Nguy co xuat hien chung vi rut cum gia cam moi

Tiïu huay gaa nhiïîm H5N1

Truoc nguy co bung phat tro lai dich cum gia cam H5N1 va nhung bang chung ve kha nang lay nhiem cum nay sang nguoi, To chuc Y te the gioi (WHO) canh bao ve nguy co xay ra dai dich cum voi 2-7 trieu nguoi tu vong. Cac chuyen gia ve dich te hoc trong nuoc cung lo ngai ve dien bien phuc tap cua cum gia cam H5N1. Tien si Nguyen Tran Hien, quyen Vien truong Vien ve sinh dich te T.U cho biet:

- To chuc Y te the gioi canh bao ve nguy co xay ra dai dich, boi gioi khoa hoc da biet den chu ky khoang 30 - 40 nam lai xay ra dai dich cum. Trong 100 nam qua, cac dai dich da duoc ghi nhan xay ra vao cac thoi diem: 1918-1919, 1957-1958, 1968-1969. Neu tinh tu vu dai dich gan nhat den nay la 36 nam, phu hop voi dien bien dich da tung xay ra. Them vao do, tai thoi diem nay, chung ta thay xuat hien mot chung vi-rut cum moi la cum A H5N1. Nguyen thuy cua vi-rut nay von chi duoc biet nhu la nguyen nhan gay nen cum o chim. Nhung den nam 1997, no la nguyen nhan gay ra dich cum gia cam, sau do lay sang nguoi.

* Van de nao gioi khoa hoc lo ngai nhat hien nay, thua tien si?

- Do la nguy co xuat hien mot chung vi-rut cum moi, vi dac tinh nguy hiem nhat cua vi-rut nay la bien chung rat nhanh. Cum gia cam H5N1 co the lay truc tiep tu ga sang nguoi, nhung viec lay truc tiep nay rat kho khan. Tuy nhien, khi cum gia cam lay sang nguoi, no co the ket hop voi chung cum da co o nguoi. Chung se co qua trinh nhan len, tron lan va thay doi vat lieu di truyen. Nhu vay, sau khi bien doi, cum gia cam H5N1 se mang khang nguyen di truyen cua cum nguoi, tao nen mot chung vi-rut moi de lay tu nguoi sang nguoi. Neu chung moi co doc luc manh va chung ta khong co khang the thi se xay ra mot dai dich nhieu nguoi chet.

* Trong qua khu, nhung chung vi-rut cum nao tung gay dai dich va nhung chung do con nguy hiem hay khong?

- Nhung chung vi-rut cum tung gay dai dich o nguoi la H1N1, H2N2 va H3N2. Qua do cang thay ro, moi dai dich xay ra deu gan voi su xuat hien cua chung vi-rut cum moi chu khong lap lai nhung chung da gay nen vu dich truoc do. Hien nay, nhung chung nay hau nhu khong con nguy hiem dang ke boi co the da co khang the tu nhien hoac chung ta cung da co vac-xin phong benh.

* Da co vu dich nao xay ra ma nguyen nhan duoc ghi nhan la do vi-rut co nguon goc tu dong vat?

- Co. Dich cum da duoc biet den voi nguyen nhan do vi-rut cum co nguon goc tu lon, do la cum A H1N1.

* Voi chung cum A H5N1 nay, lon co phai la vat trung gian nguy hiem hay khong?

- Chung ta chua co bang chung ve viec lon nhiem cum gia cam H5N1. Nhung day la van de rat can duoc quan tam, boi lon la loai cam thu cao voi vi-rut cum gia cam. Cung rat can luu y den vat nuoi khac nhu meo, vit. WHO da canh bao, vit co the la nguon lay vi no co the mang mam benh. Dieu nguy hiem la vit co the van mang vi-rut cum H5N1 nhung khong co bieu hien benh. Trong nuoc da phat hien nhieu vit nhiem H5N1.

* Gioi khoa hoc da biet den suc song cua vi-rut H5N1 o dieu kien tu nhien?

- O nhiet do 60oC vi-rut nay se bi tieu diet sau 30 phut. No co the song 3 gio o nhiet do 56oC. Mua ret, no co the song lau hon: 4 ngay o 22oC va 30 ngay o 0oC.

Lien Chau
(thuc hien)