Su khac biet cua hai nua the gioi

Anh minh hoa

Con nguoi la san pham sang tao ky dieu nhat cua tao hoa. Hon the nua trong the gioi ky dieu ay la su ket hop cua hai phai: nam va nu.

Mot la bieu tuong cua suc manh, nua con lai la bieu tuong cua cai dep. Su khac biet va gan bo giua ho khong chi la de tai muon thuo cua nghe thuat ma con la muc tieu kham pha cua y hoc.

Trong moi nguoi dan ong deu co hinh bong cua nguoi phu nu

Theo quy luat tu nhien, moi nguoi sinh ra deu mang 22 cap nhiem sac the (NST) thuong va 1 cap nhiem sac the gioi tinh (NSTGT), se la con trai khi co cap NSTGT la XY va la gai khi co cap NSTGT la XX. Tinh chung tren toan cau ty le tre sinh ra giua trai va gai la 1/1. Su hai hoa nay da chi ra mot dieu het suc tu nhien: khong co ai co don o tren doi, moi nguoi deu co co hoi tim duoc mot nua cua minh.

Doi voi tre gai, NST 46, XX cho thay tren 2 canh dai va ngan cua NST X deu chua gene cho su phat trien binh thuong cua buong trung. Doi voi tre trai, NST Y co gene xac dinh gioi tinh TDF quyet dinh su phat trien cua tinh hoan.

Vao tuan thu 6 cua bao thai, bo phan sinh duc cua nu va nam giong nhau nhung sau do co su phat trien va biet hoa khac nhau. Vao tuan thu 8, te bao Leydig cua tinh hoan bat dau hoat dong va tiet testosteron, mot hormone chinh cua tinh hoan va gay nam hoa bao thai XY de tao ong dan tinh, mao tinh, tui chua tinh, phat trien duong vat dong thoi lam tinh hoan di chuyen tu o bung xuong vung biu.

Trong khi do o nu, do khong co gene xac dinh gioi tinh tren NST Y, tuyen sinh duc phat trien thanh buong trung vao tuan le thu 10 cua thai ky. Cac noan bao (te bao trung) co mat vao thang thu 4 cua thai ky va dat 7 trieu te bao trung vao thang thu 5 cua thai ky. Khi sinh ra, buong trung co khoang 1 trieu nang hoat dong va giam xuong con 0,5 trieu nang khi co kinh nguyet. Hormone chu yeu cua buong trung la estrogen.

Su chiem uu the cua NST X trong ca hai gioi chung to vai tro cua nguoi phu nu doi voi nam gioi khong chi trong cuoc song hang ngay ma ngay trong quy luat tu nhien cua tao hoa.

Nhung nguoi khong ro ho la ai, nam hay nu?

Su “dang tri” cua tao hoa da vo tinh lam nhieu nguoi sinh ra khong xac dinh duoc thuoc gioi tinh nao, khien cuoc song cua ho nhieu thiet thoi. Y hoc da va dang khong ngung tim ra nhung bien phap huu hieu de sua chua sai lam nay cua tao hoa.

Doi voi tre trai: Hoi chung Klinefelter: ty le mac 1/500 - 1/1.000 tre trai sau sinh con song. Chan doan it duoc xac dinh truoc tuoi day thi. Tre thuong co trieu chung cham phat trien tinh than, it hoat dong, hay xau ho, nguoi cao, da min mang, chan dai, beo hoac thua can, tinh hoan va duong vat nho so voi tuoi va cham day thi.

Doi voi tre gai: Hoi chung Turner: hau het chi gap o tre gai co dac trung la nguoi lun, khong day thi, khong co buong trung va tu cung. Trieu chung benh co the phat hien som neu ngay sau khi sinh thay tre co nep thua da co nhu hinh de quat, can nang va chieu cao thap, phu o mu ban tay va ban chan. Nhung tre thuong duoc chan doan muon hon sau 5-7 tuoi vi tre khong phat trien chieu cao, bi lun va cham day thi.

Su nham lan dang tiec nay la do dau?

Co nhung tre ngoai hinh nam nhung co quan sinh duc ben trong la nu. Benh thuong gap nhat la tang san thuong than bam sinh, benh di truyen lan tren nhiem sac the thuong. Nguyen nhan do co the thieu enzym dac hieu cho viec tong hop hormon cortisol cua vo thuong than.

Doi voi tre gai, do nam hoa som bo phan sinh duc tu trong bao thai nen ngay sau sinh gia dinh dat ten nham la trai. Doi voi the nam hoa don thuan, tre den vien muon hon vi bieu hien day thi som, bo phan sinh duc ngoai bat thuong trong nhu nam nhung tre lai di tieu ngoi. Xet nghiem cho thay NST 46,XX. Sieu am co tu cung va buong trung.

Tuy nhien co nhung tre ngoai hinh nu nhung co quan sinh duc ben trong la nam. Day la hoi chung khong nhay cam androgen, mac du tre co tinh hoan, van hoat dong san xuat ra hormone nam la testosteron nhung te bao dich khong dap ung voi testosteron nen tre khong nam hoa duoc.

Tre bi benh co bieu hien ben ngoai hoan toan la nu nhung co NST 46,XY, co tinh hoan. Sieu am o bung khong tim thay tu cung va buong trung. Su bat thuong nay co the dan den 2 dang mo ho gioi tinh la:

Luong gioi that: Khi co the tre co ca 2 co quan sinh duc buong trung va tinh hoan. Tre mac benh thuong co bo phan sinh duc ben ngoai bat thuong. Xet nghiem NST thay 46,XX/46,XY. Sieu am co the tim thay buong trung.

Loan san sinh duc: Thuong hiem gap vi bieu hien bo phan sinh duc ngoai binh thuong chi phat hien khi tre cham day thi.

Khac phuc nhung sai sot cua tao hoa

Nhung nguoi lam cha me deu mong muon dau tien la con sinh ra hoan thien ve gioi tinh, khoe manh roi moi mo tuong nhung dieu lon hon. Muon vay, moi cap vo chong deu can chuan bi mot suc khoe tot de sinh con, phu nu nen sinh con duoi 35 tuoi.

Trong thoi gian muon co thai va mang thai, nen co che do dinh duong va tinh than tot, khong su dung cac chat kich thich nhu ruou bia, thuoc la. Neu trong gia dinh co nguoi bat thuong gioi tinh hay cac di tat bam sinh, can duoc tu van ky luong truoc sinh.

Ngay sau sinh, nguoi nu ho sinh va gia dinh can phai kiem tra bo phan sinh duc ben ngoai cua tre co binh thuong khong. Neu thay bat thuong, tre can duoc dua den kham o cac bac si chuyen khoa nhi de xac dinh chan doan va can thiep dieu tri som nham tranh anh huong den phat trien tam ly cua tre khi phat hien muon.

Theo TS. NGUYEN THI HOAN - Suc khoe & Doi song