Mien dat hoa vang

Duong Binh Nguyen

Luc ay da vao cuoi mua kho, nhung con duong khong the bui hon nua. Loi vao xa chi la mot lat cat giua hai ben la nhung canh ray vua moi phat. Dau do co nhung dam khoi xam xit, bay luan quan cung hoi nong hung huc.

Chiec xe khung lai, ong tai xe co mot ve mat rat phong tran nhin hai dua, toi nghiep: “Ngoi day di, chut co may dua cong an xa toi ruoc. No dan bay roi ha?”. Thuc ra khong phai la dan, chi la loi noi hom truoc di giao ban cong an huyen, ong pho cong an xa bao se don trong chieu nay. Con vao luc nao thi khong thay noi toi. Chung toi chui vao chiec quan doc nhat, nhung mon do hang cu xin va lam len mau do quach.

Ba chu hang ai ngai: “Uong nuoc khong? Nha toi co “bo huc””. Khuong bao: “Anh co xem quang cao tren tivi khong? La nuoc tang luc do ma. Di cho con xin hai lon bo huc, that nhieu da”. Toi ngoi ngo lo ra nhung tang cay trung ca, tan la cua chung cung mang cai mau chat vat. Trong nha, chiec tivi chet lang tren ban. Cai binh ac quy khong du dien de phat sang man hinh.

Ba chu vua quat vua bao: “Trong nay cuc lam. Co cau vo day cong tac hay di lam gi?”. Khuong cuoi: “Tui con di suu tam dan ca”. “O, bi gio lai co cai thu cong viec tum lum do sao. Suu tam dan ca, ngo thiet do. Nhung... la sao?”. “La di coi nguoi ta hat cai gi hay thi minh ghi vao so, mai mot ve hat cho nguoi khac nghe”. “Troi, con nho nay, gion hoai. Tuong ba gia nay khong biet gi sao?”. Khuong cuoi. Lon bo huc ngot den di nguoi, toi khong sao uong het. Khuong bao, co le anh khong biet, trong nay dan ong pha ruou de uong choi thoi. Dung luc do co tieng xe may re re toi. Khuong dung len, hoi than thiet: “Sao lau vay?” Cau thanh nien lung tung, quet hai tay be bet dau mo vao quan, chiec quan co gang chin chu lai van len nhung vet tay mau do vang ki cuc: “Tai ruot xe bi lung”. Roi nhin qua toi, anh ta chao: “Chu Chin noi toi qua don anh”. Khuong nhin toi: “Thoi, anh vao trong do di, tuan sau Khuong len tham. Kho khan chung ma”. Nguoi thanh nien nhin Khuong, anh mat buon buon: “Ve luon sao?”. Khuong mim moi: “Cong viec nhieu lam”. Roi co loi ra mot chiec ban cao rau va ta dao lam: “Xai di, dao nay trong de rau... du doi qua”. Khuong ve. Nguoi thanh nien khong noi gi, tay van ve chiec ban cao. Chiec ban cao den, nhan bong. Duoc mot chap, Khuong quay lai bao toi: “Thoi, anh vao di, trong do co dien thoai, anh goi cho Khuong la duoc roi”. Toi khe gat, nhin mau choi gat dang do ap xuong dau minh. “Ve!”- chiec xe bat than rung ban bat va anh ta dang cho toi leo len.

Bui mu mit. Chung nhu khong con chut khong khi nao de tho ca. Chi la mot mau bung phat, toi ta. Xe pham pham lao di nhu mot chang ngua dung manh. Toi khong mo duoc mat, tat ca dap vao toi qua manh, qua hoi ha, ke ca su im lang den bao liet cua anh chang tai xe bat dac di nay. Den dau suoi, anh ta dot ngot dung lai: “Xuong rua mat di”. Mot khong gian khac, yen lanh bat ngo den ben canh toi. Con suoi nho nhung trong vat, dau do la tieng cuoi tre nho. Ke ben la nhung bo cay la, nhung bong cay hon nhien troi tren mat nuoc hien lanh. Toi tha chan xuong suoi. Mat lanh. Ma khong dam tam. Toi nghe nhieu den nhung chuyen nhu nguoi ta bi nga nuoc rung troc ca dau. Trong khi do anh ta dang dan trut bo quan ao: “Sap toi anh se phai tam o day, nhu the nay”. Dut cau, anh ta nhoai minh xuong day nuoc nhu mot con rai ca. “Anh ten gi ?” - toi hoi. “ Cu goi la Yong”. Yong – thuc tinh no khong goi cho toi bat cu cam giac gi, neu co thi la su ngac nhien, hoa ra moi vung dat deu co the xuat hien nhung cai ten kha ky la ma doi khi nguoi goi ra no cung khong hieu vi sao lai the. Hay gia chang giua nhung ngon doi nay, giua nhung menh mong co xanh va thung lung nay, co mot huyen tich, mot cau chuyen, mot moi tinh ma nhan vat chinh mang tran day khat vong ten Yong?

