Can chan doan som ung thu

Tags: Ha Noi, Ung thu co tu cung, van de quan trong, ke sat nhan, benh ung thu, ung thu vu, duoc goi la, dau an, xet nghiem, phat hien, te bao, co the, ti le, som, den


Xa tri ung thu cho benh nhan tai Benh vien Cho Ray
TTCN - Mac benh ung thu khong co nghia la cham het. Ngay nay, voi nhung thanh tuu moi cua y hoc, nhieu loai ung thu hoan toan co the dieu tri khoi neu duoc phat hien som. Ung thu - con duoc goi la “ke sat nhan giau mat” - chi hoanh hanh duoc khi con trong bong toi. Mot trong nhung van de quan trong doi voi nguoi benh ung thu o nuoc ta hien nay la lam sao som loi duoc “ke sat nhan giau mat” nay ra anh sang.

BS Phan Thanh Hai, giam doc Trung tam Chan doan y khoa (Medic), TP.HCM :

Dau an ung thu

+ Duoc biet o Medic hien nay co cac xet nghiem (XN) tim “dau an ung thu”. Xin bac si giai thich ro them ve khai niem “dau an ung thu”?

- Dau an ung thu, dich tu chu “cancer markers”, la dau hieu sinh hoc co trong mau nguoi benh dang co te bao ung thu phat trien. Van de la lam sao phat hien chat nay von duoc tiet ra tu khoi te bao hinh thanh nen khoi ung thu do khi khoi u con nho, dem so voi nong do co trong co the con nguoi binh thuong - duoc xac dinh la nong do binh thuong cua mot nhom nguoi binh thuong, khong bi ung thu. Vi vay, y nghia cua dau an ung thu la nong do cua chat sinh hoc trong mau (thuong la protein) duoc tiet ra nhieu hon so voi nguoi binh thuong.

+ Khi phat hien duoc “dau an ung thu” thi benh dang trong giai doan nao? Co truong hop nao da chom benh nhung xet nghiem cho ket qua am tinh khong?

- Dau an ung thu la chi bao, nhu la dau an cua buoc chan ung thu ma ta lan theo de tim ra ung thu o dau, co hay khong. Vi dau an la dinh luong chat sinh hoc trong mau nen co the thay doi theo tung nguoi, tuoi, chung loai... Vi vay cac test kit dinh luong dau an ung thu phai dua theo do nhay cua test kit, nong do gioi han am tinh de xac dinh khi nao la test duong tinh. Vi la dinh luong nen no tuy thuoc so te bao ung thu tiet ra...

Khi so te bao dong thi nong do cao, va con mot yeu to rat quan trong la te bao ung thu do co tiet ra chat do khong! Vi vay, khi phat hien nong do cao chua han la ung thu, con xet nghiem am tinh (vi nong do it) cung chua han la khong co ung thu ma co the o giai doan som. Cho nen chan doan ung thu phai duoc bac si co trinh do chuyen khoa ban luan dua theo boi canh lam sang.

Dau an ung thu co cac y nghia sau:
+ Phat hien, dinh huong, chi bao nghi ngo ung thu
+ Xac nhan ban chat khoi u
+ Dinh luong loai ung thu
+ Theo doi ket qua dieu tri sau mo, sau hoa tri, xa tri...
+ Tim tai phat, di can... mot truong hop ung thu sau dieu tri

+ Xet nghiem nay co giup phat hien som hon nhung phuong phap khac nhu PAP (trong phat hien ung thu co tu cung- tu cung), noi soi (cac loai ung thu da day, truc trang...) hay X quang...?

Trung binh moi nam VN co khoang 100.000 nguoi mac ung thu moi, tren 50% so nay den vien o giai doan muon.

Phu nu thuong mac cac loai ung thu vu, da day, phe quan phoi, co tu cung, dai truc trang, hau hong, buong trung, gan, mau, mieng, tuyen giap...

Tre em thuong bi ung thu mau, mat, gan, hau hong, nao, mo lien ket, xuong, phe quan phoi, tinh hoan, truc trang...

O nam gioi, loai ung thu dan dau ve so luong nguoi mac la ung thu phe quan phoi, ke do la da day, gan, truc trang, vom, tuyen tien liet, bang quang, than...

