Dich tieu chay bien phap hang dau la lam sach nguon nuoc

Tags: y te cong cong, cac yeu to, lien quan den, dich te hoc, anh huong den, mam tom, chung ta, nguy co, tieu chay, nguon nuoc, mac benh, cao, thuc, tinh, nha


 Dua vao quan sat rang co den 80% benh nhan tieu chay cap tung an thit cho va mam tom truoc khi mac benh, nganh y te cho rang mam tom la “nghi can” so mot gay nen dich tieu chay ma den nay da anh huong den hon 1400 nguoi. 

Qua "manh tay" voi mam tom?

Du moi lien he giua benh dich va mam tom van chua ro rang, nganh y te da co bien phap “manh” voi cac co so san xuat mon an nay.  Phat bieu gan day tren bao chi, Thu truong Bo Y te Trinh Quan Huan cho biet “chung toi da yeu cau cac dia phuong co co so san xuat mam tom, mam tep can tam ngung viec van chuyen mam tom trong noi tinh cung nhu ra tinh ngoai. Hien tai, mam tom se tam cam su dung.”  Toi e rang tap trung viec kiem soat va can thiep vao mot yeu to nhu the co the dan den sai lam ve chien luoc phong benh, vi cac yeu to quan trong khac nhu nguon nuoc va thoi quen ve sinh (hay thieu ve sinh) ca nhan co the bi sao lang hay xem nhe.

Dung tren phuong dien y te cong cong, can phan biet ro hai thanh to lien quan den benh: nguyen nhan va yeu to nguy co. Nguyen nhan la yeu to sinh hoc truc tiep gay nen benh.  Yeu to nguy co la mot yeu to - qua cac co che gian tiep hay truc tiep - lam tang nguy co mac benh cua mot ca nhan.  Moi lien he giua nguyen nhan va benh mang tinh nhan-qua va xac dinh.  Nhung moi lien he giua yeu to nguy co va benh thi mang tinh bat dinh: khong phai bat cu ai bi phoi nhiem deu mac benh, ma nguoi phoi nhiem co nguy co mac benh cao hon nguoi khong phoi nhiem.

Trong truong benh ta, nguyen nhan gay benh ta la vi khuan V. cholerae, nhung yeu to nguy co co lien quan den benh thi rat nhieu.  Nghien cuu dich te hoc trong thoi gian tai cac nuoc tung co nan dich ta cho thay cac yeu to nguy co hang dau duoc ghi nhan la: nguon nuoc uong va sinh hoat hang ngay, thieu ve sinh ca nhan (nhu khong rua tay sau khi di tieu, tieu va truoc bua an), thieu nha xi hay nha xi thieu ve sinh. Cac yeu to nguy co anh huong den benh qua su lan truyen cua vi khuan V. cholerae. Mot nguoi phai hap thu mot so rat lon vi khuan (khoang 2 trieu) moi phat benh ta. Do do, can thiep vao cac yeu to nguy co co the phong ngua benh ta o qui mo cong dong.

Neu 80% cac truong hop tieu chay cap (co 15% la benh ta) co “tien su” an mam tom, chung ta van chua ket luan rang mam tom la nguyen nhan so mot gay benh, ma chi la mot trong nhung yeu to nguy co lien quan den benh.  That vay, khong ngac nhien khi thay bao chi dua tin “Khong an mam tom, rau song... van mac benh” hay “xuat hien benh nhan tieu chay khong phai do an mam tom”.  That ra, dung tren quan diem cua y te cong cong, cau hoi quan trong hon va thiet thuc hon la: trong so nhung nguoi an mam tom co bao nhieu nguoi mac benh?  Rat tiec, cho den nay chung ta chua co nghien cuu co he thong va do do van chua co cau tra loi cho cau hoi nay.

Nhung qua xem xet y van tren the gioi, chung ta co the uoc tinh rang nhung nguoi an cac loai thuc pham voi kha nang bi nhiem vi khuan cao (nhu mam tom, ca kho, rau cai song, v.v…) co nguy co tieu chay cap va duong tinh voi vi khuan ta cao hon khoang 4 lan so voi nhung nguoi khong an cac thuc pham do.  Voi so lieu nay, va gia du rang trong cong dong dan so gom 10% nguoi co thoi quen an mam tom, cau hoi dat ra la neu chung ta “can thiep” vao mam tom, chung ta se ngan ngua bao nhieu truong hop?  Mot vai tinh toan dich te hoc cho biet dap so la 23%.  Noi cach khac, can thiep vao mam tom chung ta chi co the ngan ngua duoc toi da mot phan tu truong hop benh. 

Nguon nuoc nhiem trung , nguy co so 1

Tat ca chung ta deu phai uong nuoc.  Tat ca chung ta deu phai su dung nuoc cho sinh hoat hang ngay.  Do do, khong ngac nhien khi cac nghien cuu dich te hoc tren the gioi deu di den mot ket luan rang nguon nuoc bi nhiem trung la yeu to nguy co so 1 gay benh ta (va cac benh khac).  Hon 100 nam truoc, nha dich te hoc nguoi Anh, John Snow, da chung minh rang benh dich ta o London (Anh) lan truyen qua nguon nuoc bi nhiem trung tu phan nguoi.  Nan dich o Nam Mi vao nam 1991-1994, “thu pham” la nhom O1, El Tor cua vi khuan V. cholerae cung lan truyen qua duong nuoc thai tu mot chiec tau hang va gay tu vong cho ca van nguoi. 

