Day thi o nu gioi va nhung bieu hien bat thuong

Tags: bo phan sinh duc, bat dau hoat dong, voi tu cung, vi thanh nien, tuoi day thi, theo chu ky, hanh kinh, bat thuong, hien tuong, buong trung, co kinh, bieu hien, dau, tre, gay

Khi vao day thi, doi voi tre gai buong trung bat dau hoat dong, xuat hien hien tuong hanh kinh theo chu ky - mau tu buong tu cung ra ngoai.

Tuy nhien do co the dang trong thoi ky phat trien manh, nong do hormone chua on dinh, co quan sinh san chua hoan chinh, hien tuong hanh kinh nhieu khi “noi loan”

Dau hieu cua su day thi

Kinh nguyet la bieu hien su truong thanh cua co the, buong trung bat dau hoat dong va nguoi phu nu bat dau co kha nang co thai, la mot trong nhung dau hieu quan trong bieu hien day thi. Tuoi co kinh lan dau cua cac tre gai thuong bat dau tu khoang 13 - 16 tuoi. Nhung nam gan day, xu huong tre co kinh som hon, co tre hanh kinh luc 11 - 12 tuoi.

Mot vong kinh hay con goi la chu ky kinh co thoi gian tu 28 - 30 ngay. Thoi gian hanh kinh tu 3 - 4 ngay voi luong mau kinh thuong nhieu vao ngay thu nhat va thu hai, tong so mau kinh khoang 60 - 80ml. Ngoai thoi gian mang thai va cho con bu, kinh nguyet se hang  thang dong hanh cung nguoi phu cho den tuoi man kinh (khoang  54 - 55 tuoi).

Nhung bieu hien bat thuong

Vo kinh:Co the do bat thuong ve phat trien cua bo phan sinh duc: la nhung truong hop khong phat trien mot phan hoac hoan toan bo phan sinh duc. Neu bo phan sinh duc khong phat trien hoan toan thi khong co hien tuong kinh nguyet, vi du nhu khong co tu cung hoac khong co buong trung.

Neu co kinh truoc 10 tuoi goi la hanh kinh som va thuong la benh ly. Neu co kinh sau 16 tuoi la co kinh muon. Nguyen nhan hanh kinh muon la do day thi muon, buong trung kem phat trien, hoac phat trien muon, do dinh duong kem, nguoi be nho, gay yeu hoac do benh tat nen co the kem phat trien. Neu sau 18 tuoi chua co kinh thi duoc goi la vo kinh nguyen phat.

Vo kinh tuoi day thi co nguyen nhan do roi loan noi tiet cua truc duoi doi - tuyen yen - buong trung va bat thuong ve phat trien cua bo phan sinh duc. Day la mot loat hoi chung lien quan chat che tu nao den buong trung, tu cung rat kho dieu tri. Nhiem khuan, nao pha thai co the gay dinh buong  tu cung la nguyen nhan cua vo sinh thu phat. Trong nhung truong hop nay can cho tre di kham tai cac co so y te co chuyen khoa phu san.

Be kinh: Nhieu truong hop mau kinh hang thang van duoc bai xuat nhung do nhung can tro mang tinh giai phau gay nen lam cho mau khinh khong the ra ngoai goi la be khinh. Co the gap trong nhung truong hop:

- Be kinh do mang trinh khong thung: la nhung truong hop bo phan sinh duc phat trien binh thuong nhung mang trinh day, khong thung nen huyet kinh khong thoat ra ngoai duoc.

- Be kinh do am dao co vach ngan: vi trong am dao co vach ngan ngang hoac am dao khong phat trien o doan duoi nen huyet kinh khong chay ra ngoai duoc.

- Be kinh do khong co am dao: do bo phan sinh duc chi co tu cung va buong trung nhung khong co am dao nen huyet kinh bi dong lai trong tu cung va tran len voi tu cung.

Be kinh gay dau bung vung duoi deu dan hang thang, moi lan dau keo dai 3 - 4 ngay, sau do tro lai binh thuong. Nhung lan dau sau tang hon lan dau truoc. Nam sau lan dau nhu vay se thay mot khoi o tren xuong mu, nhieu khi dau cang, quan quai.

Neu be kinh do mang trinh khong thung thi thay nang, cang tuc o am ho, khi vach hai moi be o am ho thay huyet kinh lam gian cang mang trinh va co mau tim. Huyet kinh khong thoat ra duoc, u dong lai se lam cang phong tu cung, roi huyet kinh tran len voi tu cung, lam tu cung va voi tu cung gian cang, pha huy niem mac tu cung va voi tu cung nen khong the co thai duoc.

Rong kinh, rong huyet: Rong kinh la hanh kinh keo dai hon 1 tuan, mau kinh khong dong, luong mau ra nhieu vao giua dot co kinh. Rong kinh keo dai hon 15 ngay   hay ra huyet  o bo phan sinh duc (khong phai do kinh nguyet) keo dai, goi chung la rong kinh – rong huyet.

Hien tuong nay co nguyen nhan: khi vao tuoi day thi, co tre trong vong 2 - 3 nam dau, chu ky hanh kinh khong on dinh: estrogen tang cao nhung lai khong co hien tuong phong noan. Progesteron khong duoc tiet ra can doi voi estrogen.

Day thi o nu gioi va nhung bieu hien bat thuong

Noi mac tu cung day len mai nhung mach mau khong tang truong kip, khong du mau nuoi duong, bi hoai tu, bong ra tung mang nho, gay chay mau dai ngay goi la rong kinh do hormone.

