Giai phau ghep mat va van de y duc

Tags: Y Hoc Hien Dai, cuoc tranh luan, anh huong phu, bi bien dang, benh nhan, phau thuat, giai phau, y duc, bac si, van de, ghep, mat, nguoi, den, viec


Giai phau ghep mat va van de y duc
Benh nhan nu 38 tuoi, dang duoc ghep mat
Trong cac bo mon y hoc hien dai, phau thuat ghep co phan (organ transplantation) tung cuu song rat nhieu benh nhan,nhung cung la thuat chua tri gay ra nhieu van de y duc nhat. Viec bac si J.M. Dubernard vua tien hanh ca ghep mat cho mot benh nhan da lam day len cuoc tranh luan ve y duc.

Tinh tu nam 1954 khi cuoc giai phau ghep than cho mot cap sinh doi lan dau tien duoc tien hanh thanh cong tai Benh vien Da khoa Boston cho den nay, phau thuat ghep co phan da tron 50 tuoi. Trong thoi gian ngan ngui do, phau thuat ghep da phat trien nhanh chong, nhanh den noi co khi ngoai su tuong tuong cua con nguoi. Ngay nay, giai phau ghep than, tim, la lach, gan, ruot, phoi, v.v... la nhung viec thuong ngay tai cac benh vien lon, khong con la nhung ban tin tren nhat bao nua.

Nhung vua qua, phau thuat ghep buoc them mot buoc tien quan trong khac: ghep mat. Quyet dinh cua bac si Jean-Michel Dubernard ghep mat cho mot phu nu 38 tuoi bi cho can lam cho mat bi bien dang (mat ca moi va mui) kho nhin, da cham ngoi cho mot cuoc tranh luan soi noi ve y duc. Bac si lay mui, cam va mot phan mieng tu mot benh nhan da chet nao roi cay ghep vao mat cua benh nhan. Danh tinh cua benh nhan, vi ly do y duc, cho den nay van chua duoc tiet lo.

That ra, bac si Dubernard (64 tuoi) da tung la mot phau thuat gia tien phong trong phau thuat ghep tuyen tuy. Ong cung la nguoi dung dau mot nhom bac si thanh cong trong viec phau thuat ghep canh tay vao nam 1998 (*) - Phau thuat ghep tay duoc tien hanh lan dau tien o Ecuador vao nam 1964, truoc khi thuoc mien nhiem duoc san xuat va truoc ca ky thuat vi phau thuat ra doi. Ong tung la cuu pho thi truong thanh pho Lyon va la mot trong nhung dan bieu quan trong trong Quoc hoi Phap.

Vi pham y duc va phap luat?

Bac si Dubernard sinh trong mot gia dinh co truyen thong y khoa, voi bo la mot bac si da khoa va me la duoc si. Ong con co biet danh la “Max”, vi thoi con di hoc luc nao ong cung co gang het minh de dat cho duoc ket qua ong muon. Dubernard la mot nguoi nghien thuoc la loai nang. Tuy co gang bo hut thuoc hai - ba lan nhung khong thanh cong. Trong mot bai tra loi phong van, ong cho biet da tung co y dinh tro thanh mot phau thuat gia luc moi 11 tuoi khi kinh qua dau don trong lan mo cat ruot thua. Bac si Dubernard hoc y o Phap, tu nghiep va nghien cuu y khoa o Bi va My (Dai hoc Harvard). Ngoai y khoa, ong con la mot chinh khach voi vai tro dan bieu trong Quoc hoi Phap tu nam 1986.

Cuoc giai phau ghep mat duoc gioi chuyen mon danh gia la cuc ky nguy hiem va khong ai co the doan truoc duoc dien mao cua benh nhan se ra sao sau khi giai phau. Nhieu bac si giai phau cho rang quyet dinh cua bac si Dubernard da vi pham y duc va luat phap. Mot so khac thi dat van de ve tinh trang on dinh tam ly cua benh nhan. Tuy nhien, bac si Dubernard cho biet ong va dong nghiep trong e kip giai phau da tuan theo cac dieu le ve y duc va luat phap cua Phap va benh nhan da duoc cac bac si tam than tham dinh ve tam ly rat on dinh truoc khi giai phau.

Mot cuoc tranh luan ve y duc “bung no” tren cac tap san y hoc ma co le khong may nguoi ngoai y hoc biet duoc. Nha giai phau thi quan tam den ky thuat, den cau hoi “giai phau bang cach nao”, nhung co le mot cau hoi quan trong khac can dat ra la “co nen giai phau hay khong”? Van de dat ra la trong truong hop nao phau thuat thay ghep mat duoc xem la khong vi pham y duc va dem lai loi ich cho benh nhan.

3 tieu chi ve y duc

De danh gia giai phau ghep mat co vi pham y duc hay khong, cac nha nghien cuu y duc de nghi 3 tieu chi: ton trong benh nhan, phuc loi va cong bang xa hoi.

Ton trong benh nhan co nghia la ton trong quyen lua chon cua benh nhan duoc chua tri trong su tuong kinh giua bac si va benh nhan. Doi voi mot benh nhan mat bi bien dang nghiem trong, phai song dang sau “mat na” xau xi hay tham chi ngai khong dam giao tiep voi ban be, thi viec giai phau dem lai cho ho mot bo mat moi co the giup ho tro thanh mot thanh vien tich cuc hon trong xa hoi. Giai phau ghep mat trong cac truong hop nay co y nghia tra lai ho cai nhan dang va duy tri chat luong doi song.

Nhung nguoi phan doi thi ly giai rang phau thuat nay khong phai la phau thuat de cuu benh nhan, nguy co bi thai ghep, va phan ung cua thuoc mien dich ma benh nhan phai dung suot doi, co the lam cho chat luong doi song cua benh nhan xau di. Can phai nhan manh va phan biet rang ghep mat la mot phau thuat con trong thoi ky thu nghiem, chu khong phai phau thuat hoan chinh co the tien hanh hang ngay.