Dua toi ve toi uy ban xa, Yong lan khong tam hoi, bo mac chiec xe ca kho nam phat pho giua nang chieu bong rat. Ong chu tich xa la nguoi ban dia, mot thoi ruoc quan giai phong qua song Poko. “Cau tung nghe toi dat nay bao gio chua? Cuc du lam, nhung khong the quen duoc. Ma nguoi ta giao cho cau lam nhung gi?”- ong chu tich hoi. Toi ngoi nhin nhung dom hoa bong gon no xoa trang mat san nha rong. Chung no bung va bay la da trong nhung lan gio hiem muon. Toi chua tung nghi co mot ngay minh se phai den day, lam cai cong viec rat chi la truu tuong, giai dap thac mac cua nhan dan ve chinh sach. Tieng Viet thi dong bao khong biet, lam sao toi noi duoc tieng dan toc? Toi cuoi: “La mot chut viec giup dong bao minh thoi, chu”. “O, la hoi vay. De noi voi Yong. Oi Yong, dua can bo di tam. Nang du lam. Nhung suoi thi mat thiet mat”. Hoa ra anh ta lam mot chan “loong toong” o xa, cai nguoi dam luoc nhieu khau doan trong mot mien rung mit mu.

Va ve sau toi moi nhan thay rang, neu khong co Yong thi moi viec tu gian don nhat nhu dang ky khai sinh cho mot dua tre den nhung cong viec lung tung beng khac o cai xa nay se roi len nhu canh he. Nhung do phai la nua nam sau, khi ky thuc tap cua toi ket thuc. Con khi do, Yong hien ra ngay khung cua, ham rau cao voi van con vuong lai mau xanh anh thep. Khong de rau, trong anh ta hien lanh va co gi nhu thu be minh lai. Toi loi ra chiec khan bong, chai dau goi cung hop xa bong moi. Tat ca nhu mot luong dien nhanh chong dap vao mat Yong. Anh ta noi: “May chai lo nay dung la thu chieu tren tivi?”. Toi nhin Yong, co gi do that bat nhan: “Dung vay. Chung chang dang gi”. Yong nhin toi: “Anh di tam di. Anh chua quen, co the bi sot ret nhu thuong. Ba thang roi, xu nay khong mot giot mua”. Den vay sao? Toi chua nghi toi cai canh nguoi ta co the khoa than tram minh trong rung nhu mot cau chuyen kha moi ro ma toi doc duoc tu dau do. No rat xa voi suy nghi cua toi. Vua di xuong suoi, toi hoi: “O day co gi dang ke khong?”. “La sao?”. “La nhung chuyen dong troi mot chut, nhung cau chuyen danh nhau, ban roi may bay My chang han”. “Nhieu, ke sao het. Nhung ma phai noi voi gia lang. Chuyen muoi nam, chuyen tram nam gia deu biet”. Nuoc lanh lam toi rung minh. Duong nhu lau lam roi, toi khong co duoc cai cam giac thoai mai va tu do the nay. Nhung canh rung phap phoi nang. Va loai chim gi co nhung chiec long canh mau do ruc dang ngoi vat veo tren than bang lang trang, chung tu tap nhau de gau chuyen. Yong dang ngoi tren bo, tay van dieu thuoc sau ken to ban. Roi hoi thuoc khet let pha ra xung quanh. Cai can co Yong banh ra, ruon len nhu lam mot viec nang nhoc rut kiet suc luc. Toi ngoai dau lai, cam giac nhu de chong choi voi cai buon te va u am cua xu nay, anh ta da phai gong len voi tat ca nghi luc phi thuong, het nhu anh phai vuon can co rit tung mau thuoc sau ken khet let va khong may ngon lanh kia. Tam xong, toi leo len bo ngoi canh Yong.

Chia cho toi ban thuoc lon duoc quan trong tam vai nhua, Yong bao toi, giong nhuom mot mau huyen thoai : “Dung thu di, moi dau khong chiu noi, miet roi lai khong the xa duoc. Thuoc nay duoc trong tren dinh nui Chu Pru, ba nam moi no hoa, ba nam la moi kip rung”. Toi nhin Yong quan ban thuoc lon, nghi co the lim di vai gio lien vi do nang cua no voi vom hong be nho cua minh. Toi hoi: “Nha anh o lang nao?”. “Lang Klong. Cai lang dep, nhung co gai dep. Lang cua nguoi Campuchia”. “Sao lai vay?”. “Ho qua day lau lam roi, gio thanh nguoi Viet den noi. Ho muon o lai”. “Ca gia dinh anh o do chu?”. Yong khong tra loi, cham thuoc va dua cho toi: “Bat vo chua?”. Toi chua nghi duoc toi dieu nay. Toi cuoi: “Toi con nhieu thu phai lo qua”. “O, nguoi thanh pho thuong vay. Nhung xu nay khong co cai gi hay ca, nen bat vo la chuyen lon. Nguoi lon nghi ho bon tre khi chung buoc vao tuoi muoi lam”.

