Ong ba muoi bay ke doc

Tags: Ho Quyen, Bach Ho, The Lu, ong ba muoi, Con cop, dau truong, Con ho, vo, nguoi, den, danh, thay
Ong
Ong hien ke doc?
Nhung tan man triet ly ve "ong ba muoi" se dua toi cho cac ban nhung kham pha thu vi. Cung doc de suy ngam nhung gia tri moi.

Con ho (cop), dan gian con goi la “ong ba muoi” xuat hien trong doi song nguoi dan khi Nam bo con la vung dat moi khan hoang, ho gan lien voi cac thanh ngu, tuc ngu: “Cop Bau Long, Vo Tong Tan Khanh”, “Cop Khanh Hoa, ma Binh Thuan” hoac “Hum chet de da, nguoi ta chet de tieng”, “Hum du khong an thit con”, “Ky cop cho cop no xoi”…

Trong doi song, tin nguong

Hau het cac dinh, mieu o Viet Nam phia truoc deu dung tuong “than ho” dang ve uy nghi, hung dung. Theo co nha van Son Nam: Truoc dinh lang, mieu thuong xay tam binh phong voi phu dieu con cop va cay tung nham tran ap ma quy len vao pha roi.

Luc khong cung dinh, than lam khi di vang, ma quy vao theo cua cai. Thay con cop, ma quy phai tranh ne, di huong khac. Boi ong than Thanh hoang chi den dinh ngay ky yen ma thoi.

Ong

Chuyen cua ngai ho ve "ke doc".

Co nha van Son Nam tung ke: Khoang sau nam 1770, dip Tet dong bao dang vui choi o dinh Tan Kieng, bong dau co con cop to tu phia Rach Ong chay lac den. Dan chung chay tan loan, co nguoi den cap bao tan don Dinh, quan si den, khong dam lai gan vi cop da nep vao rang tre co thu.

May thay, bong dau xuat hien nha su tu Binh Dinh di voi de tu la Tri Nang, do la ong Tang An. Voi cay con, Tang An danh cop hoi lau, cop lui vao bui tre thu the, lat sau duoi suc, ong bi thuong nang, de tu nhao den cuu thay. Cop chet nhung ong thay cung tu vong. Dong bao thuong tiec, chon cat ong tai cho va xay thap tuong niem.

Vao nam 1910 o Thu Dau Mot (Song Be), cop tu rung ram vao thon xom bat nguoi. Luc nay, co hai thay vo tu Binh Dinh vao dung cho cop den de danh. Dau voi cop chi can mot nguoi boi hai nguoi ma cung danh thi kho be tan thoi. Nguoi dung ngoai cam roi, mach nuoc cho nguoi danh.

Gap thay vo qua nhieu kinh nghiem, cop chi con mot the phong ngu vo cung nguy hiem la nam ngua ra, bon chan dua len troi, do la the goi “trau dan”. Thay vo neu qua hang cam roi xoc toi se gap nguy. Cop se dung bon chan ma nam chat ngon roi cua thay.

Bay gio, thay vo dung ngoai la len, can dan ban minh nen dung tay. Lat sau cop mat binh tinh, thay nguy, nhin dao dac roi phong chay. Thay vo ben ngoai thua co hoi ben ruot theo, danh mot roi, cop nga lan ra chet.

Trong nghe thuat

The he doc gia trung nien o Sai Gon thap nien 60 the ky truoc han chua quen hinh con ho bi troi go vao goc cay, ben canh la bac nong dan va con trau trong truyen ngu ngon Tri khon cua ta day trong Quoc van Giao khoa thu.

Tac pham Nho rung cua The Lu trong tap “ May van tho” cua Tu luc Van Doan xuat ban nam 1937: “Gam mot khoi hon cam trong cui sat/ Ta nam dai, trong ngay thang dan qua/ Khinh lu nguoi kia ngao man, ngan ngo/ Giuong mat be rieu oai linh rung tham/ Nay sa co, bi nhuc nhan, tu ham/ De lam tro la mat, thu do choi/ Chiu ngang bay cung bon gau do hoi/ Voi cap bao chuong ben vo tu lu…”.

Bai tho duoc The Lu viet o Ha Noi khi ong dang lam cong viec sua ban in cho to Volonte Indochinoise. Hang ngay den toa soan o pho Cua Bac, ong phai di qua vuon bach thu Ha Noi, canh tuong mot con cop bi nhot trong chuong thuong di di lai lai gam gu, nghen ngao uat uc tao cho nha tho mot cam xuc dac biet.

