Nguoi dong gia vua Quang Trung va cau chuyen co mot khong hai

Tags: Canh Tuat, Pham Cong Tri, Gia Vuong, Can Long, Binh Dinh, Binh Trung, co mot khong hai, Vua Quang Trung, Nha Tay Son, cau chuyen, do la, lich su, di su, nha Thanh, lieu minh, nguoi


Do la cau chuyen lieu minh dong the vua Quang Trung di su Thanh cua "dien vien" Pham Cong Tri vao xuan Canh Tuat (1790)

Nguoi dong gia vua Quang Trung va cau chuyen co mot khong hai
Gia Vuong Pham Cong Tri

Sach “Quang Trung - Anh hung dan toc 1788 - 1792” cua Hoa Bang, co viet rang, xuan Canh Tuat (1790), Quang Trung chon chau goi bang cau la Pham Cong Tri, doi ten ngai, dong vai Gia Vuong, sang Thanh mung tho. Phai doan su bo gom 150 nguoi, trong do co cac quan van vo cao cap: Ngo Van So, Dang Van Chan, Phan Huy Ich, Vu Huy Tan, Nguyen Tien Loc...

Ngay 29/3 nam Canh Tuat (1790), su bo khoi hanh tu Nghe An, den gio Ty ngay ram thang tu, cua ai Nam Quan mo, doan dat chan den dat nha Thanh, bat dau chuyen Bac hanh”. Chuyen nay, ong Hoa Bang viet dai, viet ky. Sach khac nhu Tu dien nhan vat lich su Viet Nam cua Nguyen Q. Thang - Nguyen Ba The (tai ban lan 5, nam 1999), muc “Vo Van Dung” cung nhac. Tren bao, tap chi Xua va Nay cua Hoi Su hoc nam 1998 cung co bai, in luon cai anh don tiep ngua xe co quat cua nha Thanh voi Gia Vuong qua net ve cua hoa cong nha Thanh.

Chuyen nay co le chung toi chang bao gio nho noi neu nhu khong co cai dem cup dien ay... Nha anh ban lam bao Quang Ngai o lang Binh Trung gan duong tau lua, tre rop kin duong, them cai tham u cua dem ngon ngot hoi nong cong theo muoi mong van vit.

Chiu chang thau, chung toi keo nhau ra bai ben duong tau hong an cap chut “nhan” cua gio. Trong cai mo mo cua sao dem, dang di bong dung y quay tro lai, chi tay vao cai nha tho toc nhu nguoi khong lo dang dung tan: “Anh co doc su khong ? Ong to ho Pham cua em dang tho day la Pham Cong Tri, nguoi da gia vua Quang Trung di su nha Thanh”.

Nguoi toi nhu bat than bi dinh chuong. Doc thuc anh ban thuyet phuc ong cu dang giu gia pha ho Pham cho xem, cu vui ve, lai mang cai ban khoan cua nguoi gia khi chi, nhanh ho hang nha minh dang tip tap xa dat Tay Son. Thi ra khong phai nhung ma ... phai.

Cu to day la Pham Cong Que, anh ruot ong Tri. Cu Que co con trai la Pham Cong Tuan, chay lanh nan khoi hoa tieu diet cua Gia Long ben cach xung vao doi quan diet loan, trao minh lan trong ganh hat tuong, ong Tuan ra vung Binh Trung - Binh Son nay lay vo lap lang.

Nhung, ong khong duoc dung ten trong so dinh dien ma phai nuong nup nho ho Pham cua vo la Pham Thi Nang. Dat cua ong trai dai 3 xa la Binh Trung, Binh Minh va Binh Nguyen thuoc Binh Son - Quang Ngai bay gio.

Ban toi ke, cung chua xa bao lau, nhieu nguoi nghi rang mo ong co tu thoi ay chac la vang bac nhieu nen len dao boi. Toc ho gom gop lai, dung bia, xay dang hoang.

Hoi con tinh Nghia Binh cu, nguoi vung Tay Son ra lam kenh Thach Nham, nghi tai lang nay, nhan ho hang voi nhau. “O trong Tay Son do chau a ! Khong biet bao gio toi moi vao do duoc”.