Giong Yong nhu troi di ve mot goc rung nao do, phieu dieu va ngam ngui. Yong giuc toi di ve. Phia dau doc Khau Sung mat troi sap rung xuong. Nhung tang cay ko nia hai ben duong anh len sac do day bo ngo. Dam tre con luc lac rong dan bo ve nha. Ngap trong tieng leng keng mo, tieng am o cua bay doan no du la mot cam giac that binh on, that me say. Nhung co gai quan xa rong uot luot thuot di phia sau. Ho noi voi Yong bang tieng Giarai. Roi tat ca cung cuoi ru. Duong nhu rat nhieu co gai biet truoc su kien nay. Phai goi la su kien vi nam sau nam roi moi co mot “can bo” nguoi Kinh ve day cong tac tuong doi lau nhu vay. Toi nhin thay anh mat nhung co gai lap lanh. Nhung anh mat dep. Vua khat chay vua menh mang.

Dem trong buon nghe tieng mo bo loc coc buon non nao buon. Chi co the coi het thoi su, man hinh tivi bong toi om boi nut nhan tren tay ong chu tich: “ Thoi, di ngu di. Yong, mai ban ky voi can bo, coi lam nhung thu gi. O, nho di nhac luoi thiet som”. Roi ong mang chiec vong du cu son ra ngoai hien mac nam, mat nguoc len nhung chom sao day dac. Troi trong veo, khong gon u am may. Thoang qua gio va tieng mang tac tim ban, tieng bay chim chap choang goi an dem la mot khuc dan ca nao do troi ve. Toi va Yong nam chung tren tam bat phao sang da cu. Duong nhu Yong cung nhu toi, khong ngu duoc. Bua com chieu voi mon muoi gia ot that dam khien toi cay xe con mat. Rat lau trong mong lung, Yong len ngoi day, ra ngoai cau thang, ngo choi voi len nhung bong konia do ram mot vung den tham truoc san nha. Toi cung ngoi day. Yong hut thuoc, dieu thuoc sau ken do ruc tren khoe moi. “Ngu di. Duong xa met nhieu chu? Di thang tu Ha Noi vo day?” “Vang. Thuc tap ma”. “Ngay mai thi lam gi?”. “Toi muon xem lai so do cua toan xa. Roi di toi tung lang buon. Nay, di len bien gioi chac la xa?”. “Chi mot doan duong. Do la song Poko. Dep miet mai”. “Sao anh khong ve lang?”. “Trong nay duong nhu ca uy ban xa thuc dem. Lau thanh quen”. “Khi nao anh ve lang?” “Mai mot. Vo minh moi sinh con. Mot dua con gai”.

“Dieu do rat thieng lieng ma” – toi gan nhu thot len. Yong cuoi, ham rang loa buot duoi trang: “Vo minh sinh con gai cho nguoi khac”. Yong noi that binh than, cam giac moi noi buon dau da di qua trong ngay hom truoc, de som nay tro day anh da rat doi binh tam, den uy ban lam viec mot cach binh thuong. Toi im lang. Toi sinh ra, lon len o vao mot khoang khac biet qua lon de co the hieu nhung gi dang den voi Yong. Nhung dem nay ngoi day, toi thay Yong that co doc, cai dang chui chui xuong, cai dang cam cui lao lu nhu mot buc tuong nha mo doi chan im lim nam trong khoang dat bi an. Toi bao: “Anh cung di ngu di. Dem nay co rat nhieu suong”. Yong vin vai toi, dung day: “Chung nao anh ve ngoai Bac?”. “Con rat lau nua, hinh nhu phai di qua mua mua” - toi noi phong chung. Noi phong chung de cho doi va kiem tim nhung gi dang cat giau nhu men ruou lau ngay trong tam hon kia. Va sau cau noi ay, toi thay minh that tan nhan.

***

Mot cuon so cau ban, chi la rat tinh co thoi, toi tim ra no trong dong ho so cu ky, nhung so do, duong lang, nhung ky hieu am dinh nhung ngoi nha, con suoi... Ben canh cuon so bia cung ghi khai sinh la cuon so nay, no duoc ghep lai bang nhieu loai giay nham nho nhung nhung con chu lai kha dep. Trong cai net nghieng deu dua tren mat giay thap thoang su tai hoa. Thoat tien, toi cho la cuon so nho ma mot ai do, nhu may co giao tieu hoc chang han, ghep lai luc roi viec de chep bai ca. Toi bo qua mot ben, lan cung voi nhung giay to lem nhem mau dat do. Co the thay ro dau van tay ong chu tich in len moi trang so ay. Ong co thoi quen cham nuoc bot truoc khi gio sach. Va dat do cung theo do ma luu han len giay. Nhem nhuoc – phai noi cho dung la nhu vay. Ho so ghi ve dan so, ve dat nong nghiep, san luong... kha mo nhat va khong cap nhat, co khi do la ket qua cua may nam truoc, ma nguoi chep vo thuc ti man ngoi sao y ban chinh. Phai bang nhieu chap noi, toi moi tam hinh dung duoc thuc trang cua mot xa bien gioi heo hut va kho khan chong vai goi dau len nhau nhu the nay. Nhung luc ay, Yong thuong quanh quan dau do. Roi anh lai mang con dao ray len vai, qua ben rung vat nhung dam cay nho, cham chi don dam ray moi. Xung quanh khu nha uy ban, Yong da phat kha nhieu. Anh bao: “ De cho uy ban nau com khi co can bo len cong tac. Minh khong biet lam gi dau, lam the nay cung thay tot hon”. Chap thoang, anh lai chay ve, mang cho toi ly nuoc, hoac mot bao thuoc ERA, mot thu thuoc bao cung dong hang, khong qua dat nhung vuot troi thu thuoc Mai cuon dieu khong co dau loc khet let. Thuc tinh, toi hut khong bao lam, chi de luc ranh ngoi choi bai tu lo kho lai dem ra lam vat nhay cam hap dan moi nguoi vao cuoc. Co le moi thu o day dien ra qua te nhat khien nguoi ta chong thay nham. Toi da doc het tat ca nhung cuon sach co the mang theo. Va toi nghi den cuon so ay, biet dau giong nhu loi Khuong noi, no se co mot cai gi do hay ho, mot bai dan ca la la chang han. Toi ngoi ti man soi lai nhung duong chi khau gay cuon so. Gan nhu muc ca roi. Moi thay mua nang xu nay nghiet nga that, co the lam toi muc moi thu, xoa phu di moi thu. Nhung con chu nghieng nghieng, dep va luon deu dan. No khong bao gio la so chep bai ca.

