Bo doi Nixon Kissinger

Nixon (trai) va Kissinger chi tin vao nhung phan xet cua minh

Trong dip 30 nam ngay tu chuc cua vi tong thong bi "that sung nhat cua nuoc My" Richard Nixon, cac doan bang ghi am cac cuoc doi thoai Nixon - Kissinger (ngoai truong My luc bay gio) da duoc cong bo, duoc cac nha phan tich xem la bang chung cua viec Nixon "thi quan" o VN de phuc vu chien dich tai tranh cu nam 1972.

Vai tro cua bo doi Nixon - Kissinger trong cuoc chien VN lon nhu the nao? Tien si khoa chinh tri Tanguy Struye de Swielande da neu cac phan tich cua ong trong luan an mang tua de "Chinh sach cua My o VN tu 1946 den 1973. Su kien, quyet dinh va chien luoc".

"Canh tay phai Kissinger"

Nixon ap dung co che quyet dinh cac chinh sach cua minh rat giong kieu cua nguoi tien nhiem Eisenhower ma trong do co quan chinh yeu se la Hoi dong an ninh quoc gia (NSC) voi quyen luc chi phoi cac bo khac.

Nguoi dau tien ma Nixon bo nhiem ngay khi len nam quyen chinh la Henry Kissinger vao ghe lanh dao NSC va cho Kissinger quyen bo nhiem nguoi. William P. Rogers, nguoi tung cong tac voi Nixon duoi thoi Eisenhower, duoc cu lam ngoai truong. Day la mot quyet dinh day tinh toan cua Nixon vi Rogers khong am hieu chut nao ve doi ngoai nen Nixon se de be thao tung linh vuc nay. Nhung vi Rogers som the hien su chong doi nen da bi thay the bang Kissinger sau do.

Duoi trao Nixon, NSC gan nhu la co quan quyen luc cao nhat voi su tham gia cua nhieu tuong linh nen Nixon cung chang can tham khao den y kien cua ben quoc phong khi phai dua ra nhung quyet dinh day cam go trong thoi ky chien tranh lanh nay. Kieu nay con tien loi o cho Kissinger chi viec thong qua NSC de vo hieu hoa cac bo khac. Vi the B. Mazlish tung binh luan (trong cuon sach Kissinger, chan dung tam ly va ngoai giao): "Kissinger da thao tung NSC den muc bien no thanh mot thu cong cu thuc thi nhung dieu ma ong ta muon, va hien nhien la ca nhung dieu cua Nixon". Vi le do, Kissinger va Nixon chi tin vao nhung phan xet cua minh va phot lo moi loi canh tinh khac. Co nhung quyet dinh ma chi hai hoac mot trong hai nguoi nay dua ra chu chang can tham khao mot cach nghiem tuc cac co van khac.

Ca hai hau nhu cung chang tin tuong ai ngoai minh. Thang 7-1970, Kissinger tung tuyen bo voi to Washington Post: "Nguoi ngoai cuoc cu nghi rang quyet dinh cua tong thong la phai duoc tuan thu dung muc. Sai lam. Toi da phai mat nhieu thoi gian de theo doi xem no co duoc thuc hien theo dung y dinh cua tong thong hay khong".

Ngoai ra Kissinger con tham gia ca vao viec thuc thi cac quyet dinh de dam bao rang chung duoc thuc thi theo dung khuyen du. Co le trong linh vuc ngoai giao, chua co ai gom ve cho minh mot loat cac chuc trach nhu Kissinger: quyet dinh chinh sach, giam sat gioi thua hanh, giao dich voi bao chi, thuong thao mat…

Ke hoach "VN hoa chien tranh"

Tinh thuc dung cua Nixon, su am hieu lich su, kinh nghiem, nhung chuyen cong du va tinh thuc te cua Nixon da anh huong len quyet dinh ve chinh sach ngoai giao cua ong. Do khong thich su doi dau, ong ta hinh thanh chinh sach cua minh voi mot so luong han che cac co van. Doi voi Nixon, mot tong thong duoc bau len la de lanh dao va ra lenh. Va tham chi dat duoc quyet dinh theo kieu dong thuan la dau hieu cua su yeu duoi!

Chinh vi vay, trai voi thoi cua chinh quyen tien nhiem Kennedy va Johnson, tinh than dong doi va tinh ho tro trong nhom cac co van cua tong thong Nixon khong he co: ho chi dong vai tro thuc thi menh lenh cua cap tren. Chinh Kissinger tung giai thich (trong hoi ky O Nha Trang): “Do la mot su mau thuan cua mot tong thong manh me trong cac quyet dinh va mo ho trong chi huy”.