Toi mang ao uoc day cua cu gia kem theo mot khoi phan van tren duong vao Tay Son. Con nguoi sao ma hay quen. Ma chuyen nho quen lich su lam khi cung theo cai le cua lich su va thoi thuong nhan gian.

Ai dao cao duc trong cong trang hien hach thi nho. Ke “dot den” cung kho quen. Con lai “thuong thuong bac trung” thi the tat. Nhung, voi ong to ho Pham nay, cai su cho qua ay, toi thay lan can the nao.

Sach cua Hoa Bang chep rang, Quang Trung khi do vi khong muon ha thap minh nen thoai thac tang me khong di. Luong Quang Tong doc Phuc Khang An ben cho nguoi sang Nam, rang neu the thi tim mot nguoi trang mao giong Quang Trung di thay. Day qua la chuyen “moi chai”, thoa thuan ky la trong lich su bang giao.

Cung xin gach lai vai ba dau dong cho thay tam thinh tinh trong dai cua Vua Can Long ma co le ham trong do la su kieng ne uy luc cua mot ke vua khien quan linh nuoc minh om dau mau. Quoc Vuong, khi o trong nuoc thuong deo cai dai da sac do (hong thinh). Can Long muon uu dai khach chien thang, thuong cho “hoang kim thinh doi”.

Day la thu dai bang da co can hoac nam vang. The che Man Chau, chi co nhung bac tong phien (phien tran ho dong tong voi nha vua) moi duoc dung thu dai ay.

Qua la vinh sung kho gap! Roi thu tin di ve de ban bac viec nuoc cua Gia Vuong, khong phai qua kiem duyet ma theo the che nha Thanh la pham cac ngoai phien de trinh van bao deu khong duoc niem phong. Tien tieu cua Gia Vuong, cho ngu do, an uong doc duong, moi ngay het 4 ngan lang bac, chua ke yen tiec, du hi, thuong ngoan canh sac, thuyen be, xe ngua, phu hau.

Can Long, tu cho chu den tang ha bao trong do do bat bao bang cac thu ngoc thach, kim ngan, thuong phuong tran ngoan ... den noi chinh Can Long cung thot len rang “Can quang ung, sung tich tai ke thanh su vi tien van” (Than di trieu can, duoc ban an sung, xet suot su xanh truoc gio, chua he thay co su uu dai nhu the).

Luc chia tay, Gia Vuong vao be kien xin tu biet, vua Thanh to long than thiet, ben moi vao ben giuong ngu, lay tay vo vai, on ton yen ui. Lai sai hoa cong ve mot buc chan dung dua tang lam ky niem.

Su bo ra di cuoi xuan Canh Tuat, den 29/11 nam ay thi ve nuoc. Nhung cuoc tiep don, tien dua da lam trieu Thanh mat het mot nam ban ron. Doan Nguyen Tuan la nguoi di trong doan, da viet bang giong dac thang o cuoi cuon “Tinh sa ky hanh” cua Phan Huy ich, rang “Chu sa tinh ky dieu nhan nhi muc. So chi quan lai bon tau nghinh pho” (Thuyen, xe, co quat, quang ca tai mat nguoi. Di den dau quan lai phai bon tau don tiep den do”, roi “Tong lai ngo quoc su Hoa vi huu nhu thu chi ky tha vinh gia!” (Truoc gio, nguoi minh di su Tau chua co lan nao la lung va ve vang vay).

Cai su can co cua toi ve ong Tri, ma noi thang bang ra la vi tri, cong duc cua ong voi dai cuoc Tay Son nhu the nao roi dong ho ay bay gio ra sao, khi toi vua mo mieng thi da gap ngay un un ton nghi lan khang dinh.

Ca ong Tran Van Ky, Giam doc va Tran Xuan Canh, Pho giam doc Bao tang Quang Trung, khi khach chua kip nhap chen tra, da tuc thi tranh luan. Chau goi Quang Trung la cau, dung, nhung vay thi “Tay Son tam kiet” co chi hoac em gai khong ?