Ngay...

Minh vao bo doi. Giac mo cua me day ma. Me bao, chan cung da mem nhe. Con di con duong cua bo. Ban bao, thoi, chung ta moi nguoi mot huong di. Nhung hen gap lai. Minh chang can ban bao gio.

Minh vao bo doi. Me se khong bao gio biet minh dang di trong nhung khu rung uot dam nuoc mua the nay dau. Va ngay ben kia, con song song du am ao chay. Minh di gac dem. Ben canh minh, anh Trung bao: “Tao nho nha qua, con may?”. Tu dung minh cung thay nho nha con cao. Minh muon khoc. u, nhung con trai ma khoc u? Khoc luc nay that la uy mi va lang xet. Minh bao: “Em quen roi. Em nghi anh cung da quen”. Lam sao ma quen duoc. Noi cho nhau am long the thoi. Anh Trung bao: “May co nguoi yeu chua?”. Minh bao: “Chua kip yeu”. Minh noi doi. Anh Trung bao: “Sang nam tao nghi phep ve nha cuoi. Khong cuoi no di lay chong mat. Nguoi yeu tao xinh gai nhat lang. Ma may cung chang hinh dung duoc lang tao nhu the nao dau. No rong va dong duc, phai gan bang cai thanh pho Pleiku”. Minh cuoi: “Em chang duoc di dau nhieu. Hoc xong, em vao linh luon”. “The may da biet the nao la nu hon dau doi chua? No... buon cuoi lam, ngon ngot ma lai ... hay hay. Noi chung la nen yeu di ong em a. Doi linh chung ta phai yeu ngay cho no do sau”.

Cu cuoi tuan, buu ta o ngoai don vi moi dua thu bao vao pha tam, noi tieu doi minh dong quan. Luc ay minh khong lam duoc gi. Phap phong, lo lang va nhieu lan that vong. Nhung mot buoi sang minh nhan duoc thu ban. Minh phai ngoi im mot luc lau roi moi len len ra bo song doc. Ban ke da khoc va thuong minh. Khong nen the, dong chi a. Minh tu nhu vay ma sao nuoc mat lai trao ra.

Minh hoi ha viet thu cho ban, nghi den nhung ngay phep. Nhung ngay ay chung ta se lam gi nhi. Chang biet se lam gi nhung chac chan se rat hanh phuc. Co the minh se cho ban di lang thang ngoai pho, di suot dem ben nhau, ngo len nhung khung cua kin bung le loi nhung anh den. Ngay truoc me minh thuong mang hai dua tre con quai go, thich thu khi gio gi nhu the chu. Nhung ma chung minh thich the, khong hieu vi sao lai the. u, thanh pho, hien dien trong tam tri minh luon la mot thanh tho voi nhung khung cua le loi, nhung quang sang chap choi mau hy vong. Minh nhin nhung than bang lang trang bong trong chieu nang, thay noi nay sao ma rong ma dai, thay noi nho ban rat nhieu ma duong lai rat xa…

***

… Toi bat dau chuyen di vao tung buon. Yong di cung toi, anh dua cho toi mot chiec khan bit mat. Con Yong van de dau tran, mai toc Yong kho xac nhu rau ngo duoc nang. Va chiec ao Yong dang mac, giong rat nhieu nguoi dan ong khac, do la mot chiec ao bo doi da cu. Khong biet no da gan bo voi Yong tu bao gio, nhung nhung soi vai da nhao nhu va mong tang. Yong bao: “Vo lang anh nho phai nhiet tinh uong ruou nghe. Ruou ghe, thiet ngot va thiet mat. Anh la khach quy, hom qua minh da bao voi gia lang roi”. Du chieu da tan muon, toi van kip nhan ra ngoi lang Klong cua Yong nam tren manh dat bang phang, co cam giac may chuc noc nha khuon tron lai voi nhau, o giua la cay po lang hoa do thap ruc ro. Ben canh, van con cay neu cua le dam trau. Chiec xe chay vao giua san, lu tre con lap tuc nhao den: “Yong ve roi, chi Hnol, Yong ve roi”. Thap thoang tu bong nha dai mot vat tho cam nhau nhi va co tieng tre khoc re len. Yong bao: “Vo minh day. Con con nguoi khac”. Cha vo Yong da rung rang phom phem, mieng ngam tau thuoc: “Can bo ve choi sao?”.

