Ngo ngang chung kien cay ngoc am 3 nguoi om o Ha Giang

Tags: Ta Su Choong, Ha Giang, Tay Con Linh, Gio Cheo Phin, Anh Man, Lu Seo Pao, mau do tham, ngoc am, tuy nhien, goc cay, dac trung, 3 nguoi, anh em, xa, nam

Vo cay ngoc am mau trang, san sui, tuy nhien, boc lop vo ra thi thay phan thit mau do tham. Dung o goc cay, canh cho co vet chem, thay mui dac trung cua ngoc am toa ra thom ngat. Than cay ngoc am thang tap, mang dac trung cua ho nha sa moc. Toi uoc chung, cay ngoc am nay phai cao co 40m.

Theo thong tin ong Lu Sao Tin (thi tran Vinh Quang, Hoang Su Phi, Ha Giang) ke, thi ong mua may tam go ngoc am tu ong Lu Seo Pao vao nam 1989, cach nay da 12 nam. Thoi diem do, trong vuon rung nha ong Tin van con mot cay ngoc am nua. Duong vao Ta Su Choong xa xoi, cach tro, nen ong Tin chua quay lai do lan nao, khong ro ong Pao con song hay da chet, cay ngoc am con lai trong vuon nha ong Tin da bi don ha hay chua.

Ngo ngang chung kien cay ngoc am 3 nguoi om o Ha Giang
Hon tan ngoc am bi chinh quyen xa Ta Su Choong thu giu.

Co thong tin mong manh ay, toi quyet tam len duong vao Ta Su Choong. Duong vao Ta Su Choong dung la duong len may, gap ghenh, quanh co, khuc khuyu ben mieng vuc.

Ta Su Choong nam tren lung chung dinh Tay Con Linh. Trung tam xa o do cao 1.500m so voi mat nuoc bien. Dinh nui cao nhat cua xa gan 2.000m, ten la Ta Ba Phung la dinh “rau ria” cua dinh Tay Con Linh. Tren dinh Ta Ba Phung van con cot co cua Phap. Dung tren do vao ngay quang may nhin ro thanh pho Ha Giang.

Chu tich kiem bi thu xa Giang Seo Man la nguoi ban dia, nen anh rat am hieu ve ngoc am. Anh ke rat nhieu chuyen ky thu ve loai go nay va cac thoi ky san lung ngoc am cua nguoi Han.

Ngo ngang chung kien cay ngoc am 3 nguoi om o Ha Giang
Ngon cay ngoc am cao vuot han tan rung.

Theo anh Man, may nam gan day, gioi san lung, buon ban ngoc am tim len Ta Su Choong rat dong. Truc tiep vao rung san lung ngoc am khong duoc, vi nguoi la ra vao rung khong phai chuyen de dang, nen ho dat tien nguoi dan de thu mua ngoc am. Gioi buon ban ngoc am tra gia 50 ngan/kg ngoc am vun vat, con nhung goc, re dep, thi co gia nhieu trieu dong. Mot cai goc cay nho, mau go co hinh thu dep doi duoc ca chiec xe may moi. Vi the, co thoi ky, ca xa ro len phong trao di dao boi ngoc am. Nguoi Mong trong xa bo be ruong nuong, dao nat cac canh rung de boi ngoc am. Moi nha sam mot cai thuon thep phi 18, dai 4-5m, choc vao long dat de tim kiem ngoc am.

Ngo ngang chung kien cay ngoc am 3 nguoi om o Ha Giang
Phai dung tu rat xa moi thu het duoc cay ngoc am vao ong kinh may anh.

Hoi nam ngoai, ca xa Ta Su Choong ro len cuoc san tim cay ngoc am khong lo trong long dat. Chang la, cach day 30 nam, ong Giang Seo Leng da vac dao, cua vao rung va hi huc suot 4 thang troi de ha mot cay ngoc am khong lo. Theo loi ke cua ong thi cay nay phai 6 nguoi om, duong kinh phai 2,5m, ngon cao vot len khoi tan rung, ngang nhin moi co.

Ong Leng da ha cay, xe ra thanh tung doan roi chon xuong long dat. Y dinh cua ong Leng la vai chuc nam sau, khi nhung khuc ngoc am dac quanh tinh dau, se boi len dem ve lam quan tai cho ca gia dinh dung.

Ngo ngang chung kien cay ngoc am 3 nguoi om o Ha Giang
Cay ngoc am chia lam 2 than, trong xa nhu 2 cay moc canh nhau.