The Lu da xau chuoi hinh tuong con ho sa co voi that bai cua cuoc khoi nghia Yen Bai do Viet Nam Quoc dan Dang cua Nguyen Thai Hoc lanh dao de tao nen kiet tac Nho rung (tuong tu Ong do bat hu cua Vu Dinh Lien).

Kim Van Kieu cua dai thi hao Nguyen Du ta ve oai hung, uy nghi cua Tu Hai tu ngoai hinh: “Rau hum ham en may ngai” den “truong hum”da ho boc lai thanh nhung tham luon de chu soai luan ban viec quan co hoac yen tiec, go la “ho tuong”: “Truong hum mo giua trung quan”, muon hinh tuong con ho de ta cai chet bi hung cua Tu Hai: “Hum thieng khi da sa co cung hen!”.

Trong vo hoc

Nguyen giong ho bat nguoi thuong dung ba cach: mot la tat, hai la vo, ba la danh. Cac vi tang chua Thieu Lam (Trung Quoc) da day cong nghien cuu cach tan cong cua ho, che ra cac chieu thuc vo thuat voi cac don tay goi la ho quyen, the danh dung manh, uy luc, ap dao tinh than thu dich.

Truoc 1975, o ap Cong Hoa 5, xom Vo Ngoi (nay la duong Nguyen Van Cong, Q.Go Vap) co vo duong Long Ho Hoi( mon phai Thieu Lam Nung Xi) cua vo su Lam Huu Hoi tung dao tao nhieu bac cao thu, cach do khoang hon cay so, co vo duong Hac Ho - Thiet quyen dao cua vo su Tran Huu hoang (ap Cong Hoa 2, duong Le Loi, Q.Go Vap).

Xin ke ve nguon goc mon vo Bach Ho quyen. Mot hom, vo su Lam Dao Thai du ngoan tren ngon nui no, bat chot trong thay mot con cop trang nho va mot con khi dot khong lo dang giao dau. Ong dung lai xem. Con cop trang co ve that the truoc dich thu qua to lon.

Sau mot hoi quan thao, con khi dot chup duoc con cop va chuan bi xe ra lam hai manh thi bat ngo cop trang vung day ta manh vao ha bo khi dot. Con khi ru len roi nga xuong chet tot. Lam Dai Thai chung kien canh ay lam thich thu, sau do ong che ra mon vo Bach Ho quyen. Tuy nhien den nay Bach Ho hau nhu that truyen boi hai ly do.

Thu nhat, mon vo nay co tinh bi mat, chi day cho con chau tuyet doi khong day nguoi ngoai. Thu hai, mot so nguoi cho rang chieu thuc tan cong vao ha bo doi phuong thuoc hang “bang mot ta dao”, chang dang de hoc hoi.

Trong quan the cong trinh kien truc o Hue co mot di tich dac biet: Ho Quyen. Do la mot dau truong tung dien nhung tran tu chien giua voi va cop. Tu doi nha Tran (1225 – 1400) den thoi Hau Le (1428 – 1788), trieu dinh lap ra dau truong truoc san dau vo tai kinh thanh Thang Long de voi va cop tranh tai.

Thoi chua Nguyen (1558 – 1775) tai Phu Xuan, thu phu dang Trong, nhung tran dau giua voi va cop dien ra o con Da Vien tren song Huong. Mot chung nhan phuong Tay co mat tai Hue luc bay gio la Piere Poivre thuat lai: Nam 1750, chua Nguyen Phuc Khoat va cac quan trong trieu di tren 12 chiec thuyen lon, den dau o gan con Da Vien de xem voi va cop danh nhau. Ho xem den khi 40 con vui giet chet 18 con cop moi ve.

Dau truong Ho Quyen o Hue co kien truc kha don gian nhung chac chan. Vat lieu xay dung bang gach vo, da va voi tron mat, cho nen toan bo cong trinh trai qua hon mot the ky ruoi nay van con kha nguyen ven. Dau truong lo thien co hinh vanh khan. Long chao co duong kinh 44m, toan bo chu vi Ho Quyen la 140m. Nam 1830, vua Minh Mang ra lenh kien truc dau truong Ho Quyen o chan doi Long Tho (thuoc xa Thuy Bieu ngay nay) dung vao nam Canh Dan….

(Theo CATP)
Viet Bao

Tìm hiểu: Ho Quyen, Bach Ho, The Lu, ong ba muoi, Con cop, dau truong, Con ho, vo, nguoi, den, danh, thay
Tin xa hoi
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0