Yong bao: “Nguyen vo lang moi moi nguoi ra uy ban lam viec”. Nha Yong ngheo that ngheo, quanh cai bep chay xem den dua chi mot doi cai noi sut quai. Ong gia van khong roi tau thuoc khoi mieng, chi thay tung hoi khoi met nhoc troi qua phia dinh dau. Yong lang le ra ngoai, tu trong nhung ngoi nha bat dau tieng chan lich bich, tieng nguoi i oi goi nhau. Yong ve lai lang. Yong dem can bo den gioi thieu voi dan lang. The thi dan ong phai den, dan ba phai den. Nhung ghe ruou duoc dat giua nha Yong. Toi nhu lim di trong thu nuoc cay diu, say diu va ngot mem nhu nhung vong tay nguoi. Nguoi ta hoi han, chuc tung Yong. Toi nhin thay anh mat Yong chot nhu do dai, chot nhu han len nhung noi buon am u nhu men ruou. Yong uong rat nhieu, Yong hat nhung bai ca mang mang buon, bai ca tinh gan, bai ca tinh xa. Yong khong say ruou. Giua lo mo thuc tinh, giua nhung lan vit can va nhung khoi thuoc chon von, toi van thay Yong ngoi hat. Hat me mai. Nuoc mat Yong lang le chay. Trong vat. Khong giong nuoc song Poko.

Toi bat dau buoi noi chuyen, ke hoach tuan dau thuc tap la toi phai gap go ba con, tro chuyen va lang nghe y kien tu moi buon lang. Toi noi chuyen, nhung kien thuc ngo nghech qua nhung lat cat vun vat tu vai tai lieu, vai doan bao khien nhung cau noi kha roi rac va ngap ngung. Yong dung day. Anh dich ra tieng Ja- rai, khien nhung guong mat ngo ngac sang bung len. Roi moi nguoi quay qua toi, hoi du thu chuyen. Dai loai la nhung thac mac ve che do day thep gai, tai sao noi cho de rao vuon trong ca phe ma chua co? Tai sao nha Puih Nam duoc hai chuc ky gao nha toi chi duoc muoi lam ky... Trong so ay co ca nhung ke vuot bien, bi nhot thanh tu binh trong cai ao vong cua dat la, roi lai quay ve. Kha met moi, mat ho cam cui xuong san nha. Toi noi voi Yong, can phai noi cho ho hieu tat ca. Yong keu moi nguoi im lang. Luc nay toi nhin thay Yong trong mot trang thai me say ky la. Anh da thanh thuc voi cach noi chuyen the nay tu rat lau roi. Moi nguoi o len, co ai do vit co Yong xuong, nhung cai om hon rat chat. Va lai uong. Trong goc nha, vo Yong dang om con ngu. Chi nhin Yong, anh mat ap u nhu lua nho. Toi nhin dua be tren tay chi, no khong mang bong dang noi buon Yong.

***

Ngay…

Hom nay lop hoc ve som. Minh biet bon tre se rat kho chiu khi trong buon dang co le Pothi. Nghi som. Noi chung la minh co hoan thanh bai giang cho tot. Minh chang co kinh nghiem gi, biet sao noi cho chung de hieu la xong. Co be ao xam lon nhat lop nhung hoc kha nhat lop. Gia co mot truong hoc o day, gia nhu co be duoc den truong som hon. Hay la mai minh vao nha minh van dong. Biet dau bo me co be lai ung bung cho ve huyen hoc tiep. Minh biet co be rat me Toan. Neu ve do, co se rat kha. Minh thuong co be, cuoc song vat va khien co be gia di rat nhieu so voi tuoi. Nhung dot tay chai san, nhung tuoi doi vun di theo nhung mua len ray. Nhung minh chang lam duoc gi. Chi mot thang nua, truong hoc se mo o day. Minh se ve. Ra quan minh se lam gi? Me viet thu bao, cu ve voi me, moi thu da xong xuoi ca. Xong xuoi – voi me thi moi thu deu co the de dang xong xuoi.

