Buong trung mot co quan ky la

Tags: thoi ky sinh san, te bao mam, noi tiet to, buong trung, nguyen thuy, phat trien, ky la, co the, tuyen yen, noan, nang, tuoi, o, den


Buong trung mot co quan ky la

Cai la dau tien la mot nua buong trung (phan nuoi duong buong trung) nam ngoai o bung; con nua kia (phan noi ngoai tiet) lai nam trong o bung.

Buong trung duoc tao ra rat som trong thoi ky bao thai (tuan le 6-8 cua thai ky). Te bao mam cua buong trung phat trien rat nhanh, dat toi 6-7 trieu nang noan nguyen thuy o tuan le 16-20. Day la luc buong trung co nhieu nang noan nguyen thuy nhat cua nguoi con gai. Tu do, cac nang noan nguyen thuy tu huy va giam dan cho toi het trong vong 50 nam.

Khi moi sinh, tre em gai chi con 20% so nang noan nguyen thuy. Buong trung co duong kinh chung 1 cm va chi nang 250-350 mg. Luc nay, su phan chia giua phan loi va vo cua buong trung da hoan chinh. Trong phan vo co hau het cac nang noan. Cac nang co the bat dau lon len ngay tu day do cac noi tiet to cua tuyen yen (LH - FSH) va ca oestrogen cua me truyen sang.

Buong trung tre so sinh co the bi qua kich do cac FSH va LH cua me truyen sang, nong do cac noi tiet nay se giam di den muc thap nhat trong do tuoi 4-10. Tuy nhien, buong trung khong nam yen lang trong thoi ky tre em. Nhieu nang to len hang loat roi lai teo di vi thieu han su kich thich cua tuyen duoi doi. Sieu am co the thay o tuoi nay, cac nang noan to tu 2 mm den 15 mm, chi chua nuoc va co mot khoang duy nhat. Chung tu vo di va khong co y nghia gi ve lam sang. Su lon len va teo di de lai cac di tich, dong thoi lam cho buong trung tang them trong luong gap 10 lan luc moi sinh.

Do thieu su dieu khien tu tuyen duoi doi, tuyen yen khong ho tro va chi huy su lon len va phat trien day du cua nang noan nen cac noi tiet to cua buong trung chua san sinh ra va chuc nang noi tiet hau nhu khong hoat dong cho den khi day thi. Tuy vay, cac nang noan nguyen thuy van hoat dong. Chung tong hop ra mRNA va protein. Den khi day thi, cac te bao mam cua noan (nang noan nguyen thuy) da giam nhieu, chi con do 300.000.

Trong vong 35 nam tiep theo (trong tuoi sinh san 15-49), nhung te bao mam noan nay tiep tuc giam di va den khi man kinh chi con mot vai tram ma thoi. Nhung te bao mam noan con sot lai nay rat it khi phat trien day du nhu trong mot chu ky kinh nguyet binh thuong. Su "mat mat" nay la hau qua cua viec mat kich thich tu cac hooc mon sinh duc. No la su tu chet theo mot chuong trinh da duoc an dinh cho tat ca cac ca the nu cua loai nguoi.

Trong nhung nam thang cua thoi ky sinh san (15-49 tuoi), su phat trien hoan chinh cua mot nang noan phai bao gom qua trinh nang noan lon len, san sinh oestrogen, phong noan roi hinh thanh hoang the, san xuat ca estrogen va progesteron. Do la ket qua dieu khien cua he thong duoi doi - tuyen yen - buong trung voi cac chat noi tiet nhu GnRH, LH va FSH, oestrogen va progesteron. Buong trung cung san sinh mot so luong nho cac androgen (noi tiet to nam).

Vai tro quan trong cua cac noi tiet to

FSH lam cho noan phat trien va truong thanh, duong kinh nang noan lon toi 20 mm thi LH lieu cao co the lam nang noan vo ra va phong noan (rung trung). Lieu phap nay duoc su dung rong rai de dieu tri vo sinh.

Nhu vay, buong trung chiu anh huong va chi huy cua hai tuyen nam trong day so nao la tuyen duoi doi va tuyen yen. Tuyen yen giu vai tro nhac truong trong dan nhac nay va cac tuyen tac dung tuong ho nhau. Su hoat dong dieu hoa tot nhat cua cac tuyen la trong nhung nam 18-40 cua tuoi doi va cung la nhung nam nguoi phu nu hoat dong sinh san va tinh duc manh nhat. Nhung nam truoc cua tuoi nay (10-17 tuoi) va nhung nam sau (40-49 tuoi) co nhieu thay doi. Do la nhung thoi ky chuyen tiep tu giai doan non tre buoc vao thoi ky sinh san - tinh duc va tu thoi ky sinh san sang thoi ky het kha nang sinh san (nhung van con kha nang tinh duc).

Cac noi tiet cua buong trung dieu tiet lai hai tuyen ke tren va co anh huong manh me den nhieu bo phan tren co the nguoi phu nu. Nhin be ngoai mot co gai dang lon (10-15 tuoi) se thay co nhieu bien doi ro ret: to cao len nhanh, nguc phat trien, he thong long mu nhieu len va quan lai, kinh nguyet xuat hien, da de min mang, tieng noi em diu va thanh. Phan lon cac hien tuong nay xuat hien la do su co mat cua oestrogen. Trong lua tuoi nay, neu be gai bi rong kinh bat thuong thi phan lon truong hop la do mat thang bang oestrogen/progesteron.

Cac thay thuoc phu khoa va lao khoa da tan dung hieu qua cua oestrogen de dung cho phu nu trong thoi ky man kinh voi mong muon giu gin su tre trung, khi sac va tam hon, tranh duoc tinh trang u uat kho chiu nhu kho va dau khi sinh hoat tinh duc. Cung voi oestrogen lam cho duong sinh duc uot at them, mot luong nho androgen co the lam tang hung phan dam me cho cac ba lon tuoi.

Nhung chat noi tiet nay deu do buong trung san sinh ra. Buong trung ky la va quan trong nhu vay day!

(Theo Suc Khoe & Doi Song)
Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Sức Khỏe NỔI BẬT

Nhiều người già bị trầm cảm mà không biết

Nhiều người già bị trầm cảm mà không biếttrầm cảm, người cao tuổi, gia đình, biểu hiện, phó phát hiện, khó điều trị, rối loạn, lo lâu, mất trí nhớ, sức khẻ

Tìm hiểu: thoi ky sinh san, te bao mam, noi tiet to, buong trung, nguyen thuy, phat trien, ky la, co the, tuyen yen, noan, nang, tuoi, o, den

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Buồng trứng - một cơ quan kỳ lạ

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Buồng trứng - một cơ quan kỳ lạ bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Buong trung mot co quan ky la

Nhan xet, hay lien he ve tin Buong trung mot co quan ky la co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Buong trung mot co quan ky la de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Gioi tinh trong chuyen muc Suc khoe.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Gioi tinh
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0