Phu nu Ha Noi co ti le mac ung thu vu cao (19,6/100.000 dan so voi 13,6/100.000 dan o TP.HCM - theo thong ke cua Benh vien K trung uong). Trong khi cac nhom nguy co cao o TP.HCM co ti le phu nu bi ung thu co tu cung cao gap bon lan ti le nay o Ha Noi. Nguyen nhan cua tinh trang nay duoc giai thich boi mot nghien cuu ve ti le nhiem trung HPV (nguyen nhan hang dau gay ung thu co tu cung) trong huyet thanh phu nu TP.HCM cung cao gap bon lan phu nu Ha Noi. Mat khac, ti le nay cung co lien quan mat thiet voi loi song cua nguoi dan o tung dia phuong: nao pha thai nhieu cung se kich dong ung thu phat trien, it cho con bu...

(Nguon tu lieu: Benh vien K trung uong)

- Cac phuong phap deu co uu diem rieng cua no. Dau an ung thu la mot xet nghiem mau lam nhanh, gon, co gia tri tham khao va phoi hop voi cac phuong phap khac moi co y nghia phat hien.

+ Xin bac si cho biet nhung nguoi nao can lam loai xet nghiem nay? Nguoi co nhieu kha nang mac benh (nhu co nguoi than trong gia dinh bi ung thu...) hay tat ca moi nguoi deu nen lam? Tre em co can xet nghiem nay? Co can xet nghiem dinh ky?

- Nhung nguoi can lam xet nghiem nay gom:
Muon phat hien som (tuong doi): lam khi kham suc khoe dinh ky, nhat la o lua tuoi co ti le ung thu cao (tren 50 tuoi). Nhung nguoi nay nen lam xet nghiem mot nam/lan.

Khi co dau hieu lam sang bat thuong: gay om, roi loan tieu hoa, tieu tien...

Nguoi co nguoi than trong gia dinh bi ung thu (duoc xem la trong nhom co nguy co cao).

Tre em khong can lam dinh ky ma chi lam khi co dau hieu lam sang.

+ Da co bao nhieu nguoi den lam xet nghiem nay tai Medic? Nhung nguoi nay thuong o do tuoi nao, thuoc gioi nao nhieu nhat? Xet nghiem la do bac si chi dinh hay tu lam?

- Tai Medic hien chi co nhung nguoi co yeu cau va co su am hieu den lam xet nghiem dau an ung thu. Chi phi con cao, khoang 50.000 dong/xet nghiem, neu lam het cac dau an khoang 500.000 dong. Vua qua co mot so truong hop dau long.

Nhu mot benh nhan tren 50 tuoi la tong giam doc mot cong ty lon, bi viem gan sieu vi B lau ngay ma khong quan tam do dau an ung thu gan (AFP). Den khi nguoi benh ho ra mau moi phat hien la ung thu gan thi da di can len phoi, do AFP > 1.000ng/ml (binh thuong AFP < 10ng/ml). Luc do ong di nuoc ngoai chua tri va cung khong song qua sau thang. Chi vi bac si cham soc suc khoe cua ong khong biet den hay khong muon tim ra benh!

Tren thuc te, tuy xet nghiem dau an ung thu co tim ra duoc nhieu van de som nhung cung co the gay hoang mang cho nhieu benh nhan, vi ho khong biet giai thich, xu tri ra sao khi chi bao la duong tinh ma di tim ung thu thi khong thay. Nhieu nguoi “lanh” do cung tro nen “benh” vi bi am anh. Vi vay xet nghiem dau an ung thu phai duoc mot BS chuyen khoa ung buou luong gia, phan tich va tu van den noi den chon.

Trong tuong lai, cac xet nghiem dau an ung thu co khuynh huong phat trien den viec tim ra trong cac gen cua te bao cac sai loan cua chuoi gen. Do se la chi bao phat hien ung thu rat som so voi ky thuat hien nay.

+ Tu thuc te nay, xin bac si cho mot loi khuyen?

- Thai do huu hieu nhat cho phong chong ung thu la doi dien voi su that, chu dong phat hien vi ung thu la ke sat nhan giau mat. De den khi ke sat nhan lo dien thi ta khong con co hoi thoat hiem. Khi co ket qua xet nghiem duong tinh can binh tinh, lam lai mot lan nua vao thang sau. So hai ket qua va tim mot bac si chuyen khoa ung buou de tu van. Hoac co the gui ve e-mail tu van (mien phi) cua Medic (ttmedic @hcm.vnn.vn.) theo mau sau: Ten ho, tuoi, co trieu chung gi bat thuong? Ket qua xet nghiem dau an ung thu lan 1, lan 2...