Ngay…

Co be ao xam bao, thay oi, co the chi gai em se chet trong dem nay. Lam sao ma chi lai chet ? Thay khong biet duoc dau. Ba thang truoc chi ay da bi duoi vo rung roi. Chi ay mang bau. Lang bao do la con ma lai. Lang khong co dat cho chi ay nua. Chi ay chet thoi, sap sinh roi… Minh chay theo co be ao xam. Chay gan het chieu moi toi con suoi ay, con suoi lanh tanh khong nguoi. Tieng vo ve dai, tieng trai rung lan vao tieng gio rot qua nhung vom la. Tran vao do la tieng reo ma quai cua rung gia. Hun hut, am u va day bat trac. Co be hu dai, tieng hu xa voi. Dap lai la mot tieng hu gap gap nhung yeu ot o phia sau ghenh da. Minh lao den. Duong nhu nguoi phu nu ay cuc ky hoang loan. Co ta dinh vung day chay. Dung luc do co tieng tre nho. Minh giat thot. Mot cam giac quai la ap den. Co cai gi nhu su on lanh. Minh da nghe tieng tre nho bao gio nhi ? Cai tieng khoc rach troi lanh lot. Minh giat ao ra, boc lay cai mam song dang quay dap ben ghenh da, cat rieng cho no mot cuoc doi. Oe oe khoc, no goi nen trong anh mat nguoi me mot noi them khat ve mot mai lang. Phai, gia ma co ta co mot mai lang, mot vuong san de sinh no, mot bau nuoc de lau rua cho con. Minh hoi co be ao xam: “Co cach gi dua chi em ve nha duoc khong”. Ao xam khoc: “Em khong biet. Lang da duoi di roi ma. No se chet thoi”. Minh rat so, minh chua bao gio phai truc dien voi cai chet. Minh von duoc cuoc doi hao phong ban phat mot doi song bang phang va lanh sach. Me van bao minh, di bo doi cho no cung cap len. Thi cung cap. Nhung doi dien voi nhung khoanh khac mong manh the nay…

Ngay…

Tung dam lua do ruc, cai mau hung huc han len tren moi ngon duoc. San nha rong nhu mot vang lua khong lo, san sang thieu rui moi y chi phan khang. Minh nhin nhung anh mat do xet. Nhung dua tre ngay ngay len lop goi minh triu men “thay oi” gio day dang cham cham cho loi phan xet cua gia lang. Tieng chieng go, tieng trong don. Nhung doi mat mo lon. Va nhung dieu thuoc sau ken that lon.

Minh nhin thay co ta voi anh mat kinh hoang va da mat xanh nhot. Co ta khong dam ngang dau, om khu khu dua be. Va tieng khoc cua no da bat tung moi y nghi. Dan lang bat dau hoi toi. Lai khoc. Lai cui mat. Va bo chay. Co ai do het lon: “Giu no lai! Giu lai”. Khong the chay. Co ta lai ngoi xup xuong goc po lang ngap tran mau hoa do rot. Mot khoang lang nghet tho giua hung huc kim nen. “Ai?Dua nao?” - co doi tay tho bao giat tung dua be trong tay nguoi me yeu ot den tham hai. Tieng tre nho la het khong ngot. Va dau oc minh nhu bi set danh. Minh nhin tran troi vao dam nguoi dang huo cao ngon duoc. Co ta da ngat lim. Bo co ta cung ngat lim. Minh khong the nao lam khac duoc.

***

Toi da tro thanh than quen voi cac buon lang. Nhung cu gia, em nho, nhung co gai xa rong tho cam anh mat nhu nang lap lanh cuoi. Cuoc song tu moi buon lang pha len cai mui hoang so va dan da. o xu nay nguoi ta chua nghi toi viec phai lao lu kiem that nhieu tien va cho doi qua nhieu vao nhung uoc vong xa xoi. Moi dua tre o day sinh ra duoc goi duoi dot nuoc nguon, duoc khoc giua troi cao dat rong, giua bat ngan rung doi va duoc lon len bang mot mach nguon cua dat. Chung mang mau da vang au nhu mat va khoe manh nhu nhung chang Dam San voi nhung canh cung vut ten bat gio.

Khuong len tham toi. Mot thang rong voi nhung mon an dac quanh cua mua kho khien toi them mot bua com cua me voi mon canh dua truyen thong. Khuong mang len rat nhieu thu, rau qua va nhung do vat linh kinh khac. Van la mot ta dao cao rau cho Yong. Va Yong lai lang le nhan lay. Khong vui va khong buon. Khuong o lai uy ban, bac bep nau com. uy ban ngay chu nhat moi nguoi ru nhau vao rung san thu, chi con toi va Yong dang ngap dau trong nhung con so ma phai mat kha nhieu ngay toi moi tinh toan lai duoc. Do la mot phan cong viec trong chuyen thuc tap. Toi hoi Yong: “Xua anh hoc lop bao nhieu?”. Yong nhin toi, roi lai hut thuoc: “Biet cong tru la duoc roi, hoc nhieu cung chang lam duoc gi”. Toi bao: “Co bao gio anh di qua thanh pho?”. “O do chang co gi vui. Toi o day lau, da quen”. Nguoi ta quen di khi cuoc song von duoc bat dau nhu the nay, tu luc dua tre biet hinh thanh y nghi.

***

Ngay…

Luon la bon be nhung suy nghi trong nhung ngay thang dau tien o lai voi lang. Minh hoang so khi nghe ai do goi ten minh, nghe tieng buoc chan la bam bich noi cau thang. Minh ngoi do, bay gio thi minh co the hut may dieu sau ken ma khong choang vang. Minh da vay roi, bon be rau toc. Tay ao minh rach toac khi di ray. Ban chan minh chai moc khi danh luoi ngoai song. Tho au cua minh di mat. Cuoc doi la cai gi ma minh lai ham huc song the nay?

Lai mot dem minh khong ngu. Thanh pho van con le loi trong nhung noi nho khong tat duoc. Va nhung thang ngay on a don vi voi be ban va nhung la thu. Ca ban nua. Tu khi roi quan doi minh khong lien lac voi ban. Phai chi mot phan tri nho duoc bien mat, minh se song tron tru, song nhu cay konia yen lang tren nhung loi ve lang.

