Than bi chuyen mo nuoc hieu tieng nguoi

Tags: Rang Phat, Hong Quang, Quang Uyen, Ty Xam, Cao Bang, Tran Van Hai, su cong huong am, bi thu dang uy, tieng vo tay, cau than chu, ba con, dang len, chung toi, hien tuong, nuoc dang, mo


>
Than bi chuyen
Day la "mo nuoc" biet nghe loi.
Anh Huong va nhieu nguoi da thu: cu co tieng vo tay hoac goi la nuoc tai mo nuoc Rang Phat dang len, khong cu gi phai doc dung "ty Xam, ty Soi, ty Moi..." bang tieng Nung, tuc la: he co su cong huong am thanh, la nuoc tuon ra.

Chuyen kho tin nhung co that. O xa mien nui Hong Quang, huyen Quang Uyen, tinh Cao Bang, co mot mo (mo, ho, vung, gieng) nuoc khien ba con va khach vang lai tung co mat deu vo cung sung sot: du can kho kiet que, nhung, he nguoi Nung song quanh mo nuoc ma doc "than chu", vo tay nhe nhe la nuoc tu trong khe cu the dang len. Chua chan.

"Ty Xam, ty Soi, ty Moi. Rang Phat!..."

Nam cach thi tran mien rung Quang Uyen gan 20km, mo nuoc Rang Phat, tu nhieu doi da duoc nhuom dam bao nhieu la huyen thoai. Ai la nguoi dau tien ke cau chuyen ly ky do, that kho doan dinh; cau chuyen do co that hay khong, cang kho dua ra cau tra loi "cua dut duc suot".

Song, co mot dieu chac chan rang: bat ky nguoi dan nao o xa Hong Quang, du nam phu lao au, co ban, ai cung biet cau chuyen ly ky va su that ngo ngang ve mo nuoc Rang Phat. Ai cung doc duoc cau than chu goi nuoc dang len.

Than bi chuyen

Ong Tran Van Hai, Bi thu Dang uy xa Hong Quang truc tiep den mo nuoc, vo tay, doc "than chu" goi nuoc ve.

Thu that, ke tu khi ba con Quang Uyen va cac nha bao o Cao Bang dien bao roi ru toi di dien da de "thuc muc so thi" nhung dieu quanh mo nuoc la, da 500 ngay troi qua, luc nao toi cung co cam giac mo ho, ngai ngai.

Anh Dam Van Trinh, nguoi to chuc chuyen di, la can bo cua Dai Phat thanh - Truyen hinh Cao Bang, que goc nam o cach mo nuoc Rang Phat tren 7km, nguoi ma voi tu cach nha bao, da muc so thi cai "mo nuoc biet vang loi nguoi" tu lau; lai them, vua den Uy ban da thay ca Bi thu, ca Chu tich UBND xa trinh trong ra the thot: se dich than dua nha bao di roi goi nuoc len cho ma xem... Hai chi tiet do da khien toi bot thay mo ho, hoai nghi. Bung bao da: yen tam, yen tam, cai gi no cung phai co ly cua no. Cu cho "ha hoi phan giai"!

Chu tich UBND xa Hong Quang, anh Nong Binh Phuong, sinh nam 1961, dang hi ha tiep nha bao Ha Noi, khi duoc hoi ve mo nuoc Rang Phat thi bat ngo chuyen sang... buc xuc: Viec bao doi nay ba con dung "than chu" goi la nuoc dang len ngap ngua la su that, bao nhieu nguoi vao tham thu, ca bon trom cap danh xe Ben, dem xoi ga vao cung le roi pha hang nuoc toi boi hong tim vang bac, the ma khong mot ai nhiet tinh quay lai giai thich cho chung toi biet "nguyen do" cua chuyen la.

Bi thu Dang uy xa Tran Van Hai cung lo lang: bao nhieu doan den "ngo", chup anh roi ho bo ve, tinh khong mot "hoi am". "Xa Hong Quang co 108 dang vien, voi 12 khu hanh chinh (xom, ban), 100% ba con nguoi Nung, ai cung biet chuyen mo nuoc khong phai van de tuyen truyen "ma ta" gi, no la su that tu nhieu doi. Ong toi, bo toi da ke lai cho toi cau chuyen ay, tat ca nguoi gia nguoi tre deu duoc truyen day mot "su tich" nhu vay" - anh Hai nhan manh.

Mo nuoc nam cach Uy ban khoang 2km, o ban Lung Sang, ten Rang Phat, tuc la cai ho sau (Rang) dat ten la Phat. Mo nuoc nam duoi mot thung lung bat ngan hoa mau, xanh muot mat quanh cac bo rao da xam ngoet, trau bo thoai mai dam o ven cac mach nuoc ngam ma he cu ai doc than chu la phun len ao at.