Ong Tri la con ba nao ? Chang co tu lieu nao noi ca. Co tu lieu cu sao khong ! Su gia phuong Tay noi co. Khi Quang Trung mat, Nguyen Nhac muon ra Phu Xuan de tang nhung Tran Quang Dieu quyet khong cho, chi cho em gai ra...

Ong Tri bi giet hay chet ra sao?... Nhung roi hai ong cung di den ket luan rang, thay deu noi de noi, boi tat ca nhung gi thuoc ve nha Tay Son tren dat Tay Son nay da bi nha Nguyen tao thanh sach se ! Cai gi con den bay gio cung chi la tuong truyen, cho nen, cai goi la dong doi ho Pham cua ong Tri bay gio cung chang biet dau ma noi, kim day bien cung chang co de mo.

Bao tang Quang Trung thenh thang, uy nghi. Mot anh ban hoa si o Binh Dinh lam huong dan vien cho toi loi toi di lui, cuoi ma rang lien quan truc tiep den nha Tay Son, chi con cai goc me va gieng nuoc cua dinh lang Phu Lac xua la hien vat goc, con lai phan lon la ban mau lay dau do va no noi mot dieu rang bao tang nay co le la la nhat the gioi boi hien vat goc qua hiem hoi!

Toi ngoi bet xuong be da truoc tien sanh bao tang. Tieng ve soi on a khong xua duoc noi muon phien bat than len vao. Luc nay anh Ky cho toi xem ban phac thao tuong dai Quang Trung. Lam thu, thi lai may luot, lan nay xem ra la on, nhung anh Hien noi ngay la ban tay phai ong dua ve truoc no bi tho tho the nao.

Anh Ky gat. Toi chen ngang rang, chu mau dau ma lam tuong, thi anh Ky khoat tay ngay thi cung lay tu anh cua ong Tri di su duoc hoa lai ma lam, ma ve tuong Quang Trung chu anh Quang Trung lam gi co.

Ong phi ngua, ao mao de vuong, mat chu dien sang lang. Dat nuoc nay, cong vien, truong hoc, bao tang, sach vo, biet bao nhieu la tuong la anh Quang Trung, thi cung chung ay “copy” lai tu buc hoa to lon dinh tren tuong kia, ranh ranh chu thich gia vuong Pham Cong Tri di sang nha Thanh nam Canh Tuat 1790.

Toi suc nho dau hoi con hoc cap mot, bia vo co in hinh Nguyen Hue, rau day chu khong lun phun den nhu hinh ong Tri.

“Anh danh gia the nao ve ong Tri?”. “Thi ong gia vuong ma. Cong duc cung chang bao nhieu dau”. Cung anh Ky va anh Canh tra loi toi. Dat nuoc ta “lam tho va danh giac”, lau nay ai gioi hai mon do la luu danh hau the.

Hom sau, khi hoi chuyen anh Van Trong Hung, giam doc So VHTT Binh Dinh, anh Hung cung phan da thap cao vi tri cua ong Tri voi tuong linh duoi truong Quang Trung, rang so voi ho, ong khong bang. Cung vi le do ma den bay gio, tai Qui Nhon van chua co duong hay truong mang ten ong.

Ten tuoi Pham Cong Tri lau nay khong ai nhac. Phai lam cho dan biet roi moi tinh! Nhung anh Hung cung bo ngo, rang, noi nhu the khong phai la danh gia thap ong. Ton vinh ong bang khac ten dan bien, neu co dip thi cung xung dang thoi.

Dap lai cau hoi cua toi rang, da co ai de nghi lay ten ong Tri dat noi nao do chua, thi anh Hung bao la chua. The nhung, khi ngoi voi anh Ky, anh lac dau truoc cau hoi ay cua toi la co lan anh de nghi ma may ong im! Chung nay thong tin, them cuon sach chuan bi dua in tu tay anh Hung la cuon Dia chi - Lich su tinh Binh Dinh, hang danh tuong nha Tay Son co du, rieng ong Tri thi khong, lam toi se long.

