Nhung chuyen kho tin o nghia dia cac vua Tran

Tags: Thai Binh, Hai Duong, Tam Duong, Dang Hung, Long Hung, Dai Viet, nha su hoc, Tran Nhan Tong, su lang quen, nen van minh, Vua Tran, ngoi mo, cac vi, lang mo, An Sinh, chuyen


Cac vi vua Tran, nhung nguoi da gay dung nen mot thoi dai ruc ro nhat cua nen van minh Dai Viet, da tung 3 lan danh bai quan Nguyen Mong, hien dang bi nguoi doi lang quen – mot su lang quen rat tui.
Tin doc them:

» Truyen ky ve lang mo lon nhat Viet Nam
» Qua voi khi khang dinh tim thay lang mo Tao Thao
» Tan mat nhung “cung dien cua nguoi chet” giua canh dong
» Hai Duong: Pha “cung dien” 2.000 tuoi de dap duong!
» Bi mat ve mot “cung dien” duoi long dat o Hai Duong
» Duong ham canh Ho Tay la "cung dien" cua nguoi chet


Moi day, nha su hoc Dang Hung (Hoi Van hoc nghe thuat Thai Binh) da xuat ban cuon sach: “Long Hung – dat phat nghiep Vuong trieu Tran”, ru toi ve vung Long Hung xua de vieng cac vua Tran, tien the tham quan cac cong trinh den dai, di tich lich su co tuoi 700 nam.

Ong Hung da bo may chuc nam nghien cuu ve doi tran o dat Thai Binh va khong it cong trinh cua ong da gay tranh cai, chu y lon tren cac dien dan lich su.

Nhung chuyen kho tin o �Snghia dia� cac vua Tran
Bia cuon sach viet ve nha Tran o Thai Binh cua nha nghien cuu Dang Hung.

Gio day, vung dat phat nghiep cua mot trieu dai rang ro nhat trong lich su Viet Nam chi con lai nhung di tich it oi la nhung ngoi chua, den tho nho be, khiem ton sau luy tre lang.

Di qua canh dong lang Tam Duong (Tien Duc, Hung Ha, Thai Binh), toi chot sung sot khi tan mat nhung “qua doi” sung sung nho len giua canh dong. Thai Binh von la tinh duy nhat cua dat nuoc khong co doi nui, vay nhung “qua doi” nay o dau ra.

Toi von co nhieu lan bo cong suc nghien cuu, tim hieu ve nhung “qua doi” nhu the nay o giua canh dong vung Hai Duong, va toi nghi ngay den nhung ngoi mo Han.

Nhung chuyen kho tin o �Snghia dia� cac vua Tran
Nhung ngoi mo vua Tran o Thai Binh.

Hai Duong von la vung dat trung tam cua thoi Bac thuoc, noi cac thu su Giao Chau tu Trung Quoc co dai sang lap trang ap, cai tri quan Giao Chi. Quan lon, nha giau chet di, ho xay dung mo gach hoac mo cui khong lo, dap hang ngan khoi dat trum len mo thanh nhung qua doi lon giua canh dong.

Nha khao co Tang Ba Hoanh (nguyen giam doc Bao tang Hai Duong) bao rang, khong can phai la nha su hoc, cu thay giua canh dong bang phang vung Hai Duong, co go dat noi len khoi mat ruong, cao vai met, hoac nhu qua doi nho, thi dich thi la mo Han, co the la mo gach, hoac mo cui (mo xep go).

Nhung chuyen kho tin o �Snghia dia� cac vua Tran
Tuong tho vua Tran o den An Sinh.

Lien tuong den cau chuyen ve mo Han o Hai Duong, toi chi tay ve phia nhung “qua doi” giua canh dong lang Tam Duong noi voi nha su hoc Dang Hung rang, do chinh la nhung ngoi mo Han. Chi co dieu kho hieu, la vung dat Thai Binh gan 2000 nam truoc, con sinh lay, lau say, khong hieu sao da co mo Han moc len? Nha su hoc Dang Hung cuoi bao: “Khong phai mo Han, mo cac vua Tran day!”.

