-1991), mot cuoc dung dau lich su khong chi giua hai nuoc My - VN ma con giua hai he thong chinh tri-xa hoi doi lap la chu nghia tu ban va chu nghia xa hoi. Chien tranh VN vi vay duoc quoc te hoa cao do.

2. Cuoc chien tranh mang tinh huy diet nhat cua My, da de lai nhung di chung day toi ac o VN.

De thuc hien muc dich “huy diet va no dich” dan toc VN, My da gioi xuong hai mien Nam, Bac hon 7,8 trieu tan bom dan, mot khoi luong bom dan lon hon luong bom dan ma My da su dung trong bat cu cuoc chien tranh nao truoc do. Trong chien tranh pha hoai o mien Bac VN cua My, binh quan mot nguoi dan phai chiu 45,5 kg bom dan, 1km2 chiu 6 tan bom dan. Ti le nay lon hon nhieu so voi mot so nuoc bi thiet hai nang nhat trong chien tranh the gioi thu hai, cu the la: Duc: 1 nguoi/27 kg, 1km2/5,4 tan; Nhat Ban: 1 nguoi/1,6 kg, 1km2/0,43 tan. Nhung con so that khung khiep (!).

Chien tranh Viet Nam nhin tu phia My
Chi trong muoi nam (1961-1971), quan doi My da phun hon 20 trieu gallon (1gallon = 3,78 lit) chat doc da cam cung nhu nhieu thuoc “diet co” chua hoa chat chet nguoi dioxin da lam cho hang trieu nguoi VN mac benh, vo so thai nhi bien dang va di chung keo dai cho den tan ngay nay.

Loai nguoi co luong tri khong the khong dau xot, cam phan khi phai chung kien hang ngan, hang van nguoi dan VN vo toi, nhat la tre em, hom nay mang trong minh di tat quai ac do hau qua dioxin du rang chien tranh da qua di 30 nam. Vi khong ai khac hon, chinh cac cong ty hoa chat My va nhung nguoi dieu hanh cuoc chien tranh xam luoc day toi ac nay phai la nhung ke chiu trach nhiem chu yeu va dau tien truoc cong ly.

3. Cuoc chien tranh ma My phai chiu that bai lon va nang ne nhat trong lich su hon 200 nam cua nuoc My

Chien tranh da cuop di sinh mang cua khoang 58.000 quan My, khoang 304.000 nguoi linh khac vinh vien bi thuong tat, tan phe. (So voi hai cuoc chien tranh o Afghanistan va Iraq vua qua, My chi ton that 1.102 binh si tinh den ngay 19-10-2004). Dieu dang noi la trong so do co khong it nguoi bi bat linh va ho khong biet minh chien dau tren dat Viet xa xoi nay de lam gi (!).

That bai cua My trong cuoc chien VN vao mua xuan nam 1975 da lam pha san su phan kich lon nhat cua My vao cac luc luong cach mang sau Chien tranh the gioi thu hai, pha vo phong tuyen ngan chan chu nghia cong san quan trong o Dong Nam A ma My da do nhieu cong suc tao dung, gop phan lam dao lon chien luoc toan cau phan cach mang cua My, day My vao tinh the kho khan ve nhieu mat: quan su, chinh tri, kinh te, xa hoi. Va noi nhu tuong Taylor - mot nha chien luoc quan su My: “Trong suot ca cuoc chien tranh nay, chung ta (nguoi My) khong co mot anh hung nao ca, chung ta chi la nhung lu ngoc... Gia nhu nguoi My som nhan thuc ra van de nay thi...”.

4. Cuoc chien tranh de lai vet thuong long lon nhat nuoc My: “Hoi chung VN”

Vao dau nam 1988, lan dau tien Chinh phu My buoc phai chinh thuc thua nhan rang 15% cuu chien binh My tu chien tranh VN tro ve, nghia la khoang 50.000 nguoi van con bi roi loan tam than nghiem trong ma nguyen nhan cua can benh nay la do ho da tham chien o VN va tat nhien da tung gay toi ac du la truc tiep hay gian tiep.

Ngay cang co nhieu hoi ky chien tranh ve “nguoi that, viec that”, ghi chep lai cuoc chien va nhung con ac mong khung khiep tung am anh nhung nguoi linh vien chinh My. Cac nha xa hoi hoc My da khang dinh binh quan moi ngay co ba cuu chien binh My tu sat bang nhung cach thuc ghe ron, co le de xoa di mac cam toi loi.

Dieu dang luu y la hien tuong noi tren chua he xay ra truoc do, nhat la sau Chien tranh the gioi thu hai va ca sau cuoc chien tranh Trieu Tien.

HOANG NGUYEN (DH Khoa hoc Hue)

Viet Bao

Tìm hiểu: Trieu Tien, Chien tranh the gioi Thu Hai, chien tranh Viet Nam, cuoc chien tranh, thoi hien dai, nuoc My, cua My, bom dan, so voi, tham chien, truc tiep, VN, quan, nam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Chiến tranh Việt Nam nhìn từ phía Mỹ

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Chiến tranh Việt Nam nhìn từ phía Mỹ bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Chien tranh Viet Nam nhin tu phia My

Nhan xet, hay lien he ve tin Chien tranh Viet Nam nhin tu phia My co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Chien tranh Viet Nam nhin tu phia My de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin the gioi trong chuyen muc The gioi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin the gioi
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0