Duoi thoi dai Nixon, quan he quoc te khong con duoc phan tich theo goc nhin y thuc he nua ma da duoc nhin theo goc do dia - chinh tri va dia - chien luoc. Theo goc nhin do thi mien Nam VN khong con gia tri gi nua doi voi nuoc My. Chinh vi vay trong tinh toan cua Nixon thi khong con chuyen gianh chien thang hay bao ve mien Nam VN nua ma la ket thuc cuoc chien mot cach it gay anh huong cho uy tin cua My nhat.

Thang 1-1969, Kissinger da ra lenh cho cac quan chuc o Washington va Sai Gon cho y kien ve tinh hinh tuong lai cua VN thong qua ban cau hoi gom 28 cau chinh va 50 cau phu. Ban bao cao sau do (mang ten N.S.S.S.M-1) da phan anh hai thai cuc trong nhin nhan: mot ben nghi rang cac thuong thao hoa binh se duoc tiep tuc; va ben con lai cho rang tinh hinh se cu tiep tuc bang nhung cuoc giao tranh. Den khi co van Laird viet bao cao sau chuyen thi sat mien Nam VN vao thang 3-1969 thi Nixon moi quyet dinh thuc thi ke hoach cua Laird de xuat co ten goi "VN hoa chien tranh". Cung luc voi viec cung cap tien tai va vu khi cho quan doi mien Nam, nguoi My cung bat dau rut chan bang viec giam luc luong quan binh xuong con gan phan nua vao dau thang 5-1970.

Richard Nixon: Hay tuyet doi tinh tao ve chuyen nay. Neu anh nhin no tu goc do cuoc choi voi Lien Xo va Trung Quoc, tu goc do dieu hanh dat nuoc nay, thi toi nghi chung ta co the lay di, theo quan diem cua toi, hau nhu tat ca moi thu, noi trang ra la de co the gay ap luc len (tong thong nguy quyen Nguyen Van) Thieu. Hau nhu tat ca moi thu. Toi vua di den ket luan do. Anh hieu toi noi gi chu?... Cung vi mot su viec... la vi toi da xem xet lan song lich su o do, Nam VN, co le dang nao cung chang bao gio ton tai noi. Toi chi muon to ra hoan toan that tha... toi... Kissinger: Ve chuyen rut quan... Nixon: (cac giong chong len nhau, nghe khong ro) rang chung ta co the dat duoc mot so dam bao de ho khong, o..., nhu anh biet day, xem xet qua trinh soan chinh sach doi ngoai. Tuy vay, toi muon noi, Henry a, anh can phai... chung ta cung can phai nhan ra rang chien thang mot cuoc bau cu la quan trong ghe gom. No quan trong ghe gom trong nam nay, nhung lieu chung ta co co duoc mot chinh sach doi ngoai dung vung duoc neu nhu trong mot nam hay hai nam nua ke tu bay gio, Bac Viet thon tinh duoc Nam Viet? Do la cau hoi thuc thu. Kissinger: Neu trong mot hai nam nua Bac Viet thon tinh Nam Viet, ta co the co mot chinh sach doi ngoai dung vung, neu nhu no the hien ket qua su bat luc cua Nam Viet. Neu bay gio chung ta cu tong thao theo cach, cu cho la trong thoi gian ba bon thang nua chung ta, chinh chung ta, day tong thong Thieu den bo vuc, thi toi nghi la dieu do se... Nixon: Nhung dieu do se lam ho lo lang. Kissinger: Nhung dieu do thi ai chang lo lang. Va ve lau dai o trong nuoc dieu do khong giup chung ta duoc nhieu vi cac doi thu cua chung ta se noi le ra chung ta phai lam viec do tu cach day ba nam. Nixon: Toi biet. Kissinger: Vay chung ta phai tim cong thuc nao do de co ket cac su viec trong mot hoac hai nam, sau do... sau mot nam, thua ngai tong thong, VN se la chuyen phia sau. Neu chung ta dan xep dieu do, do trong thang muoi nay, thi den thang 1-1974 se khong con ai nho gi ca. (doan bang duoc xem la "dang chu y nhat" trong 2.000 gio ghi am vua cong bo)

N.QUAN
(Theo tai lieu cua Tanguy Struye de Swielande)