U, thi cu cho ong giong Quang Trung, du chi moi mot viec la gia vuong thoi. Nhung, day khong phai san khau phim anh, den doan tuoi mat nong bong hoac phi than nhay nui tong xe thi dien vien danh tieng nuoc ta thuong nho nguoi khac dong ho boi so uy danh tinh mang hao ton.

Di day la di bang giao dac biet, dau rang co nguoi “moi gioi” la Phuc Khang An, thi day chang phai chuyen choi la ma mot kieu “lieu minh cuu chua”.

Neu toi noi khong qua, thi Le Lai lieu minh dong thay Le Loi, la vi dai nghiep nhung cung theo le “quan xu than tu, than bat tu bat trung”. Khong ro ong Tri di suot tu ai Nam Quan den Yen Kinh, gan mot nam rong, dien kien Can Long, doi dap voi quan tuong nha Thanh ra sao, xem ra nao de, lo rui lo thi co tranh duoc rac roi, dau rang co ba quan van vo thuoc loai mau mat di theo sap dat ca, nhung khong le ngam mieng im lang hoac cuoi thoi a?

Kho thay. Chut tu ky cua nguoi thang la Quang Trung da day ong vao the ket, thuc hien mot su menh qua suc, am o la “be”, chuyen quoc the co co xe dich, chua noi tinh mang ai dam chac bao toan va theo toi, do la chuyen co mot khong hai trong ngoai giao ma toi duoc biet. Qua hiem hoi. Mot di khong tro lai. Co nguoi bao rang, cuoi doi ong khong bi giet ma song an dat roi mat...

Dung ben bo song Con da nhap nhoang toi, bai hoc giao khoa hoi nho dot ngot hien ve trong toi: “Chieu chieu en lieng truong may. Cam thuong chu Lia bi vay trong thanh”. Chang Lia la nhan vat khong co that, chi la khat vong goi gam chong lai cuong quyen cua nguoi nong dan Binh Dinh duoi ach phong kien.

O Qui Nhon hien co duong Chang Lia. Song Con mua nay can kiet, sa boi nhu chiec banh trang khong lo duoc nuong phong len phu choang doi bo. Chi co gio ngut ngan dong bai, thoi nhu muon dim man dem vao tung goc nha o thi tran ban son dia Phu Phong nay.

Gio tu Binh Thanh ben kia song thoi qua. Noi do la cho chon nhau cat ron cua ba anh em nha Tay Son. Lich su rat cong bang, nhung nhieu khi la con gio vo tinh quen lang.

Oi, Gia Vuong Pham Cong Tri. Toi tim ve que huong ong de mai mot lan khong lang quen rang, toi da biet den mot dien vien dac biet, da dong gia nhung dien that mot vai cua mot tan tuong chinh tri hiem hoi...

Trung Viet - Viet Hien

Viet Bao
Thích và chia sẻ bài viết này trên facebook Theo dõi vietbao.vn trên facebook

TIN Phóng Sự NỔI BẬT

Hoang mang lời đồn heo rừng thành tinh tìm về "đoạt mạng người"

Bất ngờ xuất hiện, heo rừng không chỉ tấn công khiến bà C. bị thương nặng mà còn khiến cho một học sinh lớp 9 tử vong ngay sau đó. Sự việc kinh hoàng khiến người dân địa phương rơi vào tình trạng hoảng loạn, bất an.

Tìm hiểu: Canh Tuat, Pham Cong Tri, Gia Vuong, Can Long, Binh Dinh, Binh Trung, co mot khong hai, Vua Quang Trung, Nha Tay Son, cau chuyen, do la, lich su, di su, nha Thanh, lieu minh, nguoi

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Người đóng giả vua Quang Trung và câu chuyện có một không hai

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Người đóng giả vua Quang Trung và câu chuyện có một không hai bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Nguoi dong gia vua Quang Trung va cau chuyen co mot khong hai

Nhan xet, hay lien he ve tin Nguoi dong gia vua Quang Trung va cau chuyen co mot khong hai co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Nguoi dong gia vua Quang Trung va cau chuyen co mot khong hai de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Phong su tong hop trong chuyen muc Phong su.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Phong su tong hop
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0