Xung quanh la nui da cao chat ngat, cac vach da rong rop, than tho, dua ra tu dinh troi du hinh thu ky di tam nhu Quy Mon Quan (cua da hinh mat quy) o Lang Son.

Chua bao gio, thoi nao, co mot ai nhin thay mo bi can nuoc hoan toan. Cung lam, no chi can den muc lo ra cai cua hang de ke to mo chui vao; he cu chui vao vai buoc la nuoc dang len, ai khong chay ra nhanh se mat xac trong long song ngam bi an hon ca nguc A Ty kia. Nuoc, voi suc manh cua minh, that su la mot vi than giu cho nhung bi an cua hang toi cang tro nen bi an hon.


Hang da thong len mat dat theo phuong thang dung (dia hinh karst) voi rat nhieu "dia dao" bi an; cac ho tron ha mieng len troi cu nghe "than chu" la phun nuoc ra cung do nuoc vao muon van cai cua hang ngam trong long nui, long go doi, long ruong ray xung quanh.

Toan bo khu vuc chi chit cac "dong song ngam", cac mach nuoc ngam. Ba con thi doc cau than chu "cha truyen con noi" de du nuoc ra cho trau bo uong, cho cac may cong suat lon suot ngay dem bom nuoc mo len lam ngoi ong, ngoi vay trong cac lo nung, lay nuoc tuoi cho cac ruong ngo do xung quanh xa.

Than bi chuyen

Phong vien den quay phim ve su la

Cau than chu duoc Bi thu Dang uy xa Tran Van Hai ghi nguyen van vao so tay cua toi nhu sau: "Ty Xam, ty Soi, ty Moi Rang Phat. Sac sin sac ngan, lo!" (theo tieng Nung, dai y: ty la be, la co gai, day la loi goi cac co Xam, co Soi, co Moi oi; Rang Phat la ten mo nuoc; Sac sin sac ngan, la no an trom vang an trom bac; lo la mot hu tu, mot tu giong len nhu mot tieng tri ho. Tom lai, cau than chu la loi ho hoan, thong bao cua ba con voi 3 co gai duoc coi la "than giu cua" duoi mo nuoc tu bao doi nay, hay dang nuoc len de chong lai bon an trom cac quan tai ma ba con duoc truyen tung la co xep tang tang lop lop trong cac hang sau).

Hien tuong ky thu can loi giai

Tay lam lam may anh, may quay phim, do dam ra gan mo nuoc Rang Phat, ngu luc giac quan cua toi va cac dong nghiep o Dai Phat thanh - Truyen hinh Cao Bang cung cang nhu day dan.

Bi thu Tran Van Hai doc "Ty Xam, ty Soi, ty Moi..." xong, sau tieng "lo", tu duoi long mot khe da hinh tron co dien tich chi bang cai mam an com, nuoc bat dau dun ra ao at. Nuoc sui tam, nuoc cuon cuon nhe nhe, giong nhu mot noi nuoc luc bat dau noi tam mat cua de sui. Toan bo mo nuoc co dien tich bang do hai cai gian nha xanh tham tham chot soi dong han len. Nuoc phun tu mo ra, tran ra cac khoang chua day bun dat, lup sup co dai; nuoc rut o khu nay thi nuoc lai dang len o khu khac; nuoc chay vao hai cai hang sau vo tan o chan vach da voi.

Ngay tai cai mieng chinh cua mo nuoc Rang Phat, luc thi nuoc dun ra, luc thi nuoc lai bi hut vao, khien nhung nguoi co mat cu lien tuc gao len hao hung: "No dang ra!"; "No lai dang bi hut vao!"...

Tha mot it vo trau, mot it la cay tuoi noi tren mat mo nuoc, chung toi quan sat rat ro duong di cua vo trau va la cay, no chay vong quanh, no chui vao cac hang toi roi co khi lai un un chay ra nhu co mot ban tay vo hinh nao do dang bay binh bo tran...

"Than chu" goi nuoc bang tieng Nung vang vang, "Ty Xam, ty Soi, ty Moi...", nui da cao dung troi, cac trien doi hoang vang den sam toan cay co thu da khien cho khong gian cua mo nuoc them phan Lieu Trai.

Anh Tran Van Hai, leo len vach nui, be mot cay san lon ve cam o ria mo nuoc, dung dao danh dau len than cay, roi cat tieng goi 3 co Xam, Soi, Moi ra giu vang bac, de chung toi quay phim chup anh cai canh nuoc dang len theo "tieng goi" nhu the nao.

