He lo ve mot ngoi nha mo bi an

Tags: Briu Nga, Dong Giang, mot ngoi nha, ben canh duong, nha mo, bang go, dieu khac, bo vo, Nha Guol, chung toi, lam, nam, nhat, anh, trau
>
He lo ve mot ngoi nha mo bi an.
Ai da lam ra ngoi nha mo doc dao cu nhu da dung hang tram nam o day?
Duong vao Dong Giang, neu chu y, co the thay mot nha mo dung bang go nho nam le loi tren trien doi ben canh duong cai. Tuy chi nho nhu cai leu, nhung ngoi nha mo nay lam bat ky ai cung phai sung sot vi su be the cua phuong cach cau truc va mat do dieu khac day dac tuyet dep.

Neu nhu khong phai tren duong nhua, ma giua rung gia, thi chac nguoi dan day nhat cung phai... dung tim vi cai mau lanh leo am dam cua nhung cai dau trau bang go duoc tac y nhu that, bac mau vi suong gio tren noc, tren chai nha. Cai ve linh thieng lam con nguoi phai nghieng minh kinh can. Nguoi nam trong mo la ai? Ai da lam ra ngoi nha mo doc dao cu nhu da dung hang tram nam o day? Ho van con song hay la cung da di ve phia ben kia the gioi?

He lo ve mot ngoi nha mo bi an., Tin tuc - Su kien,
Nha mo gach hoa - mai ton cua bo vo chu tich huyen Tay Giang

Di tim nha mo trong truyen thuyet C’tu…

Chuyen di cua chung toi ban dau chi la de tim lai nhung ngoi nha Guol noi tieng cua nguoi C’tu (nha Guol la mot cong trinh kien truc cong cong cua mot lang C’tu, tua nhu nha Rong o Tay Nguyen hay ngoi dinh Bac Bo) chu khong co y dinh tim nha mo. Den khi dung chan tai xa A Roh de tham nha Guol cua ong Briu Po, duoc nghe ong Po ke me man gan mot buoi toi ve nha mo C’tu, thi moi nguoi noi y dinh di tim... nha mo. Theo loi ong Po, thoi truoc chien tranh chong Phap, nguoi C’tu lam rat nhieu nha mo. Noi tieng nhat trong so ay la Ping Quanh Treo o Kon K’trang (Ping: nha mo. Quanh: bo. Treo: ten rieng.

Nghia la Ngoi nha mo cua bo anh Treo o nui K’trang) cach day khoang hon 50 nam. Ngoi nha mo nay rat dep, co man nao la dieu khac, chi chit tuong lon tuong nho. No dep den muc, theo ong Po noi, nhung nguoi gia C’tu hoi do chi mong neu chet di duoc an nghi trong ngoi nha mo nhu Ping Quanh Treo. Hoi bay gio nhung ngoi nha mo nhu the con khong thi ong Po lac. Chien tranh loan lac, chang con thoi gian nao ma lam. Lam nha mo thi phai lam vao thoi binh, mat hang nam moi xong. Thoi binh lua doi kem, mang nguoi giong nhu con cho con meo, lo cho nguoi song chua xong lo sao duoc cho nguoi chet. Sau nay khi hoa binh thi rung cung het go tot, tho gioi...

He lo ve mot ngoi nha mo bi an., Tin tuc - Su kien,
Nha mo C"tu o Dong Giang.

Suot chuyen di, cu he tat vao ngoi nha Guol nao la chung toi lai tim cach hoi tham ve nha mo. Nhung hau nhu tat ca deu lac dau khong biet. Ho chi cho chung toi ra xem nhung ngoi nha mo moi xay bang gach. Doc duong ve, chung toi bat gap mot ngoi nha mo xay gach hoa, mai ton nam ngay ben duong (duong mon Ho Chi Minh).

Nha mo nay co chut dac biet la thanh xa noc bang go co cham khac hai hinh anh: mot chiec dau trau bang go tren mai va mot cai dau chim Tring (chim Tring la mot hoa tiet quen thuoc trong dieu khac C’tu). Ngoai ra, tren cot gach co treo chiec xuong so trau con nguyen sung. Hoi tham nguoi qua duong moi biet rang do chinh la mo cua bo vo anh Briu Liec - hien duong la chu tich huyen Tay Giang. Chung toi nghi, den mo cua bo vo chu tich huyen ma dieu khac cung it oi vay thi chac het hy vong tim duoc ngoi nha mo truyen thong!