Toi lai chot nho den loi ong Tang Ba Hoanh, rang hai loai mo Han, gom mo gach va mo cui ton tai o Viet Nam den tan thoi Ly, thoi Tran, chi co dieu quy mo nho hon thoi Bac thuoc. Nhu vay, co nghia la, co the cac vi vua Tran hien dang nam trong nhung ngoi mo gach hoac mo cui xep go? Nhung co dieu khien toi ban khoan, do la, thoi Tran, la thoi ky thinh hanh cua phat giao, thi thuong hoa tang, nen chi con tro cot dat trong cac am thap, chu lam gi co mo dap dat hoanh trang nhu the nay? Nhung cau hoi nhu the that thu vi, cu ma mi, cuon hut toi di tim hieu.

Nhung chuyen kho tin o �Snghia dia� cac vua Tran
Nhung chuyen kho tin o �Snghia dia� cac vua Tran
Mo quach go khai quat o An Sinh (Dong Trieu, Quang Ninh).

Theo nha su hoc Dang Hung, vung dat Long Hung, ma cu the la lang Tam Duong nay, tung la noi chon cat, dat cot cua cac vi vua Tran. Ngay ca chuyen to chuc tang le, chon cat ngoc cot cua Dieu Ngu Giac Hoang (vua Tran Nhan Tong) o lang Quy Duc, tai Long Hung cung la dieu co co that. Mac du vua Tran Nhan Tong bang o Am Ngoa Van tren nui Yen Tu, nhung xa li cua ngai cung duoc an tang mot phan o day.

Ngoai lang mo cua vua Tran Nhan Tong, tai lang Tam Duong con co phan mo cua Thai To Tran Thua, vua Tran Canh, Tran Thanh Tong. Sach "Kien van tieu luc" cua Le Quy Don chep: "Xa Thai Duong, huyen Ngu Thien co bon cai lang: Thai To, Thai Tong, Thanh Tong va Nhan Tong, lai co lang cua bon hoang hau".

Nhung chuyen kho tin o �Snghia dia� cac vua Tran
Du khach hanh huong len Chua Dong tren dinh Yen Tu.

Nhung trai 700 nam, mua nang bao mon, chien tranh tan pha lien mien, nen hien o lang Thai Duong chi con lai 3 lang mo cua cac vua Tran. Nhan dan trong vung goi 3 go mo to nhu qua doi nay la “go ma vua”, moi go deu co ten rieng la Phan But, Phan Trung, Phan Da.

Cach day may chuc nam con co ngoi mo ten Phan Cuu, quy mo cuc ky to lon. Nhung ngoi mo nay da duoc khai quat. Theo ong Hung, cac nha su hoc da xac nhan do la mo thoi Tran, va ngoi mo do cua Tran Thua. Hien quan tai, ngoc cot van giu o Bao tang Thai Binh.

Nhung chuyen kho tin o �Snghia dia� cac vua Tran
Chua Hoa Yen.

Nha nghien cuu Dang Hung doan rang, ngoi mo ma nhan dan goi la Phan But, co the la mo cua vua Tran Nhan Tong. Ong ly giai the nay: But co the hieu la Phat. Thien su Thich Nhat Hanh trong tac pham "Theo got chan But", thi luc dau, khi giac ngo chan ly cua dao Phat, Duc Phat To cho rang dao cua nguoi la dao "Tinh thuc". "Tinh thuc" noi theo tieng Magadhi la Budn (tuc la But).

Voi nhung suy luan tren, ong Hung cho rang, rat co the ngoi mo co ten Phan But theo cach goi truyen mieng cua nhan dan lang Tam Duong, chinh la mo cua duc vua Tran Nhan Tong. Ngoi mo trai 700 nam da bi mai mon kha thap, nhung may chuc nam truoc da duoc nhan dan sua sang, ton dap.

Trong cuoc khai quat ngoi mo Phan Cuu, cac nha khoa hoc mo ta ngoi mo nhu sau: Duoi cung, trong loi ngoi mo la quach go, gom nhung suc go lim lon, xep thanh can phong nho, kin khit trong long dat. Lop dat set duoc dap kin quach go. Tren lop dat set la vach da. Hang ngan met khoi cat soi rai xung quanh va lap kin vach da. Tren lop cat soi lai co mot lop dat set day, nen rat chat.

