Nhung thai giam trong hau cung trieu Nguyen



O Hue, kinh do cuoi cung cua che do phong kien Viet Nam, trai qua nhung bien co cua lich su, cau chuyen ve nhung thai giam trieu Nguyen lang tham nhu chinh nghia trang lanh ngat noi chua Tu Hieu.
> Nhac cong cuoi cung cua trieu Nguyen / Nhac cong cuoi cung cua trieu Nguyen

Nhu nhung trieu dai phong kien khac, trieu Nguyen o Viet Nam cung tuyen chon thai giam de giam sat doi ngu phi tan, cung nu, hoang hau, cong chua. Nhung nguoi nam gioi phuc vu trong cung phai chap nhan than phan “khong dan ong cung chang dan ba”.

Theo nha nghien cuu Nguyen Dac Xuan, nguoi bo nhieu cong suc thu thap tai lieu lich su va viet sach ve trieu Nguyen, viec tuyen chon thai giam vao cung chu yeu tu hai nguon. Mot la nhung cau be sinh ra da khong co bo phan sinh duc nam gioi (thai giam tu nhien). Lang nao co cau be nhu vay duoc xem nhu mot diem tot, danh de tien cu cho vua va ca lang do se duoc bong loc vua ban.

Thai giam
Thai giam trong cung vua Nguyen (anh chup tai nha Ta Vu - Dai noi Hue). Anh tu lieu.

Tuy nhien, nhung dua tre “bat luc bam sinh” thuong kho phat hien va khong an toan tuyet doi nen viec tuyen chon tu nguon thu hai kha pho bien. Do la nhung gia dinh sinh con nhung hoan canh qua ngheo kho, tu nguyen cho con lam thai giam sau khi da trai qua dau don de loai bo bo phan sinh duc nam. Tu do, nhung nguoi binh thuong se mang than phan thai giam den suot doi.

Qua vong tuyen chon, nhung thai giam nhi duoc dua vao cung de mot thai giam co tham nien day cac nghi thuc khat khe cua cung dinh, tu viec di dung cho den cach an mac, bam, thua... Co nhieu dua tre moi len 7 da duoc dua vao cung hoc phep tac thai giam va song trong cung cam cho den gia.

Tuy la nguoi de vua sai vat nhung trong lich su phong kien Viet Nam co nhung thai giam duoc trieu dinh trong dung va nho co tai, ho noi tieng trong chuyen trieu chinh nhu Ta quan Le Van Duyet (1764-1832). Ong la cong than tru cot cua trieu Nguyen, nha quan su tai ba, khong nhung giu vung bo coi mien Nam ma con phat huy uy luc voi cac nuoc lang gieng, tao quan he buon ban voi nguoi Tay o Gia Dinh.

Tuy nhien, sau khi ong mat, nhieu nguoi ghen ghet do ky da dua vao viec con nuoi cua ong la Le Van Khoi khoi binh chong Nguyen ma ong bi ket an 7 toi tram, 2 toi xu giao, mot toi phat quan, cho san bang va xieng mo. Mai den thoi vua Tu Duc ong moi duoc phuc hoi danh du.

Thoi vua Minh Mang (1820-1841), nham tranh tinh trang thai giam noi loan chuyen quyen truoc do, vua da ban han mot chieu chi rieng danh cho thai giam. Ho chi chuyen viec hau ha, sai khien, khong duoc tham du viec trieu chinh, khong duoc pham ham quan chuc. Ai vi pham phai trung tri nang, khong khoan tha…

Thai giam
Chua Tu Hieu, noi ma cac thai giam dong gop cong duc de duoc lo huong khoi luc qua doi. Anh: Van Nguyen.

Tu do cong viec cua thai giam chu yeu de vua sai vat va quan trong nhat la lam lien lac cho vua va cac ba vo trong viec “chan goi”. Khi vua co y ngu voi ba vo nao thi thai giam se nhan lenh vua den thong bao cho ba vo do. Viec tuy don gian nhung thai giam phai tuyet doi giu bi mat de khong xay ra viec do ky giua cac ba vo.

Hang dem, thai giam lang le den phong ba vo duoc vua chon ngu de ho tong ba den cung vua. Trong luc vua va vo an ai, thai giam dung canh gac. Khi cuoc vui da tan, thai giam lai ho tong vo vua ve cung. Cong viec trong dem duoc cac thai giam lam mot cach lang le va moi hoat dong trong cung cam dien ra binh thuong vao sang som hom sau.