Cac trang web tham khao: www.spendloveresearch.org/resea/researchpages/tumor cancer types.htm; www.iptcancer.com

9 dau hieu bao dong ve ung thu

Nguoi nao co mot trong chin dau hieu bao dong ve ung thu nen den gap bac si chuyen khoa ung buou ngay va cang som cang tot:

1.Vet loet lau lien;

2. Ho dai dang, tuc nguc, dieu tri khong do;

3. Cham tieu, kho nuot;

4. Thay doi thoi quen bai tiet phan, nuoc tieu;

5. U o vu hay tren co the;

6. Hach to len khong binh thuong;

7. Chay mau, dich bat thuong o am dao ngoai ky kinh;

8. U tai, nhin lech;

9. Gay sut, thieu mau khong giai thich duoc.

Ngoai chin dau hieu canh bao tren, nen di kham dinh ky mot nam mot lan nham phat hien cac ung thu thuong gap nhu ung thu vu, co tu cung o nu gioi, phoi, gan, da day, dai truc trang, vom... o nam gioi.

10 xet nghiem “dau an ung thu”

1. Dau an AFP (Alpha Feto Protein): la chat protein co o bao thai. Neu phat hien co trong mau nguoi benh thi co the co hai ly do, la ung thu gan (HCC) nguyen phat va ung thu tinh hoan (o dan ong).

2. Dau an CEA (Carcino Embryonic Antigen): la chat protein tiet ra tu te bao ung thu duong tieu hoa (da day, ruot..) va cuong phoi.

3. Dau an CA 19-9: chi dinh cho ung thu tuy va duong tieu hoa.

4. CA 15-3: chi dinh cho mot so lon loai ung thu vu.

5. CA 125: chi dinh cho ung thu buong trung.

Tien si DOAN HUU NGHI,
pho giam doc Benh vien K trung uong

“Ung thu khong phai la dinh menh. Nhieu nuoc tren the gioi nhu My, cac nuoc Bac Au da giam duoc ti le mac moi, giam ti le tu vong do ung thu vi biet cach phong benh hoac phat hien de chua tri som. Tai cac nuoc phat trien nhu My, Nhat, ti le benh nhan ung thu duoc dieu tri khoi hoan toan len den 50-60%. Ti le nay o VN thap hon han: 30-40%. Nguyen nhan chu yeu khong phai la thieu phuong tien, may moc de chua tri hay trinh do cua bac si, ma do benh thuong chi duoc phat hien khi da o giai doan muon”.

6. HCG (human Chorionic Gonatropine): tim trong ung thu nhau (va thai trung) hay tinh hoan.

7. PSA (Prostate Specific Antigen): de xac nhan ung thu tien liet tuyen.

8. Ferritine: trong benh ly ung thu hach.

9. SCC (Squamous Cell Carcinoma): trong loai ung thu te bao vay nhu ung thu co tu cung, ung thu phoi te bao vay, ung thu mieng...

10. Cac dau an khac (it thong dung hon):

a) TGA (Calcitonin Thyroglobuline Antigen ): de tim ung thu tuyen giap.

b) NSE (Neuron Specific Endolase): trong ung thu te bao phoi nho.

c) PAP (Prostate Acid Phosphatase) trong viem tien liet tuyen.

Nguoi den xet nghiem khong can nhin doi. Co the lay mau bat cu luc nao, do vay nen den vao buoi chieu toi se vang nguoi hon va khong phai cho doi. Co the tu xin lam xet nghiem khong can chi dinh cua bac si.

Ngoai Medic (TP.HCM) tai Benh vien da khoa Trang An, Ha Noi cung co cac xet nghiem tim dau an CA 15-3, CA 125.

THUY CUC - LAN ANH thuc hien

Viet Bao

TIN Sức Khỏe NỔI BẬT

Bé sơ sinh chào đời với 4 tay, 4 chân trên cơ thể

Bé sơ sinh chào đời trong tình trạng có 8 chi, 4 tay và 4 chân. Đây là trường hợp thứ 2 được ghi nhận ở Trung Quốc sinh ra với tình trạng này được báo chí đưa tin.

Tìm hiểu: Ha Noi, Ung thu co tu cung, van de quan trong, ke sat nhan, benh ung thu, ung thu vu, duoc goi la, dau an, xet nghiem, phat hien, te bao, co the, ti le, som, den

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Cần chẩn đoán sớm ung thư

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Cần chẩn đoán sớm ung thư bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Can chan doan som ung thu

Nhan xet, hay lien he ve tin Can chan doan som ung thu co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Can chan doan som ung thu de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Tin suc khoe trong chuyen muc Suc khoe.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Tin suc khoe
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0