Dieu tri benh tu ky Qua nhieu truong phai
Theo du doan cua cac chuyen gia, Viet Nam co toi 160.000 nguoi mac chung tu ky. Tuy nhien, lam sao de phat hien som va dieu tri dung cach cho tre mac benh khong de. Ly do la dang co nhieu “truong phai” dieu tri(!).
So tre mac benh tang N.V.C. la benh nhan lon nhat (13 tuoi) trong so 60 tre mac chung tu ky dang duoc dieu tri tai Trung tam Sao Mai, Ha Noi. Moi den Sao Mai 2 thang, C. co the noi bap be vai cau va thuc hien duoc mot so yeu cau don gian cua giao vien nhu ke ghe, chao hoi, nam tay... Nhieu “ban hoc” cua em da lon tuong cung dang phai bat dau hoc phat am, tham chi tap bo nhu em be moi sinh. “Truoc day hai thang, em hau nhu chua noi duoc gi” - giao vien cua C. cho biet. Bac si Do Thuy Lan, giam doc Trung tam Sao Mai, cho biet so tre mac chung tu ky den trung tam ngay cang tang. “Moi thang co khoang 20 - 30 tre den phong kham cua trung tam, 60-70% trong so do mac chung tu ky. Trong khi cach day vai nam, ca 2 co so cua Sao Mai chi co muoi benh nhan. Ly do la ngay cang co nhieu bac cha me co thong tin ve benh tu ky, con truoc day ho thuong tuong con minh cham noi, it giao tiep...” - bac si Lan ly giai. Hoi chung tu ky la tinh trang roi loan phat trien lan toa tu khi moi sinh va bieu hien ro sau 36 thang tuoi. Dac trung cua hoi chung nay la tre gap kho khan trong tiep xuc xa hoi, ngon ngu (khong biet noi), cac moi quan tam va quan he cua tre han che, lap di lap lai, khong linh hoat va kem tuong tuong.
Ngoai ra, rat nhieu tre bi tu ky chi duoc di dieu tri khi da 6 - 7 tuoi, tham chi 12 - 13 tuoi. Khao sat hon 200 tre mac benh duoc dua di kham trong thoi gian qua, ba Lan cho biet gan 1/2 di kham muon va 1/4 thuoc loai qua muon. Trong khi thoi diem can thiep hieu qua nhat la luc tre 18 thang - 3 tuoi. “Phat hien va can thiep som het suc quan trong, nham han che toi da khuyet tat tro thanh tan tat. Neu tre mac benh muc do nhe, phat hien som, dieu tri dung cach thi kha nang hoa nhap voi moi truong binh thuong la rat cao” - ba Lan cho biet. Nhieu “truong phai” dieu tri Tai Ha Noi, hien dang co 3 co so cham soc va dieu tri tre mac chung tu ky la Sao Mai, Hy Vong va Phuc Tue. Tuy nhien, tong so tre dang duoc cham soc va dieu tri o ca 3 trung tam khoang 200 em, den tu nhieu tinh thanh phia Bac. So tre mac benh con lai dang duoc dieu tri o nha, nguoi tri lieu la cha me, nguoi than va mot so giao vien khong chuyen. So giao vien khong chuyen nay chu yeu tu hoc qua sach vo, tai lieu, tham chi hoc truyen mieng qua nhung nguoi da co con mac benh! Trong khi do, theo bac si Lan, dac trung cua moi tre khac nhau va can co cach tri lieu rieng cho tung tre. Chinh vi ly do noi tren, ket qua dieu tri cho tre tu ky o Ha Noi hien chua cao. Co tre duoc phat hien som (truoc 3 tuoi) va dieu tri hang nam van chua co kha nang noi nhung tu don gian. Chua ke do nganh giao duc chua co mo hinh giao duc cho tre cham phat trien tri tue, trong do co nhom tre tu ky, nen mot so be mac chung tu ky nhe, duoc tri lieu hieu qua lai kho co the hoa nhap ngay voi cac ban binh thuong, o truong hoc binh thuong. Do do nguy co mac chung tu ky tro lai la rat cao. Khoang 70% tre tu ky co kem theo cham phat trien tri tue, 30% con lai tri tue hoan toan binh thuong, tham chi co mot so em con la thien tai. Benh vien Nhi TU da tung tiep nhan mot tre tu ky biet doc vanh vach tu luc 2 - 3 tuoi, rat thong minh nhung co dau hieu khac thuong ma gia dinh khong de y, nay chau da hoc den lop 8 nhung lai khong the theo kip cac ban binh thuong. Theo cac chuyen gia, dich vu cham soc va giao duc tre tu ky hien chu yeu do mot so ca nhan va to chuc phi chinh phu thanh lap, chat luong rat khac nhau. Chan doan va dieu tri cho nhom tre nay cung... moi noi mot cach. Co noi yeu cau cac chau phai duoc chup CT, trong khi chi can do dien nao va trac nghiem tam ly la du; co noi ke cho cac chau vo so thuoc bo nao khong can thiet. “Can thiep la giup tre cach tu cham soc ban than, hoc ky nang song tu lap, phat trien ngon ngu, giao tiep va hoa nhap tuy kha nang moi tre. Muon can thiep thanh cong, can co su phoi hop giua y te (bac si chuyen khoa nhi, tam than nhi) va giao duc (giao vien chuyen biet, nha tri lieu tam ly...)” - mot chuyen gia de xuat. Nhung muon lam dieu do va han che khuyet tat cho cac chau, co quan chuc nang khong the pho mac hoan toan cho nguoi than cua tre, dieu dang dien ra hien nay. Theo Lan Anh Tuoi tre |
|||
| Viet Bao |