The nhung, dau nam ngoai, ong nay lam trong benh nam liet. Truoc khi chet, ong dan con chau vao rung loi cay ngoc am ve. Tuy nhien, con chau ong tim mai ma khong thay. Chuyen lo ra, ca tram nguoi o Ta Su Choong keo nhau vao rung san tim. Voi mot cay ngoc am khong lo nhu the, go thang va dep, thi no co gia len toi ca ty bac. Tuy nhien, den nay, nguoi dan Ta Su Choong van chua tim thay cho ong Leng chon cay ngoc am.

Theo thong ke cua anh Man, chi trong vong 3-4 nam nay, nguoi dan o Ta Su Choong da khai thac duoc khoang 100 tan ngoc am de nau tinh dau va ban ve xuoi. Tu thang 8-2010, xa nhan duoc cong van cua tinh, cam tuyet doi viec khai thac, van chuyen, buon ban ngoc am, nen xa moi vao cuoc rao riet. Mac du viec khai thac ngoc am dien ra rat nhieu, song xa moi chi tich thu duoc chung 1 met khoi, khoang 1,1 tan ngoc am. So ngoc am nay chat trong kho cua UBND xa. Anh Man da dan toi di xem dong ngoc am nay. Khi cua phong bat mo, mui ngoc am boc len thom nuc mui.

Ngo ngang chung kien cay ngoc am 3 nguoi om o Ha Giang

Ta Su Choong von la vung dat day ray ngoc am. Dao nguoi Han sang khai thac ngoc am o day goi Ta Su Choong la Chung Qua Su. Theo cac cuc gia, thi Chung Qua Su co nghia la “rung ngoc am”. Cai ten Ta Su Choong thi co nghia la “goc cay to”. Doc dai Tay Con Linh nay, hai xa Tung San va Ta Su Choong nam ngay chan dinh Tay Con Linh la co nhieu ngoc am nhat.

Hoi chuyen ong Lu Seo Pao, nguoi tung don ha cay ngoc am khong lo va ban 9 tam go cho ong Tin, anh Man nho ra ngay. Tuy nhien, ong Pao da chet may nam nay roi va ong cung la nguoi duy nhat tu thoi Phap thuoc den nay o Ta Su Choong duoc an tang bang quan tai ngoc am.

Ngo ngang chung kien cay ngoc am 3 nguoi om o Ha Giang
Goc cay phai 3 nguoi om moi xue.

Theo anh Man, hien tai, trong vuon rung thuoc so huu cua hai anh em ruot Lu Seo Leng va Lu Seo Ho (con trai ong Lu Seo Pao) van con mot cay ngoc am nua. Anh Man da cu Pho Truong Cong an xa Lu Van Tuan dan toi di.

Ngoi nha hai anh em Leng va Ho o nam chenh venh suon nui va khoa cua. Nguoi dan trong ban bao hai anh em Leng va Ho len nuong tu hom qua, vai hom nua moi ve.

Truong Cong an Lu Van Tuan goi mot nguoi trong ban dan chung toi di tim cay ngoc am trong vuon rung nha Leng va Ho. Leo doc mot lat thi cay ngoc am hien ra, cao lung lung, vot khoi tan rung. Goc cay ngoc am nay rat lon, 3 nguoi om moi het. Tuy nhien, len do cao chung 3m thi than tach lam doi, trong nhu hai cay rieng biet.

Ngo ngang chung kien cay ngoc am 3 nguoi om o Ha Giang
Boc lop vo ngoai thay thit cay mau do sam, toa mui thom ngao ngat.

Vo cay ngoc am mau trang, san sui, tuy nhien, boc lop vo ra thi thay phan thit mau do tham. Dung o goc cay, canh cho co vet chem, thay mui dac trung cua ngoc am toa ra thom ngat. Than cay ngoc am thang tap, mang dac trung cua ho nha sa moc. Toi uoc chung, cay ngoc am nay phai cao co 40m.

Theo loi anh Tuan, kiem lam da dong dau bua vao goc cay. Tuy nhien, tim mai khong thay dau bua dau ca. Nguoi dan ong trong ban bao tre con dung dao deo mat dau bua roi.

Anh Giang Seo Man da tim hieu ve cay ngoc am nay, song khong ai biet no da bao nhieu tuoi. Cac cu gia nhat trong ban ke rang, tu khi con nho, da thay no to nhu bay gio. Tuoi cua cay ngoc am nay phai tinh bang hang tram nam.