Anh Hai bao, nua dem, co nhung ke nghe loi don, danh ca oto "leo nui" vao ban, dung le vat la ga, xoi, banh keo, thap nhang roi deo day an toan, cam den pin, tut xuong hang tim... bau vat. O tren mat ruong cua ba con, toan cac khoi da lon, co mot lo nho thong voi mo nuoc, ba con da phai dung cac tang da lon lap lai keo so con nguoi va suc vat sa xuong do mat xac.

The ma, canh "trom dem" da ho nhau don sach cac tang da roi chui xuong long hang toi. Khong ngo, ke o tren, nguoi cam day an toan lan xuong duoi, nuoc dang len, ho so qua, keo nhau bo chay ca.

Cach day chua lau, co nhom thanh nien o Nam Dinh, cung keo 5 nguoi len Rang Phat tim vang, sau khi bi "ba co" dang nuoc dan mat, dam "dao tac" bo chay tan loan, sang ra, o mieng mo nuoc chi con xoi, ga va 5 doi dep le cu rach.

Ong Nong Van Sen, gan 60 tuoi, tinh co cam roi, rong dan trau no phuon bung ve mo Rang Phat uong nuoc, chung toi lam trac nghiem: tiep tuc hoi su tich mo nuoc, ong Sen da noi giong het nhu tat ca ba con ma chung toi tung gap.

Ong Sen bao, cuoi nhung nam 70, cai lo lam ngoi mang, ngoi ong o ben canh Rang Phat, canh tho ngay dem bom nuoc cua mo nay len de hanh nghe, co ong chu lo ngoi ten la Trieu Van Phin, tung ca gan tham thinh cai hang nuoc bi an.

Muc dich cua ong Phin la di tim kho vang, kho bac, voi hy vong co ngay giau co, khong bao gio phai nhao dat va nuoc vao... khuon kho nua! Tay cam mot cai tui ret, mot the nhang, mot den 3 pin con tho, mot cai bat lua, ong Phin lang le, than trong, ron ren di vao hang nhu mot con meo khon ngoan.

Xuong do 30 met, giua toi om, vua so vao vach da thi nghe tieng ao ao, am am, nuoc cuon xiet dang len. Nho soi day buoc ngang lung co mot so ke "tay chan" keo o phia tren, nho tai boi loi nhu rai ca, ong Phin moi thoat chet. Ca lang ra xem "tai hoa", thi thay ong Phin ngoi ban than ben cua hang, mat tai xanh tai tu, ai hoi gi cung am u. Ong duong nhu quen ca tieng noi trong suot may ngay.

Anh Phan Van Huong, 40 tuoi, song gan mo nuoc Rang Phat, nguoi chung kien tat ca nhung ke tan cong hang toi tu lau nay, ke: co lan toi thay nhom nguoi tu xung la "nghien cuu dia chat cua tinh" den tim cach vao hang, van da, co khi ho lam viec giua dem toi, chung toi rat nghi ngo, ba con keo ra cang dong.

Ho co ve so set roi bo di, khi den va khi di, ho tuyet nhien khong lien lac gi voi chinh quyen xa. Nho tim toi, anh Huong dan phat hien ra: ba con ai cung doc than chu goi ba co khi ho can den nuoc cua Rang Phat. Nhung that ra, anh Huong va nhieu nguoi cung da thu: cu co tieng vo tay hoac goi la nuoc len, khong cu gi phai doc dung "ty Xam, ty Soi, ty Moi..." bang tieng Nung.

Vay la, bai toan duoc goi mo: cu co tieng ho hoan, tieng dong la nuoc dang len hoac nuoc bi hut di, mot su that ma khoa hoc hoan toan co the ly giai duoc, tuc la: he co su cong huong am thanh, la nuoc tuon ra.

Chieu sam dan, ba con tien doan nha bao chung toi o duoi chan vach nui Mat Quy mo mang, bi an, chi voi mot loi nhan nhu: nho tim nguoi giai thich, nho tro lai voi ban lang chung toi nhe.

Ga trai 34 tuoi, tay xam tro xanh le vua goi cac co duoi mo nuoc, gio day tho dai: "Co khi bon toi phai tinh mot ke duoc an ca nga ve khong, bac a; chung toi thue may xuc dao toan bo khu vuc mo nuoc va cac hang ngam len, mat do 50 trieu dong. Neu tim duoc cac quan tai vang thi chia nhau, giau kech su, neu khong tim duoc thi cung chiu lo. Cai "duoc" quan trong hon la ly giai duoc cau chuyen "ty Xam, ty Soi, ty Moi" la lung tu nhieu doi qua".

