Cac roi loan tam ly o tre
 |
| Sinh hoat tap the giup tre de hoa dong voi moi nguoi |
Hanh vi bao luc, hung han
Cha me phai lam gi truoc hanh vi hung han cua tre?
Tre em, du bat ky o tuoi nao, khong phan biet nam nu, cung co luc to ra khong ngoan hoac co cac hanh vi sai trai. Dieu nay hoan toan binh thuong va la mot phan trong qua trinh phat trien nhan cach cua tre. Doi voi cac phu huynh, do la nhung giai doan vo cung kho khan.
Truoc khi de cap chi tiet ve nhung van de lien quan den hanh vi ung xu, chung ta nhat thiet can phan biet ro giua mot hanh vi xau nhung chi do tinh co ngau nhien, nhat thoi voi mot hanh vi xau do co y va lap lai thuong xuyen. Khi tre sai pham mot dieu gi vi ly do bat can hoac do khong danh gia dung ve nguy co rui ro, neu cha me noi gian se chi co hai hon la co loi cho tre. Trong truong hop nay, cha me nen giai thich cho tre hieu ro thay vi noi gian. O lua tuoi vi thanh nien, dac diem tinh khi cua cac em la rat that thuong, khong on dinh. Nhung giai doan tre co hanh vi sai trai nhu vay co the tiep noi nhau va keo dai, do la thoi ky “ban le”, la giai doan chuyen tiep ma tre vi thanh nien “doi dau” voi cha me.
Khi thieu nien hoac tre vi thanh nien co nhung bieu hien roi loan ve cach ung xu giao tiep, thi cac hanh vi nay se can tro viec hoc tap va nhung moi quan he cua cac em voi nguoi khac. Hanh kiem kem cua tre se co hai cho ban than tre va nguoi than trong gia dinh, cung nhu tac dong xau den viec hoa nhap xa hoi vi tre kho co the tuan theo nhung qui tac co ban. Cac hanh vi roi loan do bao gom su hung han, bao luc, pha hoai, trom cap, noi doi... Giao duc va cham soc mot tre co nhung hanh vi nhu tren la mot thach thuc lon doi voi cha me va thay co giao.
Nguyen nhan dan den cac roi loan ve tam ly tre
Nguyen nhan rat da dang. Doi voi mot so tre, neu chua den tuoi cap sach den truong, cac em da phai chung kien canh bao luc trong gia dinh, hoac tham chi tro thanh nan nhan cua su bao hanh thi do la mot tac nhan co the dua den hanh vi bao luc cua tre sau nay. Nguoi ta da chung minh neu trong gia dinh thieu su thuong yeu, doi thoai va giao tiep, co nhung hanh vi hung bao, khong ton trong lan nhau giua cac thanh vien trong gia dinh, tat ca nhung dieu ay co the la nguon goc cua cac phan ung bao luc va gay han o tre. Bao luc trong gia dinh co the duoc the hien qua moi tuong quan giua cha me va giua cha me voi tre qua loi noi cung nhu qua hanh dong.
Hien tuong tre co bieu hien cua nhung roi loan tren phan nao da phan anh thuc trang cua xa hoi ngay nay, khi nen tang gia dinh da tro nen long leo, tham chi bi pha vo, cac chuan muc va nguyen tac giao duc da thay doi khac voi truoc day. Neu truoc kia, nguoi lon thuong to ra “uy quyen” doi voi tre thi ngay nay, ho lai thuong de tre “muon lam gi thi lam”, vi cho rang nhu vay tre se duoc thoai mai va tot hon. Mot thai do khac dang lo ngai la co nhung bac cha me hom nay thi phat, nhung hom sau thi khong doi voi cung mot hanh vi cua tre. Vi the, tre se khong biet truoc cung nhu khong the ly giai duoc phan ung cua cha me, lo lang so hai va cuoi cung tro nen de bi thuong ton.
Bao luc qua cac phuong tien truyen thong cung duoc xem la mot nguyen nhan gay nen nhung hanh vi hung hang va bao luc cua tre. Dieu khong the phu nhan la tre da tiep thu mot cach vo thuc nhung thong diep ve bao luc qua truyen hinh, phim anh, am nhac va cac tro choi dien tu, may vi tinh...