Theo nha nghien cuu Hue Ho Tan Phan, vao giai doan dau trieu nha Nguyen, moi trieu dai thuong co khoang 200 thai giam. Con so nay tuy thuoc vao su hung thinh cua tung trieu vua. Thoi vua Khai Dinh, cong viec cua thai giam co phan ban ron boi ong vua nay mang tieng “bat luc”, vua thuong giao cho cac thai giam cham soc 12 ba vo cua minh.

Dem den, thay vi den phong cac ba vo, vua lai lenh cho cac thai giam va doi nhac trong cung den hau chuyen, choi dan cho vua nghe. Ngay ngay, vua co thoi quen di dao, ngam canh va bao gio cung co thai giam di theo hau chuyen.

Khi vua Bao Dai, vi hoang de cuoi cung cua trieu Nguyen, chinh thuc len ngoi, viec tuyen thai giam khong con nua. Cac thai giam duoc tuyen tu nhung doi vua truoc do song o trong cung chi lo viec quet don san vuon, choi cay canh chu khong phai lo viec “chan goi” cho vua.

Khi ve gia hoac dau om, cac thai giam khong duoc o trong noi cung. Het thoi gian phuc vu, ho nhan luong cua trieu dinh va chuyen ra ngoai hoang thanh, cu tru tai mot can nha goi la Cung giam vien. De chong choi lai su co quanh, nhieu thai giam da ket nghia anh em hoac nhan con nuoi. So khac chon cach lay vo, do mat kha nang sinh con, ho lay phu nu gia de bau ban nhung thang ngay cuoi doi. So it thai giam may man hon thi ve que song voi ho hang.

Thai Giam
Nghia trang thai giam voi dien tich gan 1.000 m2, rat it nguoi qua lai. Anh: Van Nguyen.

Trong xa hoi phong kien, thai giam khong thuoc ve mot giai cap nao, gan nhu suot doi chi o trong cung cam. Chinh vi the ma theo hai nha nghien cuu Hue, ten tuoi cua thai giam trieu Nguyen it khi duoc nhac den. Nhung sach su viet ve thai giam cung chi dem tren dau ngon tay, trong do chu yeu viet bang tieng Phap. Nhung gi cua thai giam trieu Nguyen con lai cho den ngay nay chi la nghia trang tai chua Tu Hieu (xa Thuy Xuan, thanh pho Hue).

Trong cuon sach gioi thieu ve chua Tu Hieu ghi rat ro nguon goc viec thai giam duoc chon cat tai day. Lo lang su co don noi mo phan khi nam xuong, duoi thoi vua Thieu Tri (1807-1847), thai giam Chau Phuoc Nang da dung ra quyen tien trung tu chua Tu Hieu, ngoi chua co cach thanh pho Hue chung 5 km, va chon noi day lam noi yen nghi. Tu do, cac thai giam da cong duc tai chua sau khi chet duoc nha chua mai tang va cung gio.

Trong khuon vien nha chua, nghia trang thai giam nam o phia ben trai, cach chua khoang 30 m voi dien tich gan 1.000 m2. 23 ngoi mo duoc chon theo 3 hang, o giua co tam bia khac ghi cong lao dong gop cua cac thai giam.

Ngoai ngay gio chung do chua Tu Hieu to chuc vao ram thang 11 hang nam, khu nghia trang nay vang lang khong mot bong nguoi qua lai. Cuoc doi cua thai giam khi song phai chiu than phan hau ha trong bon buc tuong cua hoang cung thi khi "ve troi” cung phai chiu so kiep co don, lang le noi bon buc tuong cua nghia trang nay.

Theo mot su cu trong chua, thinh thoang co mot vai nguoi ho hang cua thai giam len nghia trang thap huong. Nhung ho voi den roi lai voi ve, mat hut duoi nhung tan cay. Duong nhu ho khong muon ai biet minh co bat cu moi quan he nao voi thai giam hay nghe ai hoi ve cuoc doi cua nhung con nguoi “sinh ra chang duoc may ai chap nhan”.

Van Nguyen

Viet Bao

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Những thái giám trong hậu cung triều Nguyễn

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Những thái giám trong hậu cung triều Nguyễn bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nhung thai giam trong hau cung trieu Nguyen

Nhan xet, hay lien he ve tin Nhung thai giam trong hau cung trieu Nguyen co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nhung thai giam trong hau cung trieu Nguyen de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Ky su trong chuyen muc Phong su.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Ky su
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0