Thu that, suot tu luc vao xa, loi chan xuong mo nuoc "than bi", lan loi o cac trien nui hoang vu cua Hong Quang, toi chua rung minh mot lan nao; nhung khi ga trai xam tro "tao gan" dua ra y tuong bat ngo kia, toi da co cam giac minh dang tai mat di.

Mot mo nuoc biet "vang loi" nguoi, mot huyen thoai nghin doi cha ong nguoi Quang Uyen de lai, mot hien tuong tu nhien ky thu... - lieu co the duoc ung xu nhu the sao?

Chung ta van no ba con nguoi Nung o Hong Quang mot cau tra loi

Tien si khoa hoc (TSKH) Vu Cao Minh (Vien Dia chat) la mot chuyen gia nhieu nam nghien cuu ve dia hinh karst, ve cac nguon nuoc ngam roi duc ket trong mot de tai khoa hoc lon; tung noi tieng khi thanh cong trong du an tim nuoc va xay ca he thong ho treo chua nuoc "cuu" cao nguyen da Ha Giang, vung nui Son La voi con khat tu ngan doi. Sau khi tiep can voi cac tai lieu bai viet va hinh anh sinh dong ve mo nuoc o Quang Uyen ma nguoi viet bai nay cung cap, TSKH Vu Cao Minh da nhan xet:

Thu nhat, tren the gioi, hien tuong cac mo nuoc (nguon nuoc) khi day, khi voi, luc can, luc chay, luc chay ra nhieu luc chay ra it la kha pho bien. La co nguyen ly khoa hoc, hoan toan co the giai thich duoc.

Tuy nhien, mot mo nuoc biet "vang loi" nguoi, nuoc co the chay ra sau tieng vo tay, sau tieng goi (doc than chu) la hien tuong la, ky thu. Ban than ong Minh chua tung nghe thay, ong luc tim nhieu "van lieu" ve dia chat cung chua thay "ghi" mot cau chuyen nao tuong tu.

Neu dung nhu mo ta cua ba con, thi day la mot hien tuong vo cung ky thu, ky thu ca trong khoa hoc lan trong doi song thuong nhat. Ong Minh muon som len do de nghien cuu.

Thu hai, chung ta co the phong doan ve cac cai "bay khong khi" trong khu vuc co mo nuoc Rang Phat. Tuc la tu su tich tu khong khi, khi co am thanh, ket hop voi nhieu yeu to khac, nang luong tu khoi khong khi do duoc giai phong, no day nuoc ra.

Chuyen kieu nay da tung dien ra o nhung khu vuc, do bay khong khi, bun long phun ra khoi vach nui khi co tieng dong manh. Tuong tu, o mot so khu vuc khai thac dau khi, do "bay khong khi", co luc dau ra nhieu, co luc dau ra it.

Theo tu duy cua ong Minh, neu co hien tuong nuoc phun ra moi khi xuat hien "cong huong am thanh", thi chac chan luong nuoc phun ra do phai duoc "goi" den tu cac vach nui, cac khe nut, cac "dong song ngam", chu khong the la nuoc duoi long dat sau hang chuc met phun len. Truoc day, nho tim ra "nguyen tac" nuoc vach nui nay, ma ong Minh va cac cong su da sang tao ra he thong ho treo noi tieng tren cao nguyen da Dong Van.

(Theo CAND)
Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Xã Hội NỔI BẬT

Nghìn lẻ chuyện tuần qua (16/11 - 22/11)

Nghị trường QH nóng chuyện chạy chức, chạy quyền; Ước vọng của Hai lúa được phong Đại tướng quân; Sách Luật in hình nghệ sỹ Công Lý: Luật pháp không phải trò hề; Làm khu nghỉ dưỡng trên núi Hải Vân: Quá nhạy cảm quốc phòng!; Phát phim phản cảm,VTV nên có lời với các thầy cô giáo ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

Tìm hiểu: Rang Phat, Hong Quang, Quang Uyen, Ty Xam, Cao Bang, Tran Van Hai, su cong huong am, bi thu dang uy, tieng vo tay, cau than chu, ba con, dang len, chung toi, hien tuong, nuoc dang, mo

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Thần bí chuyện "mó nước" hiểu tiếng người

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Thần bí chuyện "mó nước" hiểu tiếng người bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Than bi chuyen mo nuoc hieu tieng nguoi

Nhan xet, hay lien he ve tin Than bi chuyen mo nuoc hieu tieng nguoi co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Than bi chuyen mo nuoc hieu tieng nguoi de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin xa hoi trong chuyen muc Xa hoi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin xa hoi
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0