Aristotle vi dai cung la ke dao van lon nhat moi thoi dai

Tags: Ai Cap, Hy Lap, George G, di san van hoa, khong phai la, thien van hoc, nen van minh, cai goi la, triet hoc, huyen thuat, vi dai, tai lieu, dao van, lon nhat, Aristotle


Aristotle vi dai cung la ke dao van lon nhat moi thoi dai
Chan dung triet gia vi dai Aristotle

Aristotle da an cap cac di san van hoa cua huyen hoc Ai Cap tu cac thu vien vung song Nile. Khong hieu het tinh than bien chung cua chung, trong nhung ban dich va cai bien cua minh, ong ta gan cho chung khuynh huong chiet trung.

Day khong phai la mot cai tit giat gan: cau tra loi cua Giao su George G. M. James cho cau hoi tren la khang dinh.

Bia bon cuon sach Di san bi danh cap cua ong co nhung dong gioi thieu nhu sau: "Tien si James... cung cap cho chung ta nhung bang chung vo cung thuyet phuc rang Aristotle hoan toan khong phai la hoc gia vi dai nhat thoi co dai, ma la mot ten an cuop - ke dao van lon nhat moi thoi. Aristotle da an cap cac di san van hoa thuoc He thong Huyen thuat Ai Cap (tam dich tu Mystery Systems) tu cac thu vien vung song Nile.

Khong hieu het tinh than bien chung cua chung, trong nhung ban dich va cai bien cua minh, ong ta gan cho chung khuynh huong chiet trung. Ong ta con bop meo chung thanh cac giao dieu va truyen lai cho the gioi phuong Tay thong qua loi dien dat cong thuc, kho cung, trai han nguyen ban von uyen chuyen va linh hoat" [1].

Xuat ban nam 1954, cuon sach cua George G.M. James da gay mot cu soc khi chung minh rang cai goi la "Triet hoc Hy lap" thuc chat la Triet hoc Ai Cap - du da bi bop meo theo huong toi te hon. Ong can cu truoc het va cac tai lieu cua chinh Hy Lap, theo do tuyet dai da so cac nha tu tuong Hy Lap deu thu giao o Ai Cap va thay deu nguong mo nen van minh vi dai da ton tai hang ngan nam truoc khi nen van minh Hy Lap ra doi.

Theo su sach, Pythagoras tung du hoc tai Ai Cap truoc khi tro ve que nha o dao Samos; Thales cung vay, da tung du hoc o Ai Cap, con cac cong su cua ong nhu Anaximander and Anaximenes la nguoi vung Ionia o Tieu A, mot trung tam Huyen thuat Ai Cap. Xenophanes, Parmenides, Zeno va Melissus cung la nguoi goc Ionia, ve sau chuyen den Elea (Italy) va truyen ba Huyen thuat. Dong huong Ionia voi ho con co cac ten tuoi tru cot khac trong cai goi la Triet hoc Hy Lap nhu Heraclitus, Empedocles, Anaxagoras va Democritus. Plato cung tung den Ai Cap.

Voi tu cach la nen van minh phat trien nhat thoi co dai, Ai Cap la trung tam van hoa va giao duc. Cac sinh vien khong chi tu Hy Lap ma tu khap noi do ve day thu giao. Dieu nay con keo dai nhieu the ky va den dau cong nguyen. Co the ke nhung cai ten nhu Moses hay St. Paul. Vi the, khong co gi dang ngac nhien khi theo su sach, tat ca nhung triet gia tien Socrates deu thu giao Huyen thuat Ai Cap truoc khi tro thanh nguoi truyen ba tu tuong.

Theo George G. M. James, Huyen thuat Ai Cap da co anh huong sau sac trong ca vung mot rong lon o Dia Trung Hai tu rat lau truoc khi duoc truyen ba tai Athens. Mot ly do cua tinh trang do la su doi dau giua cua Athens voi Ionia va mot so quoc gia thanh thi khac o Italy.

Trong suot nam ngan nam, cho den cuoc xam lang cua nguoi Ba Tu, nguoi Hy Lap bi cam den Ai Cap. Chinh vi tu tuong cua Huyen thuat qua xa la doi voi Athens nen nhung nguoi truyen ba no bi dan ap du doi: ho da xu tu hinh Socrates va khien Plato va Aristotle phai bo tron khoi Athens. Cung vi ly do tuong tu, truoc do Pythagoras da bi truc xuat khoi Croton o Italy.

George G.M. James luu y rang nhung nha triet hoc duoc goi la "Tien Socrates" cua Hy Lap deu la nguoi vung Ionia hoac Italy. Tai sao ho khong tu tuyen bo ve triet hoc cua minh? George G.M. James giai thich rang do o nhung vung nay Huyen thuat duoc pho bien tu lau, nhung nha tu tuong nay y thuc sau sac rang tac gia cua nen triet hoc do la nguoi Ai Cap. Con ban than cac nha hien triet Ai Cap thi khong de lai tac pham nao, vi dieu do trai voi luat le cua Huyen thuat. Ho chi co the hoc tap va tu duong cho den khi tro thanh bac dai su va truyen day cho cac the he hoc tro ke tiep chu khong viet sach.

Theo George G.M. James, khi Alexander Dai de va chinh phuc Ai Cap, ong ta da cho thay hoc cua minh la Aristotle va hai hoc tro cua Aristotle la Theophrastus va Eudemus tiep can cac thu vien Ai Cap, dac biet thu vien hoang gia Alexandria ve sau bi bien thanh truong hoc. Aristotle quyet dinh soan bo lich su triet hoc.