Nhung chuyen kho tin o �Snghia dia� cac vua Tran
Den An Sinh tho cac vi vua Tran.

Cho den nay, du cuoc khai quat da trai qua 30 nam, song nhung bi an trong ngoi mo vua khong lo van chua duoc sang to, cac tai lieu van nam im, phu bui trong bao tang. Cac ngoi mo vua van nam do, tro troi giua canh dong va cung chua chac chan la mo cua vi vua nao.

Lan gio cac tai lieu lich su, moi biet, nam 1320, nha Tran da cho chuyen lang mo cua cac tien de tu Long Hung (Thai Binh) ve An Sinh (Dong Trieu, Quang Ninh). Dai Viet su ky toan thu ghi: “Thang 6, ruoc than tuong cac lang o Quac Huong (Nam Dinh), Thai Duong (Hung Ha, Thai Binh), Long Hung, Kien Xuong dua ve lang lon o Yen Sinh de tranh nan nguoi Chiem Thanh vao cuop”.

Nha su hoc Dang Hung khang dinh rang, cot cac vi vua van nam trong mo o Tam Duong, boi khi do nha Tran chi ruoc tuong tho ve An Sinh ma thoi. Tuy nhien, phan lon cac nha su hoc hang dau Viet Nam deu khang dinh nha Tran da dua cot cac vua tu lang Tam Duong ve xa An Sinh, roi xay dung khu lang mo lon la Lang Tu Phuc, xay dung dien tho lon la dien An Sinh de tho tu cac vi vua nay.

Nhung chuyen kho tin o �Snghia dia� cac vua Tran
Khu Lang mo Thai su Tran Thu Do o xa Lien Hiep huyen Hung Ha moi duoc ton tao.

Nhu vay, hai cot (neu con), tro cot, hoac xa li cua cac vi vua nam trong cac ngoi mo khong lo nay da duoc quat len chuyen ve An Sinh duoi chan nui Yen Tu, la que huong goc gac cua cac vi vua Tran? Neu nhu vay thi nhung ngoi mo nay chi con la dong dat, la xac mo?

To mo voi cau chuyen ve lang mo cac vua Tran, toi tim ve xa An Sinh nam duoi chan day nui Yen Tu.

Cau chuyen di tim lang mo nhung vi vua di chuyen tu Thai Binh ra Quang Ninh da dua toi den rat nhieu bat ngo. Toi da co nhung ngay tim hieu, chung kien, va nghe rat nhieu chuyen dau long. Cac vi vua Tran, nhung nguoi da gay dung nen mot thoi dai ruc ro nhat cua nen van minh Dai Viet, da tung 3 lan danh bai quan Nguyen Mong, hien dang bi nguoi doi lang quen – mot su lang quen rat tui.

Con tiep…

Pham Ngoc Duong
Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Thực hư lang vườn chữa bệnh như “phù thủy” ở Sơn La

Nhiều năm qua, ông Bàn Văn Tụ, người dân tộc Dao ở Phù Yên, Sơn La đã chữa bệnh cho hàng trăm lượt người. Chỉ bằng những dụng cụ thô sơ và phương pháp nhuốm màu mê tín dị đoan.

Tìm hiểu: Thai Binh, Hai Duong, Tam Duong, Dang Hung, Long Hung, Dai Viet, nha su hoc, Tran Nhan Tong, su lang quen, nen van minh, Vua Tran, ngoi mo, cac vi, lang mo, An Sinh, chuyen

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Những chuyện khó tin ở “nghĩa địa” các vua Trần

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Những chuyện khó tin ở “nghĩa địa” các vua Trần bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nhung chuyen kho tin o nghia dia cac vua Tran

Nhan xet, hay lien he ve tin Nhung chuyen kho tin o nghia dia cac vua Tran co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nhung chuyen kho tin o nghia dia cac vua Tran de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Phong su tong hop trong chuyen muc Phong su.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Phong su tong hop
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0