Minh guc dau ben bep. Nhung goc lua da vac dan, gio hat lai lay phay nhung dom do nhe nhe. Dem trong lang tinh lang, tieng chim dem tac vong nghe xa xam buon. Co tieng tro minh khe khe. Va mot cai gi rat nhe, am mem khe ru xuong vai minh. Dung khoc nua. Phai song, the thoi. Tu sau tham trong long nguc, minh nen lang mot tieng tho dai...

***

Trong toi van thuong truc nhung y nghi ve Yong, ve cuoc song ky la cua nhung dua tre xu nay. Chung duoc sinh ra, lan loc lon len, roi lai voi va ngup mat vao doi song vo chong va be bon song, sinh de trong lam lu. Vay ma, khi ho hat, ho nhay mua, cuoc song bong tro nen ron ra va day khat khao…Yong da lang le bo di tu khi nao. Khuong dang quat bep, khoi hoay hoa do gay con mat. Khuong bao: “Trong nay buon lam, phai khong?” Toi cuoi: “Dan da roi cung quen”. “Khi nao ra ngoai Bac, anh cho Khuong gui chut qua ve nhe. Ha Noi mua nay co gi nhi? Em them duoc mot buoi chieu di xe dap ben ho Guom. Ngay xua…”. Khuong noi lung vay roi thoi, khoi lam cay xe con mat. Toi nhin quanh, thay tren hien nha rong, Yong im lang lam viec, anh cong tru nhung con so mot cach ti mi va ky luong. Khong co chut gi dac biet tu Yong. Toi nhin Khuong. Co nhu dang bi mot goc pho hay mot con duong nao do cuon lay. “Qua cho bo a?” – toi hoi. “Khong, me em van con o do. Nha em o tap the Thanh Xuan Bac”. “O, cung gan”. “Ngay xua Khuong hoc truong nao?” “Quang Trung. Ong thay em day Toan phat buon ngu. Nhung ma ke chuyen tieu lam lai vui. Ngay ay buon cuoi, em cu nhat muc thi vao truong anh day, truot vo chuoi, may lai do vot vao trung cap canh sat”. “Vao day minh thay Khuong co ve hop day”. Bo lai nhung con so, Yong nam vong hut thuoc sau ken. Mui thuoc khet let. Toi va Khuong di dao. Da bat dau can mua kho. Tung dam khoi dot ray boc cao ngat. Khuong bao, anh thay noi nay the nao? Toi bao, cung chang co gi dac biet. Minh chi di thuc tap. Khuong lai hoi, the neu vi mot ai do, mot co gai chang han, anh co dinh tinh nguyen o lai khong? Toi chua nghi toi tinh huong nay. Lu chung toi bi thanh thi cuon hut den muc, moi ngo ngach cua pho xa cung da la nhung ky niem sau dam. Va tien nghi. Va nhung thoi quen…

Nhung Khuong la mot nguoi can dam. Co cam tuong nhu suc song cua co da khuat phuc duoc cai thoi tiet nghiet nga mua nang cua vung dat nay. Nang do au. Mua dam de. Co van phoi phoi song. Di cung toi trong rung bang lang trang, cam giac nhu Khuong da thuoc ve mien dat nay. Co say sua noi ve cong viec cua minh, nhung du dinh se lam. Cai xa bien gioi nay lam cho co phai lan loi kho so nhieu. Nhung chinh co lai bi me hoac. Co co the say sua hat nhung bai dan ca ma co da nghe, da thuoc. Co loi bon tre trong lang ra suoi, lot vo banh xa bong va cha sat toi thom tho nhung cai dau rau ngo chay nang… Khuong chi cho toi mot dinh rung day nhung dom hoa rat la, no trong nhung ngay khoc liet cua than lua. Nhung dom hoa ruc ro, cang nang lon cang khoe sac tuoi. Toi tim loi be hoa cho Khuong. Nhung canh hoa rat day, thom khac khoai. Chung toi ngoi lai tren mot tham co nho, giua rung. Ngoi rat gan Khuong, toi chot nhan ra co co mot ve dep ky la, lang le va nen na. Toi nhin Khuong. Chung toi nhin nhau. “Khuong dep that” – toi buot mieng. Khuong ngo ngang: “Anh cung biet tan gai roi day a?”. Toi khong noi duoc. Co mot cam giac la dot ngot xuat hien. Khuong boi roi thuc su. Toi cam tay co, rat nhe, keo Khuong ve phia minh. Loai hoa la lung, khac khoai thom.

***

Ngay…

Biet noi voi ban the nao nhi? Thanh pho, duong ve sao ma dai. Minh co buon khong nhi? Ban la ban. Ban da song khac minh. Rat khac.