Trong giai doan phat trien, can cho tre tung buoc hoc cach hoa giai (bang tu duy) nhung cang thang va hanh dong theo xung nang (tuc la biet suy nghi de khong hanh dong theo ban nang). Dieu toi can thiet la cha me phai trao doi, thao luan voi tre ve de tai bao luc qua phim anh, sach bao v.v..., to ro cho tre hieu thai do khong dong tinh cua minh doi voi nhung dang hanh vi do tren co so nhung chuan muc ve gia tri tich cuc, giup tre co nhung giai phap trach nhiem hon.
Bao luc cung xay ra tai nha truong voi hanh vi cua thay co giao va ban be voi nhau.
Phai hanh dong ngay
1. Cha me phai hanh dong ngay doi voi nhung hanh vi bao luc cua tre
Tre con nho nhung neu co nhung bieu hien dang nay se co nhieu nguy co keo dai ve sau. Moi truong gia dinh cung co tac dong nhu hoc duong, tao dieu kien cho tre co duoc mot hinh anh tot dep ve ban than la dieu khong the thieu trong qua trinh hinh thanh nhan cach tre.
2. Giup tre (hoac tre vi thanh nien) cam nhan duoc long yeu thuong cua gia dinh
Hay giup tre hieu rang, du co luc cha me khong thich mot so hanh vi cua tre, nhung cha me van yeu tre.
3. Thiet lap nhung gioi han
Cang tu ton cang tot va phai duy tri nhung gioi han nay mot cach nhat quan. Moi tre can co nhung cot moc de dinh vi, can biet dau la gioi han va cha me cho doi noi minh dieu gi.
4. Neu guong tot
Hay bieu lo nhung tinh cam cua cha me va chi cho tre thay rang cha me co the giai quyet nhung xung dot mot cach binh tinh, on hoa chu khong can su dung bao luc. Thuc te cho thay nhung tre hoc duoc cach the hien, noi len nhung cam nghi trong gia dinh rat it co khuynh huong va hanh vi hung bao.
5. Quan tam sau sat den cuoc song cua con cai
Quan tam ve viec hoc hanh, ban be, cac sinh hoat nhung khong nen tim cach xam pham den nhung “bi mat” rieng tu cua tre.
Khi nhan duoc phan anh tu phia nha truong, cha me phai co ngay giai phap. Trong truong hop nay, viec doi thoai, trao doi se thuan loi hon la cu de xay ra ngo nhan, vi ve lau dai se gay bat loi cho tre. Su hop tac chat che giua nha truong va gia dinh se gop phan giup cha me gan gui con cai hon.
6. Truong hop xay ra xung dot nghiem trong
Cha me hay tu dat minh vao dia vi tre va thu tim hieu xem con ban co thai do do la nham muc dich gi? Phai chang muon gay su chu y, quan tam cua cha me? Hoac lam nhu vay, tre se khong phai co gang lam mot viec gi khac? Khi da nam bat duoc dieu tre muon, co the ban se giup tre hieu qua hon. Quan trong la cha me phai that binh tinh, cho du da trai qua mot ngay lam viec met nhoc, cang thang.
7. Hay dung hoa bang cach cho tre mot so quyen tu do nhat dinh
Chang han trong viec chon lua trang phuc, hoac quyet dinh ve thoi khoa bieu co the tiep ban be, lam bai tap... Cung giong nguoi lon, dac biet la o tre vi thanh nien, tre can cam thay minh co mot vai tro quan trong trong doi song gia dinh va can co nhung quyet dinh cua rieng minh. Hay day tre biet ganh chiu nhung hau qua va tu chiu trach nhiem.
8. Tao dieu kien cho tre choi mot mon the duc the thao, qua do ren luyen va phat trien ca ve the chat lan tinh than
Do la cach tot nhat de tre co the tieu thu het nang luong du thua. Nen uu tien chon nhung mon the thao co tinh tap the, doan ket hoac mon vo co truyen nhu nhu dao, vi no co tinh ky luat nghiem ngat, giup tre biet ton trong nguoi khac va nhat la biet tu chu ban than.
BS. PHAM NGOC THANH (Suc khoe & Doi song)