Mot so bac si khac phan doi phau thuat ghep mat vi ho cho rang phau thuat nay khong can thiet va chi ra rang co mot lua chon khac: do la giai phau tham my thong thuong va dung da cua chinh benh nhan (con goi la “lateral arm flap procedure”). Nhung cac nha giai phau de xuong phau thuat ghep mat thi cho rang phau thuat lateral arm flap rat kho thanh cong va co khi thieu thuc te, vi no yeu cau benh nhan phai cu dong nhu noi, cuoi, nhan mat, v.v... de phau thuat gia co the tai xay dung khuon mat.

Tieu chi thu hai de danh gia y duc cua phau thuat ghep mat la phuc loi, co nghia la phau thuat gia co nghia vu phai bao dam benh nhan se huong loi ich tu phau thuat va nhat la khong lam ton hai den benh nhan. Voi tieu chi nay nhung nguoi nhu bac si Dubernard ly giai rang phau thuat ghep mat dem lai mot cuoc song moi tot hon cho benh nhan va do chang phai la mot loi ich lon nhat u? Nhung con hai? Benh nhan phai dung thuoc mien dich suot doi voi nhung anh huong phu, va bien chung tu cuoc giai phau la mot moi quan tam lon.

Nhung nguoi phan doi ly giai rang phau thuat ghep mat co the dem lai mot con nguoi moi cho benh nhan, nhung co the gay ton hai den tam ly cua benh nhan. Phau thuat ghep mat khong the so sanh voi cac phau thuat thong thuong khac, boi vi benh nhan “tiep nhan” mot nhan dang cua nguoi khac, va phai mat di cai nhan dang cua chinh minh. Khuon mat la mot phan lam nen cai can cuoc tinh cua mot ca nhan, danh mat cai can cuoc do la mot van de khong the xem thuong duoc. Nhung anh huong den tam ly va tinh than nay sinh trong qua trinh thich ung voi khuon mat moi cua benh nhan kho ma doan truoc duoc. Doi voi nhieu nha dao duc hoc, song trong tam ly dan vat voi cai can cuoc tinh moi la mot su tra tan!

Benh nhan chac chan phai dung thuoc mien dich suot doi. Ngay ca doi nhung thuoc mien dich moi nhat, anh huong phu va bien chung tu thuoc la mot dieu khong the tranh khoi. Nhung anh huong phu nay co the lam giam tuoi tho cua benh nhan va nhu the la co kha nang gay tac hai.

Sau cung la van de cong bang. Khai niem “cong bang” o day de cap den kha nang ma benh nhan di den quyet dinh khong bi chi phoi bang nhung ap luc tu bac si hay bat cu ai. Van de dat ra trong cac benh nhan mat bi bien dang nghiem trong la ho dang trong mot tinh trang tuyet vong, khung hoang tinh than va rat de bi thuyet phuc. Noi cach khac, ho san sang thu bat cu phau thuat nao ma khong can xem den do nguy hiem. Do do, viec tuyen chon nhung benh nhan nhu the vao cac ca mo ghep mat co the xem la mot hinh thuc “boc lot tinh than”, mot hinh thuc lam dung va khai thac su yeu duoi cua benh nhan va the la vi pham y duc.

Benh nhan la nguoi quyet dinh cuoi cung?

O day, khong ai nghi ngo ky nang chuyen mon cua cac nha phau thuat de tien hanh nhung ca mo nay. Tuy nhien, tren the gioi hien nay co den 5 nhom phau thuat co kha nang va ky thuat de ghep mat va ho canh tranh voi nhau de duoc luu tieng la “nhom dau tien tren the gioi” tien hanh phau thuat. Trong cuoc canh tranh nhu the, ho co the hy sinh y duc va lo di cac van de dao duc de luu danh cung y su.

Xem xet nhung tieu chi va ly giai tren, chung ta thay van de y duc trong viec cay ghep mat khong don gian chut nao. Co le benh nhan phai la nguoi quyet dinh cuoi cung, sau khi da co duoc thong tin ve loi va hai cua phau thuat. Trong truong hop nay, benh nhan da quyet dinh cho chinh minh khi ba phat bieu sau ca giai phau rang: “Toi chi muon co mot cuoc song binh thuong, khong muon lam doi tuong cho nguoi ta cham chu nhin vao. Bay gio thi van con qua som de noi ve tuong lai. Nhung toi khong hoi han gi ca - neu toi duoc dip lua chon mot lan nua, toi cung se chon giai phap phau thuat”.

(*) Nam 1998, bac si Dubernard giai phau ghep canh tay cho ong Clint Hallam, va su viec cung gay ra vai tranh cai, vi Hallam co tien su la mot toi pham va bi mat canh tay khi con trong tu. Sau khi giai phau, ong Hallam chang nhung khong chiu su dung thuoc mien nhiem va khong chiu tap the duc, ma con yeu cau chat bo canh tay moi vao nam 2001.

Theo Nguoi Lao Dong

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

Tìm hiểu: Y Hoc Hien Dai, cuoc tranh luan, anh huong phu, bi bien dang, benh nhan, phau thuat, giai phau, y duc, bac si, van de, ghep, mat, nguoi, den, viec

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Giải phẫu ghép mặt và vấn đề y đức

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Giải phẫu ghép mặt và vấn đề y đức bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Giai phau ghep mat va van de y duc

Nhan xet, hay lien he ve tin Giai phau ghep mat va van de y duc co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Giai phau ghep mat va van de y duc de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin suc khoe trong chuyen muc Suc khoe.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin suc khoe
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0