Nhoc nhan manh ao bat com

Ban suc, ban ca tuoi tho (bai 2):

Lam viec tren 15 gio/ngay, nhung dua tre chi nhan thu lao 5 trieu dong/nam (anh chup qua may quay phim luc 23 gio) - Anh: VO HUONG

Vi chi phi tra cong cho nguoi lon qua cao, lai phai thoa thuan cong viec song phang nen nhieu co so may gia cong chi tuyen tre em 10-16 tuoi tu cac tinh phia Bac vao. Tuoi nay de sai, de bao va tham chi de... danh dap.

Bai 1: Nhung dua tre lam than

Mot ba me ngheo tu Yen Bai lan loi vao TP.HCM de don dua con 13 tuoi ve. Kho khan lam, cau be moi muon duoc dien thoai goi cho me de keu cuu. Lang thang o thanh pho xa la nhieu ngay ba me moi tim duoc con. Nghi viec giua chung, cong sa may thang troi bi phui sach, cau be chang duoc tra mot dong luong. Trong khi do tui ba me cung het sach tien. Khong co tien mua ve, hai me con chi biet dat nhau ra ga Sai Gon ngoi khoc.

Cung may, mot nguoi chay xe om biet chuyen va da di van dong tien de hai me con mua ve tau ve que. Cau be cho biet chu co so may dua em vao TP.HCM va bat lao dong gan 20 gio/ngay. Tat ca cac em nho o day deu khong duoc an, ngu dang hoang va tuyet doi khong duoc lien lac dien thoai voi gia dinh.

Cam dau an, cam co lam

Theo mo ta cua cau be, chung toi tim den duong Hong Lac, sau lung cho Tan Binh. Noi ay co mot khu nha tro cho thue may gia cong chat choi va am thap, nam xen ke khu dan cu. Tai day co hang tram tre em ngay dem cam cui lam viec.

Qua nhieu ngay tim hieu, chung toi quyet dinh trong vai nha hao tam di phat qua de co the tiep can voi cac em. Gan 22 gio dem, len loi trong cac con hem zic zac tai P.10, Q.Tan Binh, chung toi dung chan tai can nha so 1673 Hong Lac, P.10, Q.Tan Binh cua vo chong chu thau may Toi - Su. Do la ngoi nha lot thom o mot ngach nho voi tren 10 tre em van dang lam viec ben ban may. Dem trung thu, ngoai troi ra rich mua, hoi lanh keo ve. Vay ma co em phai coi tran va hung huc may trong can phong ngot ngat.

Ben dong vai voc va quan ao may xong chat nhu nui, mot cau be khoang 11-12 tuoi dang thoan thoat may nhu mot cai may. Cau be nay lam o cong doan rap do thun. Cau be noi chuyen voi chung toi ma tay van lam viec mot cach thuan thuc, mat khong roi may.

Cac em cho biet minh lam viec tu 7 gio sang den 1 gio dem moi ngay, tien cong khoang 5 trieu dong/nam. Neu hang nhieu co the lam den 3 gio sang. Tat ca cac em deu “tu khai” la chau cua chu co so. Chu co so cho biet nuoi khoang 16 dua... chau va con, tuoi 10-16. Chi co dieu que cua cac “chau” thi moi dua mot phuong, em nay o Bac Ninh, em no o Ha Tinh, Thanh Hoa...

Theo Bo luat lao dong, nguoi lao dong chua thanh nien la nguoi lao dong duoi 18 tuoi va it nhat phai du 15 tuoi. Che do lao dong cua nguoi lao dong chua thanh nien va nguoi su dung lao dong duoc qui dinh: thoi gio lam viec cua nguoi lao dong chua thanh nien khong duoc qua 7 gio/ngay hoac 42 gio/tuan. Nguoi su dung lao dong chi duoc su dung lao dong chua thanh nien lam them gio, lam viec ban dem trong mot so nghe va cong viec do Bo Lao dong - thuong binh & xa hoi qui dinh.

Nghe gio giac lam viec cua cac em, nhieu nguoi khong khoi giat minh. Be Hop, 11 tuoi, que Bac Ninh, that tha ke: “Em an toi bua cuoi la sau 1 gio sang. Sau do di ngu den 6 gio sang thi day va an uong roi lam viec toi nua dem. An mi tom hai bua sang va khuya, trua chieu moi duoc an com”.

Vui choi doi voi nhung em be nay la mot thu qua xa xi. Tu que nha o xa Yen Lac, huyen Yen Dinh, tinh Thanh Hoa vao TP.HCM da ba nam, nhung buoc chan den khu trung tam thanh pho chi la giac mo cua be Huong. Cong viec buoc cac em phai gia truoc tuoi. Be Do Duy Hung, 11 tuoi, cuoi hon nhien khi chung toi hoi co met khong: “Quen roi! O day ai cung nhu em thoi”.

Con chu voi cac em cung qua nhoc nhan. Nhung dua tre chung toi gap deu hoc chua qua cap II. Cam cay but voi net chu nguech ngoac, be Pham Dang Khuong, 14 tuoi, thu nhan: “Em moi hoc het lop 2. Bay gio muon quen chu roi”. Con be Huong do mat xau ho noi: “Em viet chu xau lam chi a. Muon di hoc nua nhung nha khong tien”.

Chi tuyen lao dong tre em

Cau noi nam long cua gioi chu voi gia dinh cac em: “Chung toi dua chau vao Sai Gon hoc nghe may, cac chau co duoc cai nghe, con duoc nuoi an o dang hoang”. Cha me cac em vi qua kho khan ma phai nham mat cho con di kiem song. Nhung ho khong hinh dung duoc rang con minh phai vat va den nhuong nao.

Thu doan cua cac ong chu, ba chu la tra luong moi nam mot lan. Thuong cac em duoc tra luong 4-5 trieu dong/nam. Em nao lam chua du nam, nghi ngang thi mat trang. Vi vay, du bi nguoc dai, danh dap hoac lam viec qua suc, khong em nao dam nghi viec hay di to cao. Dat Sai Gon khong co nguoi than, nghi lay tien dau ve que, lien lac voi gia dinh rat kho khan.

Tiep xuc chung toi, vo chong chu thau may Toi - Su than nhien cho biet co so minh co 16 tre em dang lam viec. Cac em nay phai chon chan vao ban may ca ngay lan dem, khong dam di dau, khong roi viec ca khi co khach den.

Tai so nha 160/1 Hong Dao (P.10, Q.Tan Binh), rong chung 9m², cung co sau em ngoi may vat hang thun. Chu ho ten Le Thi Nhuong (tu gioi thieu que o Bac Ninh) cho biet minh thue lai nha de gia cong hang. Can phong chat choi, do ban. Ba noi tinh bo: “Toi thay cac chau kho qua nen mua may ve giup cac chau hoc lay cai nghe thoi (!?)”.

Khi kiem tra thong tin ve co so gia cong hang thun cua ba Nhuong cung nhu nhieu co so khac, co quan quan ly lao dong khang dinh cac co so nay khong dang ky su dung lao dong tre em. Khong chi o khu vuc phuong 10, quan Tan Binh ma co hang tram co so may gia cong hang thun nho le tai TP.HCM deu khong dang ky kinh doanh, khong dang ky su dung lao dong tre em va khong bi xu ly nghiem tuc.

VO HUONG - YEN TRINH