Trong mot thoi gian ngan, ong cong bo bo sach ve Sieu hinh hoc. Theophrastus hoan thanh muoi tam bo sach ve cac nha Van vat hoc, con Eudemus cung soan xong bo sach ve So hoc, Hinh hoc, Thien van hoc va Than hoc. Khoi luong cong viec cung nhu su phong phu ve mon loai khien cho nhieu nguoi phai dat dau hoi ve quyen tac gia cua ho.

George G.M. James nghien cuu cac tai lieu ve Huyen thuat va chi ra rang cot loi cua triet hoc Hy Lap chinh la tu tuong cua nguoi Ai Cap. Khau hieu "Hay tu biet minh" duoc coi la cua Socrates, chang han, thuc ra la phuong cham ma nguoi Ai Cap dong len truoc cua cac den dai cua ho trong hang ngan nam truoc do.

Tuong tu nhu vay, nhung tu tuong cua Plato da thay trong cac tai lieu cua nguoi Ai Cap tu truoc do 3.000 nam ma sau nay duoc in thanh cuon sach goi la Tu thu - co le la tai lieu co nhat ve triet hoc cua nhan loai. Vi du khac la cach phan loai cac mon hoc thanh Tam khoa (Ngu phap, Tu tu hoc, Lo gich hoc) va Tu khoa (So hoc, Hinh hoc, Thien van hoc va Am nhac) thuong duoc coi la cua Aristotle va duoc ap dung o chau Au suot thoi Trung co.

That ra, day chinh la cach chia cua nguoi Ai Cap. Nen giao duc Ai Cap bao gom viec tu duong muoi duc hanh (can thiet de dat toi hanh phuc vinh cuu) va bay mon hoc giup cho viec giai phong linh hon: Ngu phap, Tu tu hoc, va Lo gich hoc giup thanh loc nhung gi phi ly; So hoc va Hinh hoc la khoa hoc ve khong gian va trat tu sieu nghiem, chia khoa giai cac van de ve ton tai va van vat; Thien van hoc nghien cuu lien he giua con nguoi voi vu tru cung cac quy luat ve so phan; Am nhac nghien cuu su hai hoa cua linh hon con nguoi voi than linh.

George G.M. James cho rang lich su do nguoi Hy Lap viet da co tinh khong nhac den viec Aristotle den Ai Cap, cho du la tu den hay di cung voi doi quan xam lang cua Alexander. Tuy nhien, lich su cho biet rang Aristotle duoc Alexander cap rat nhieu tien de mua sach. George G.M. James lap luan:

a) Neu Aristotle co the mua sach thi sach phai co de mua; b) Neu co sach de mua ma Aristotle khong den Ai Cap thi sach phai co o Hy Lap; c) Neu sach da co o Hy Lap thi cac hoc gia Hy Lap phai biet noi dung cac sach do. Nhu vay co the khang dinh Aristotle va nhung tac gia Hy lap khac khong phai la nhung nguoi dau tien dua ra cac kien thuc va tu tuong khoa hoc.

George G.M. James khong phai la nguoi duy nhat cho rang cac tac gia Hy Lap da cuop cong nguoi Ai Cap. Trong cuon Nhung bi an cua Dai Kim Tu Thap, Peter Tompkins viet rang viec nghien cuu cac van ban tuong hinh va cac tai lieu toan hoc co cho thay mot nen khoa hoc rat phat trien tung no ro o vung nay va "Pythagoras, Eratosthene, Hipparchus cung nhu cac tac gia Hy Lap khac, nhung nguoi duoc cho la khoi dau nen toan hoc tren hanh tinh that ra chi nhat nhanh nhung manh vun cua mot nen khoa hoc co xua do nhung tien boi xa xoi va vo danh cua ho xay dung nen ma thoi" [2].

Mot tac gia khac la Martin Bernal voi cuon sach Black Athena: The Afroasiatic Roots of Classical Civilization [3] (Athens den: Nguon goc A - Phi cua Van minh Co dien), gom hai tap, tong cong 1.400 trang kho lon, trong do, mot khoi luong tai lieu do so trong nhieu linh vuc: lich su, triet hoc, ngon ngu, khao co..., ong phat trien nhung luan cu cua George G.M. James bat dau tu viec chi ra nguon goc cua rat nhieu thuat ngu cung nhu ten cac vi than Hy Lap. Nhan tien cung noi them rang Bernal la mot hoc gia tung nhieu nam giang day ngon ngu va van hoa Viet Nam (cung voi Trung Quoc va Nhat Ban va nhieu tu tieng khac tren the gioi).

Xin tro lai voi chu de cua bai viet. Triet hoc Hy Lap, George G.M. James ket luan, chi la thu do an cap. Nhung do nguoi Hy Lap chang lam gi duoc nhieu voi do an cap cua minh. Von khong co nang luc triet hoc, nen sau khi Aristotle chet (nam 322 truoc CN), ho cung thoi quan tam den triet hoc va cai goi la Triet hoc Hy Lap cung chet yeu.

Theo Ngo Tu Lap
eVan

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Ai Cap, Hy Lap, George G, di san van hoa, khong phai la, thien van hoc, nen van minh, cai goi la, triet hoc, huyen thuat, vi dai, tai lieu, dao van, lon nhat, Aristotle

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Aristotle vĩ đại cũng là kẻ đạo văn lớn nhất mọi thời đại?

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Aristotle vĩ đại cũng là kẻ đạo văn lớn nhất mọi thời đại? bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Aristotle vi dai cung la ke dao van lon nhat moi thoi dai

Nhan xet, hay lien he ve tin Aristotle vi dai cung la ke dao van lon nhat moi thoi dai co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Aristotle vi dai cung la ke dao van lon nhat moi thoi dai de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin the gioi trong chuyen muc The gioi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin the gioi
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0