Chay quanh mai chang thay, cuoi cung cai can tim lai o ngay truoc mat. Tren duong ve Da Nang thi ca doan gap mua, phai dung lai tru. Chot mot nguoi chi tay bao cai gi kia! Moi nguoi nhin theo thi thay mot toa “lang mo go” nho nho xam xam thap thoang ngay tren trien doi. Mac mua gio, tat ca chung toi chay len xem, ai cung tam tac mung ro vi da tim duoc ngoi nha mo truyen thong C’tu 100%. Dung luc ay, co mot dam tre con di hoc ngang qua, hoi tham thi chung bao do la Ping Quanh Den (nha mo cua bo Den). Va that bat ngo nhat la, nguoi lam ra no kha tre, va o ngay gan day. Ten anh ta la Briu Nga!

Con re lam nha mo cho bo vo

Chung toi buoc vao can nha mai bang cao rao dang xay do dang cua Briu Nga luc troi van mua. Day la dia phan thon A’Lieng, xa A Ting - huyen Dong Giang. Doi mot chut thi Briu Nga toc xoan coi tran, xam xam doi mua di ve. Tren guong mat ngam ngam cua anh de mot hang ria Co - dac trong rat ngao nghe.

Briu Nga, sinh nam 1962, o Khu 7 huyen Hien cu, giap bien gioi Lao. Ca gia dinh anh chuyen xuong xa A’Ting nay nam 1984. Nga la anh ca trong gia dinh co sau anh chi em. Nam 1985 anh cuoi vo. Dam cuoi cua nguoi C’tu rat ton kem, phai cuoi ba lan. Lan cuoi thu nhat tuy da linh dinh, nhung moi la buoc “bao cao” de doi vo chong tre ve o voi nhau. Chua phai da xong, chang re phai moi nha gai “an trau” mot lan nua moi dich dang (nga thit han mot con trau). Cuoi cung la khi co con dau long thi phai mo tiep may con heo khao nha gai nua moi het thu tuc.

Nhung the van chua phai la chang re da het nghia vu. Phong tuc cua nguoi C’tu con mot nhiem vu kho khan cuoi cung. Do la viec chang re tu tay lam mot ngoi nha mo cho bo vo moi thuc la tron ven. Nguoi con re nao lam duoc viec ay moi la gioi nhat, co thien tam nhat. Nguoi C’tu bao rang con re cho trau cho che cung khong bang lam nha mo cho bo vo (con trai lai khong lam nha mo cho bo minh).

He lo ve mot ngoi nha mo bi an., Tin tuc - Su kien,
Nha mo C"tu do Briu Nga dung tai Bao tang Dan toc hoc.

Ong Dinh Van Deng, bo vo cua Briu Nga tuoi cang gan dat xa troi thi cang hay ke cho con re nghe ve nhung ngoi nha mo ong tung duoc thay hoi nho (nguoi C’tu khong co ho Dinh, bo me ong Deng bi thuc dan Phap giet tu khi ong con be nen ong quen mat ho, lon len o lan voi nguoi xuoi ben lay ho cua nguoi duoi xuoi) . Uoc mong cua ong la duoc nam yen nghi trong nhung can nha mo nhu the. Nhung de lam nha mo co nhieu cai kho. Cai kho thu nhat la... trau bo that. Nguoi C’tu kieng khong dam khac hinh trau tren mai nha mo neu nhu khong co... trau that de thit trong dam ma. Muon khac bao nhieu trau thi phai chuan bi san tung ay con trau that.

Lam nha mo cang to, dam ma cang phai to moi tuong xung. De danh cho dam ma cua minh, ong Deng da co duoc hai con bo, mot con trau, nam con heo... (cung boi ly do ton kem the ma nguoi ta hien nay it nguoi dam lam nha mo). Cai kho thu hai la phai co mot nguoi duc deo gioi, vua co tai tho moc, vua co tay nghe dieu khac de tac tuong. Sau may muoi nam khong ai lam nha mo, so tho gioi gan nhu khong co. Cua ai kho khan thu nhat thi ong Deng da danh dum tien nong ca doi de chuan bi thi duoc roi.

Con cai kho thu hai la tay ong khong kheo, khong the lam noi. Ong dem chuyen nay tam su voi con re. Va voi chang re da dam xam len nguc minh ba chu Tai - Tri - Dung thi chuyen lam nha mo nao co dang ke gi! Ke ca du truoc day Briu Nga tuy kheo tay, nhung... chua bao gio biet duc tuong. Ong Deng lay than vach nhung cai hinh nha mo ong nho tren nen dat va lay que lam mo hinh nho nho cho con re xem. Briu Nga cu theo nhung hinh ay ma teng ping (lam mo). Anh dung mot chiec riu (goi la chu) va mot con dao nho (goi la tr’pia) de lam tung thu mot. Dau tien la cai Hjooc, tuc la cai hom bo xac, thi kha de. Den cai donch’na, tuc la cai mam com cung, van chua kho.

