Cac benh da do gan

Khi gan co benh, ben canh cac trieu chung thuong thay nhu dau vung ha suon phai, nguoi benh con hay gap nhung bieu hien benh ly ve da tren co the nhu vang da, ngua, san ngua, ban do, u cuc tren da...

Vang da: Vang da don doc hoac di kem vang mat hay gap trong nhieu benh ly cua gan nhu viem gan do virut, nhiem doc gan do ruou, thuoc, hoa chat, xo gan, ung thu gan... Chinh cac trieu chung nay da khien cho benh nhan di kham benh va duoc phat hien benh.

Ngua: Ngua la mot trieu chung thuong gap va co khi la mot dau hieu cua roi loan ben trong co the. Benh ly cua gan cung co the gay ngua o nhieu truong hop. Muc do ngua va thoi gian keo dai cua ngua hoan toan phu thuoc vao the loai va muc do benh ly cua gan.

Co che gay ngua cua benh gan con chua duoc biet ro. Ngua co the khu tru chi o mot vung da hoac lan toa toan than. Ngua co the thinh thoang moi xuat hien nhung cung co the keo dai lien tuc nhieu thang, tham chi nhieu nam. Ngua nhieu lam benh nhan mat ngu, neu mat ngu keo dai thi co the gay tram cam o mot so truong hop. Benh nhan co cam giac ngua tren da nhung neu khong gai thi mot luc sau ngua cung mat di. Neu gai thi hay de lai cac vet xuoc va doi khi viem da hoac nhiem khuan o cac vet xuoc nay.

San ngua: Mot so truong hop khi bi cac benh ly o gan lai xuat hien cac san noi cao hon mat da, nen da phia duoi san thuong co mau do, neu benh nhan gai nhieu thi cac san co the hoa mu. Ban chat la cac san huyet thanh, kich thuoc tu 0,3-1cm. Cac san nay thuong rai rac tren be mat da toan than. Neu san ngua xuat hien o benh nhan co co dia de di ung thi hay co phan ung cham hoa: benh nhan gai nhieu se tao nen cac dam mun nuoc tren nen da do, phu ne nhe.

Cac benh ly gan gay ngua hoac san ngua doi khi xet nghiem cung thay co tang bilirubin, cholesterol huyet thanh. Mot so benh nhan khi dung thuoc chong lao keo dai cung co the gay xuat hien san ngua ma khong phai do di ung thuoc. Nhung truong hop khi uong thuoc chong lao thay co xuat hien san ngua thi nen xet nghiem vi cung co the men gan tang cao tren muc binh thuong.

Benh sarcoidosis lien quan den benh ly o gan: Sarcoidosis hay con goi la benh u hat lympho lanh tinh. Tren da la cac san, cac cuc sau duoi da, co the rai rac hoac tap trung thanh mang, so vao thay chac. Nen da mau do, co the co dan mach kem theo. Co the ngua hoac khong ngua. Ton thuong da thuong co vai dam hoac rat nhieu dam khu tru o da mat va rai rac o than minh. Cac san, cac cuc nay ton tai mot thoi gian roi mau do nhat dan va co the vo ra, loet, tiet dich doi khi co mu.

Mot so truong hop lai bi do da toan than trong giong nhu vay ca hoac vay nen. Sinh thiet da thay cac u hat khong dac hieu, giong nhu trong hong ban nut. Sarcoidosis co the chi co bieu hien ngoai da va cung co the co ton thuong o cac co quan khac. Khi co ton thuong o ca cac co quan khac thi goi la sarcoidosis he thong. Dong thoi voi ton thuong ngoai da, benh nhan con co cac bieu hien o cac phu tang nhu: gan, than, phoi, he thong hach lympho, mat... Trong sarcoidosis he thong thi gan co bieu hien lam sang o 20% nhung sinh thiet gan thay co ton thuong o 60% cac truong hop. Thuong la gan to, co the xo gan, sinh thiet thay cac u hat hoac cac u lao dien hinh, co tang alkaline phosphatase huyet thanh va tang cholesterol mau.

Bieu hien ngoai da do viem gan virus B: Nguoi ta uoc tinh co khoang 10-20% benh nhan nhiem virus viem gan B o giai doan u benh (hay con goi la giai doan huyet thanh) co the co bieu hien ngoai da truoc khi co bieu hien benh ly ve gan. Tu nhien benh nhan thay met moi va xuat hien cac ban do dang soi, hoac noi may day toan than. Doi khi co the xuat hien cac san mau do, noi cao hon be mat da rai rac toan than. Co the ngua hoac khong ngua. Kem theo benh nhan co the sot nhe, dau mot hoac nhieu khop... Cac trieu chung nay ton tai vai ngay hoac vai tuan sau do xuat hien cac trieu chung vang da, vang mat va cac dau hieu cua viem gan.

Dac biet co benh gianoti: benh nhan xuat hien cac bieu hien cua hong ban nut: cac san, nut hoac cuc duoi da vung mat duoi cang tay, cang chan, so vao dau, nhuc... kem theo viem da dau ngon tay, ngon chan. Mot so nguoi lanh mang virut viem gan B man tinh khong co bieu hien ve gan nhung thinh thoang lai co nhung dot bi noi cac san, ban do rai rac toan than. Trong giai doan dau, o cac benh nhan nay co cac phuc hop mien dich luu hanh trong mau lang dong tai da hoac tai khop, gay viem da, viem khop. Voi cac ton thuong da nhu da mo ta o tren, ta nen xet nghiem HBsAg va chuc nang gan de phat hien som va dieu tri kip thoi.

Bieu hien ngoai da do viem gan virus A: Mot so tac gia theo doi thay o mot so truong hop viem gan virus A co bieu hien viem mo mo duoi da voi bieu hien lam sang la cac cuc viem sau duoi da. Be mat da phia tren binh thuong. Tuy nhien viem mo mo duoi chi gap o mot so truong hop benh nhan viem gan virus A.

Dieu tri

Can phai dieu tri chinh la cac benh ly cua gan. Ngoai ra phoi hop dieu tri ngua, san ngua, ban do, san, nut, cuc tren da.

Cham soc da tai cho: benh nhan khong nen gai, xat chanh, xat muoi hoac tam bang xa phong. Nen tam bang nuoc sach hang ngay, khong ky co, cha manh, khong tam bang nuoc nong qua vi se lam kho da va tang ngua sau tam. Co the boi mot trong cac che pham co steroid nhu: flucinar, gentrisone, diprosone, fobancort... ngay mot lan trong 1-3 tuan, dong thoi uong cac thuoc ho tro them nhu actiso.

Nen uong mot trong cac thuoc khang histamin nhu: phenergan uong toi hoac loratadin 10mg/ngay trong 10-20 ngay. Neu co nhiem khuan thi can uong khang sinh (amoxicilin hoac erythromycin). Mot dot dung khang sinh tu 5-7 ngay.

TS. Nguyen Thi Lai (BV Huu nghi Ha Noi)
Bao Suc khoe & doi song