Minh co khao khat bua com cua me khong nhi?Chac me van ngoi do mat, nang chieu dai qua khung cua. Pho chac la van dai nhu cu. Anh em trong don vi hau nhu da ra quan ca. Hom khoac ba lo len vai cho anh Trung, anh Trung khoc ma bao: “Tiec cho may lam, nhung ma thoi, co len”. Minh co tiec khong nhi? Tiec thi bo ve di, chang ai di tim duoc minh dau. Minh cha da tung vay roi sao? Tai sao co ay lai im lang? Tai sao no lai oa khoc dung luc minh dom buoc xuong cau thang. Minh nhin ong gia vo, ong ngoi tren nha dai mai toc bac xoa va noi buon nem kin ca khuon mat. Ong bao, muon di phai khong? Di nhanh len, khong thi lang se phat day. Minh di ra dau lang, thay mai nha rong cao vut. Mai nha rong mang khat vong cua nhung nguoi dan ong dung manh, kien cuong. Minh bo cai nha nay, nha chi toan dan ba thoi. Minh quay lai, ngoi bet tren cau thang. Tai sao ma minh lai khoc?…

***

Roi thi cung den bua com muon mang. Toi cam thay that ngon lanh. Chung toi ngoi an, noi chuyen ve nhung con mua sap toi. Khuong bao, co gang an di, bu dap nhung ngay chiu cuc va doi. Toi cuoi, luc nao cung nhu the nay thi thich that. Yong lam lui an, het moi lan. Rat hiem khi toi thay nhung dau an khac la tren mat Yong. Anh co mot ve ngoai phang lang den muc, doi khi toi ngo anh tho o voi tat ca. Va nhung gi anh lam, anh can man giong nhu mot thoi quen. Den chieu thi Khuong xuoi. Toi dua co ra ngoai nga tu. Chiec xe may van lao nhanh va duong chua het bui. Den nga tu, xe dung lai. Khuong dat tay len vai toi, cuoi: “Anh chang the hieu duoc dau”.

Toi den troi buc boi. Khong mot dot gio thoang. Chung toi ngoi ngoai san nhin nhung dam sao day dac. Yong hut thuoc lien tuc. Roi nhu khong kim duoc, Yong noi nhu quat len: “May yeu Khuong that long khong?”. Toi giat minh: “That ra la co chuyen gi vay?”. “Me kiep! Chuyen gi? May yeu that khong?”. Toi khong noi, dom buoc bo di. Yong la ai, la cai gi de can thiep vao chuyen cua toi, chuyen cua nhung nguoi con gai con trai chua bi nhung vong xoay hon nhan rang buoc? Yong o mot khoang rat xa kia ma. Yong keo giat tay toi lai, quy guc xuong: “Tao xin may day, thang khon. Tao biet may chi tam bo, thoang qua. Do toi!”. Yong khoc rong len nhu mot dua tre. Con toi thay mat minh rat len nhu vua bi tap lua. Cung khong biet vi sao den mai ve sau khi viet nhung dong nay toi van triu buon.

***

Ngay…

Minh da thanh cay cua dat nay. Minh se chang ghi nhat ky nua. Buon lam. Minh biet, can phai quen di. Nhung minh cung biet, dau co the nao, thi do cung la tinh yeu.

***

Mua mua den that bat ngo. Sau khi dot ray chung nua thang, troi van vu may mang nang triu hoi am. Va den khi khong khi nhu dac quanh den nghet tho thi am ao sam mang den nhung con mua. Mua vat qua nhung trien rung, lap day nhung ke dat no toac vi kho han. Buon lang nhin mua, vui nhu hoi. Cho cho mua tham, nguoi nguoi di ron ray va bat dau vao vu moi. Toi van phai hoay hoa voi nhung phan cuoi cua chuong trinh thuc tap. Nhung doi tuong tron chay qua bien gioi lang le tro ve, ra trinh dien voi chinh quyen. Lai phat gao, cho muoi, dua thuoc diet sot ret vao lang. Lai tiep tuc di van dong ba con don lang, trong ray moi. Yong van cung toi giai quyet moi chuyen, lang le nhu nguoi giup viec. Toi im lang rat nhieu va nhung cuoc vieng tham cua Khuong cung thua di. Nhung dong cuoi cung ay toi doc vung trom khi sap xep tai lieu, chuan bi roi Tay Nguyen, ket thuc dot thuc tap. Yong co ve nhu hoi buon khi toi noi toi sap tro ra. Anh dua cho toi bo thit nai kho: “Co tinh tro lai day khong?” Toi nhin sung Yong. Toi giong nhu con chim trong long chuan bi duoc tha tung vao troi gio, biet bao la ao uoc, biet bao la du dinh, ma nao da dam chac dieu gi. Toi bao: “Toi se rat nho noi nay”. Yong nhin toi lau lam: “Cau da doc tat ca, nhung toi chang gian. Xu nay chang co gi vui thu. Nhung ngay qua that buon chan, phai khong?”…

Sau nhung con mua dau tien, mot som mai tinh day moi thay su ki dieu ma thien nhien da tao dung cho cuoc song o noi nay. Nhung vat dat tro troi hom nao, chi moi sau vai ngay co da moc xanh muot mat. Va nhung loai cay lon be nhu chi cho doi het con khat la voi va vuon len. Manh dat nay that ky la, den khi sap roi xa toi moi chot nhan ra no van la mot khoang bi mat. Lan vao trong su dep xinh cua dat va cay la su bao liet va gian don den khong ngo. Het nhu Khuong…

Gia Lai 2001

Ha Noi 4/2003