Nhung toi cai k’dieu, tuc la cai bo don khieng, thi la ca mot van de. Boi ong Deng ve ra co man nao la hinh dieu khac. Co cai thi duc nhu phu dieu, co cai thi duc xuyen qua nhu cham long. Hinh rau don, trau huc nhau, nguoi cuoi ngua, cuoi rong, nguoi ngoi khoc. O giua thi co chim Tring, bon dau don la hinh nguoi danh trong danh chieng. Bon cai tru la hinh bon nguoi ngoi dang ruou, thuoc lao, com, trau cau, chim Tring... cho vong trong mo.

Mat ca nam troi Briu Nga moi lam xong cai phan k’dieu nay. Cuoi cung moi la cai Ping - achua. Tuc la phan than va mai nha mo. Hai dau hoi va hai dau mai truoc cham bon cai dau trau rat ky cong trong nhu that. Mai cung lop bang go dua tren sau than cot. Ngoi nha mo danh cho ong Deng lam noi an nghi cuoi cung cung duoc Briu Nga hoan thanh sau hai nam cat luc, va chi bang go ghep chot lai chu khong he co mot chiec dinh nao.

Ong Deng mung hon bat duoc vang nen luc con re lam xong nha mo thi ong lai thay... khoe ra. Ong dem ca cai nha mo vao trong buong ngu, va cu nam trong do thay giuong. Sau 5 nam ngu song trong nha mo, ong moi mat. Truoc khi chet, ong cu khong cho chon ngay trong nha mo ma dan chon ong trong ao quan ben canh mo ngoai mot nam, sau do moi chuyen sang nha mo nay. Dam ma cua ong Deng hoanh trang nhat vung, ca lang an sau ngay sau dem, het khoang 50 trieu tien trau bo lon ga vao dau nhung nam 1990 (tinh ra bay gio ngot nghet 300 trieu)...

Se lam nha Guol to nhat huyen...

Tinh ra tu khi ngoi nha mo hoan tat, no da duoc hon 20 tuoi, cung gan tung ay nam trai mua gio tren suon doi. No chi bi bac mau di chu chua hong vi Briu Nga lam toan bang go S’rieng (go Tho) va go Trai, la hai loai go cuc tot. Hoan thanh xong ngoi nha mo nay, Briu Nga cung noi tieng khap huyen Hien (ten cu cua huyen Dong Giang) ve ca... tai va duc! Doi voi nguoi C’tu, anh co the tu hao la chang re gioi nhat, ngay ca nhung nguoi co quan chuc hay hoc hanh do dat cao cung khong bang.

Nghe xong cau chuyen, chi ban cung doan quay sang noi vui voi moi nguoi: Neu phai lam bo vo, toi cung xin lam bo vo nguoi C’tu, chu khong lam bo vo nguoi Kinh de “phai dam” dau.

Cach day vai nam, can bo Bao tang Dan toc hoc trong qua trinh suu tam nha mo C’tu da moi chan di khap hai huyen Hien, Giang la dia ban cua dan C’tu o Quang Nam ma khong tim thay mot ngoi nha mo nao. Cuoi cung ho duoc nghe ve cai Ping quanh Den cua Briu Nga va... lac mat khi den noi, vi tim thay mot cai nha mo duy nhat bang go, ma lai dep ky la, mot tac pham kien truc - dieu khac cuc doc dao nhu vay. Ho dat anh lam ngay mot ngoi nha mo y het nhu vay de chuyen ra Bao tang luu giu. Lan nay thi Briu Nga khong phai mo mam nua, anh lam ngoi nha mo thu hai het dung mot nam. Sau do cung sau nguoi chuyen go ra Ha Noi lap rap. Bao tang tra cong anh 45 trieu dong (nam 2006).

Noi chuyen voi Briu Nga, thay chang hao han nay rat khoai... dung nhung cong trinh so mot. Ngoai tai nang lam nha mo “nhat” ra. Anh tung dung mot can nha go to nhat xa. O nha go mai chan, nen anh do bo de xay can nha mai bang hien cung dang to nhat khu nay. Thon A’ Lieng dang dinh dung nha Guol, doi tho dung nha Guol chac chan phai do Briu Nga lanh dao. Va anh tho lo se dung nha Guol go truyen thong to cao, nhieu dieu khac nhat cai huyen nay, moi nguoi cu cho day ma xem...

He lo ve mot ngoi nha mo bi an., Tin tuc - Su kien,

(Theo The thao & Van hoa)
Viet Bao

Tìm hiểu: Briu Nga, Dong Giang, mot ngoi nha, ben canh duong, nha mo, bang go, dieu khac, bo vo, Nha Guol, chung toi, lam, nam, nhat, anh, trau

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Hé lộ về một ngôi nhà mồ bí ẩn.

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Hé lộ về một ngôi nhà mồ bí ẩn. bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin He lo ve mot ngoi nha mo bi an

Nhan xet, hay lien he ve tin He lo ve mot ngoi nha mo bi an co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet He lo ve mot ngoi nha mo bi an de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin xa hoi trong chuyen muc Xa hoi.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin xa hoi
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0