Nghien cuu tu Iran va Tanzania (nhung noi tung kinh qua nan dich ta gan day) cho thay nguoi tam song nuoc ban va uong nuoc bi nhiem trung co nguy co mac benh ta cao gap 10 lan nhung nguoi khong tam song va su dung nuoc khong bi nhiem trung. Dua vao ket qua nay, co the noi rang neu chung ta can thiep lam sach nguon nuoc uong va nuoc cho sinh hoat hang ngay, chung ta se ngan ngua duoc it nhat la 90% benh ta.

Nhu vay, lam sach nguon nuoc, ke ca dun soi truoc khi uong va tay trung bang chlorine hay cac hoa chat khu trung, co hieu qua cao hon nhieu so voi viec can thiep vao mam tom. Co nhien, noi nhu the khong co nghia la chung ta bo qua viec kiem soat qui trinh san xuat va phan phoi mam tom, ma chi muon noi rang ngoai cong tac do, chung ta can phai dac biet quan tam den nguon nuoc. Can thiep lam sach nguon nuoc chinh la mot bien phap huu hieu nhat, thuc te nhat, va don gian nhat de ngan ngua benh ta.

Chien luoc lau dai cho moi truong song

Mot thuc te cua benh ta la benh thuong boc phat o nhung vung co mat do dan cu cao va cac gia dinh ngheo. Do do, phan lon cac yeu to nguy co cua benh ta thuong lien quan den tinh trang kinh te va tham chi van hoa sinh hoat cua nguoi dan.Phai thu nhan mot thuc te la rat nhieu nguoi Viet chung ta chua co thoi quen rua tay truoc bua an hay sau khi di tieu / tieu, va cung chua xem nha xi la mot phuong tien phong chong benh tat. Rat nhieu nha hang, nha o duoc xay dung hoanh trang, nhung cau xi thi rat u la toi te. Cac thoi quen mang tinh van hoa nay da duoc chung minh la nhung yeu to quan trong lien quan den benh dich ta. Dieu nay cho thay chung ta can co mot chien luoc y te cong cong ve lau ve dai nham nang cao va cai thien ve sinh moi truong song o nhung vung co nguy co mac benh cao.

Benh dich ta va vi khuan gay benh da song hanh cung con nguoi qua nhieu nam, nhung co xu huong tap trung vao mot so vung tren the gioi. A chau va Nam Mi la nhung vung chiu anh huong benh nay nhieu nhat. Nhung ngay ca trong vung A chau, nhung nuoc nhu Singapore hay ngay ca Thai Lan co tan so benh gan nhu khong dang ke so voi nuoc ta.  Diem khac biet giua cac nuoc nay va nuoc ta la ho da cai thien nguon cung cap nuoc va co he thong kiem tra thuc pham huu hieu hon nuoc ta. 

Dich tieu chay va benh ta  hoan toan co the ngan ngua. Chung ta can hoc hoi tu kinh nghiem cua cac nuoc nay de tien den mot dinh huong giam tan so benh den muc toi thieu. Va, de tien den mot dinh huong nhu the, chung ta can co mot chien luoc tong the va lau dai. O nuoc ta, lam sach nguon nuoc can phai duoc xem la mot bien phap so 1 trong bat cu mot chien luoc y te cong cong nao de ngan ngua benh ta va cac benh khac.

NGUYEN VAN TUAN

PGS Vien nghien cuu y khoa Garvan, Sydney, Australia

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook
Chủ đề liên quan

TIN Sức Khỏe NỔI BẬT

“Tuyệt đối không chích, rạch vết thương khi bị rắn lục đuôi đỏ cắn”

Tuyệt đối không được chích, rạch vết thương khi bị rắn lục đuôi đỏ cắn, bởi việc này khiến bệnh nhân càng gặp nguy hiểm, do nọc rắn lục gây rối loạn cơ chế đông máu dẫn đến mất máu.

Tìm hiểu: y te cong cong, cac yeu to, lien quan den, dich te hoc, anh huong den, mam tom, chung ta, nguy co, tieu chay, nguon nuoc, mac benh, cao, thuc, tinh, nha

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Dịch tiêu chảy, biện pháp hàng đầu là làm sạch nguồn nước

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Dịch tiêu chảy, biện pháp hàng đầu là làm sạch nguồn nước bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Dich tieu chay bien phap hang dau la lam sach nguon nuoc

Nhan xet, hay lien he ve tin Dich tieu chay bien phap hang dau la lam sach nguon nuoc co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Dich tieu chay bien phap hang dau la lam sach nguon nuoc de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin suc khoe trong chuyen muc Suc khoe.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin suc khoe
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0