Co khoang 70% rong kinh o tuoi day thi do hormone. Vi ra huyet keo dai tao dieu kien thuan loi cho vi khuan phat trien nen cac em de bi viem duong sinh duc. Viem nhiem co the lan toa len hai voi tu cung, (voi trung) lam hep hoac tac gay thai ngoai tu cung hoac gay thieu mau. Neu cac chau bi rong kinh phai dua den kham benh o nhung phong kham chuyen khoa de dieu tri som, tranh roi loan phong noan se gay vo sinh.

Thong kinh: Thong kinh la trieu chung dau quan that o vung bung duoi (doi khi con kem dau lung, nhuc dau, tieu chay) khi hanh kinh. Co khoang 60 - 70% be gai trong 3 nam dau hanh kinh bi trieu chung nay, thong kinh tuy khong co gi nguy hiem nhung lam cho 14 - 20% so tre gai phai nghi hoc, gay lo lang, thieu tu tin.

Nguyen nhan cua hien tuong nay la dotrong chu ky kinh nguyet, niem mac tu cung tiet ra nhieu prostaglandin (tu giai doan tang sinh den giai doan che tiet cuoi vong kinh) cang tang cao hon nua trong ngay hanh kinh, dac biet la trong 48 gio dau.

Truong hop nay, goi la thong kinh nguyen phat. Cung co khi do thieu vi chat  (thieu canxi) hoac do cac benh ly khac. Truong hop nay, goi la thong kinh thu phat.De khac phuc tinh trang nay co the phai su dung  hormone sinh duc nu progesteron, estrogen lam cho su phat trien cua niem mac tu cung kem di, uc che su tong hop prostaglandin dan den lam giam dau.

Thuan tien nhat la dung cac thuoc tranh thai co chua hai hormone nay. Can uong thuoc truoc khi co kinh 2 - 3 ngay, neu quen thi uong ngay sau khi thay co giot kinh dau tien. Ngoai ra co the dung cac thuoc giam dau chong co that, cac khang viem khong steroid (thuoc uc che san sinh ra prostaglandin) lam giam dau.

Thieu mau nhuoc sac

Ðe phong tranh nhung bat thuong kinh nguyet tuoi vi thanh nien, khi thay cac em gai tuoi 13 - 16 ma chua hanh kinh hoac dau bung hang thang co tinh chat chu ky ma khong hanh kinh hay co bat ky mot ban khoan nao, bo me va nguoi than nen dua cac em den co so y te de duoc kham va tu va

Nguyen nhan: ngay khi chu ky hanh kinh binh thuong thi be gai da bi mat mau mat sat do hanh kinh, nen o tuoi vi thanh nien, nhu cau sat o be gai kha cao (2,4mg/ngay) gap doi be trai (1,1mg/ ngay).

Rong kinh - rong huyet lam cho be gai mat nhieu mau hon va nhu cau sat con cao hon nua... Co khoang 20 - 25% be gai vi thanh nien thuong bi chung xanh xao (thieu mau nhuoc sac), trong y hoc goi la “chung xanh luot thieu nu”.

Ngoai ra o lua tuoi hoc sinh, co khoang tren 80% cac em bi nhiem giun dua, giun moc (co mot so vung con bi nhiem giun toc). Giun lay cac chat dinh duong, gay ton thuong niem mac ruot, lam mat mau. Co nhung be bi benh duong ruot lam cho viec hap thu sat giam sut.

Do vay, be gai cang de bi thieu mau nhuoc sac (thieu chat sat). Viec bo sung chat sat cho tre can luu y: Sat trong thuc an thuc vat it hon trong dong vat, trong dong vat song duoi nuoc (thuy hai san) it hon trong dong vat song tren can (gia suc, gia cam).

Co the hap thu 10 - 15% sat trong thuc an dong vat, nhung lai chi hap thu 5% sat trong thuc vat. Thuc an giau phospho gay ket tua sat, lam giam su hap thu sat, trong khi thuc an chua vitamin C lam tang do tan cua hop chat sat, lam tang su hap thu sat.

Nhu vay, phai chon thuc an giau sat va de hap hap thu. Khi muon bo sung thuoc chua chat sat, tot nhat nen dung loai vien sat phoi hop voi acid folic (vi acid folic cung rat can cho su phat trien cua tre trong giai doan nay).

Tom lai hanh kinh la hien tuong sinh ly cua nguoi phu nu tuoi truong thanh. Khi co dien bien binh thuong chi can giu ve sinh ca nhan, dam bao dinh duong, ghi chep theo doi hang thang. Neu co nhung dau hieu bat thuong can den cac co so y te de kham tu van va dieu tri.


Viet Bao (Theo SK&DS)

Tìm hiểu: bo phan sinh duc, bat dau hoat dong, voi tu cung, vi thanh nien, tuoi day thi, theo chu ky, hanh kinh, bat thuong, hien tuong, buong trung, co kinh, bieu hien, dau, tre, gay

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Dậy thì ở nữ giới và những biểu hiện bất thường

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Dậy thì ở nữ giới và những biểu hiện bất thường bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Day thi o nu gioi va nhung bieu hien bat thuong

Nhan xet, hay lien he ve tin Day thi o nu gioi va nhung bieu hien bat thuong co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Day thi o nu gioi va nhung bieu hien bat thuong de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Nhung dieu nen biet trong chuyen muc Suc khoe.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Nhung dieu nen biet
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0