Ngo ngang chung kien cay ngoc am 3 nguoi om o Ha Giang
Tre con nghich ngom chem nham nho o goc, re, lam mat ca dau bua cua kiem lam.

Hoi nam ngoai, hoan canh gia dinh kho khan qua, anh em Leng va Ho da rao ban cay ngoc am nay. Mot dai gia buon go nguoi Bac Quang da ga gam doi 2 chiec xe win 100 xin cua Thai cung voi mot mon tien. Hai anh em Leng da dong y. Vi dai gia nay da dat coc 4 trieu dong cho Leng. Tuy nhien, dai gia nay chay chot suot mot nam troi khong lam duoc thu tuc de khai thac, danh mat 4 trieu tien dat coc. Biet tin Leng va Ho co y dinh ban cay ngoc am, kiem lam huyen da tim vao dong dau bua, xa giai thich cay ngoc am la tai san vo gia cua ca nuoc va quan ly chat che. Cay ngoc am nam trong vuon nha minh, ma khong duoc chat ban, anh em Leng va Ho rat buon!

Theo anh Man, hien tai, o dia ban xa Ta Su Choong co 3 cay ngoc am. O noi khac co ngoc am hay khong thi anh Man khong biet va anh cung khong nghe noi o noi nao co them mot cay nua. Mot cay o vuon nha anh em Leng va Ho, mot cay nho, co duong kinh 40cm, tuoi khoang 30 nam, trong vuon nha ong Vang Seo San (ban Hoa Cheo Phin) va mot cay khong lo nam gan dinh Gio Cheo Phin, trong rung gia, thuoc su quan ly cua xa.

Ngo ngang chung kien cay ngoc am 3 nguoi om o Ha Giang
Tan cay ngoc am.

Anh Man cho biet, cay ngoc am nay phai 6 nguoi om, to gap doi cay trong vuon nha Leng va Ho va cao chung 100m! Sau khi o xa ra, toi gap mot tay buon lua ngoc am tu Ta Su Choong ve thi tran va anh nay cung bao da tan mat cay ngoc am do va dung la no phai cao den 100m. Tuy nhien, toi thuc su khong tin lai co cay ngoc am cao den vay. Neu to va cao lam, co le chung 50-60m la hop ly.

De tan mat cay ngoc am moc hoang da gan dinh Gio Cheo Phin, phai di bo leo doc lien tuc 4 den 5 tieng dong ho. Tuy nhien, chi den mua kho moi leo len duoc Gio Cheo Phin. Mua nay, mua nang bat chot, nui da doc nguoc, rat tron, khong the di duoc. Cach duy nhat leo len dinh nay la di bo doc suoi. Di vao mua mua, neu gap mua lon, lu ap ve, mat mang nhu choi. Rat tiec, toi da khong co co hoi duoc tan mat cay ngoc am khong lo, to gap doi cay ngoc am 3 nguoi om o vuon nha Leng va Ho - loai cay ma trong ky uc nguoi dan, da tuyet chung tu ca tram nam truoc.

Con tiep…

Pham Ngoc Duong
Tin lien quan

» Phat hien bat ngo: Ha Giang van con cay ngoc am (ky 5)
» Nhung nguoi ky cong dong quan tai uop xac o Ha Giang (ky 4)
» Nguoi Han da tan sat dai ngan ngoc am nhu the nao? (ky 3)
» Truyen thuyet ngoc am va nhung ngoi mo khong phan huy (ky 2)
» Huyen thoai ve loai go dung de uop xac nguoi (ky 1)

Viet Bao

Tìm hiểu: Ta Su Choong, Ha Giang, Tay Con Linh, Gio Cheo Phin, Anh Man, Lu Seo Pao, mau do tham, ngoc am, tuy nhien, goc cay, dac trung, 3 nguoi, anh em, xa, nam

Xem Bản Tiếng Việt Có Dấu: Ngỡ ngàng chứng kiến cây ngọc am 3 người ôm ở Hà Giang

Ban co the doc ban tieng Viet co dau cua bai viet Ngỡ ngàng chứng kiến cây ngọc am 3 người ôm ở Hà Giang bang cach nhan chuot vao duong dan tren.

Lien he ve tin Ngo ngang chung kien cay ngoc am 3 nguoi om o Ha Giang

Nhan xet, hay lien he ve tin Ngo ngang chung kien cay ngoc am 3 nguoi om o Ha Giang co the gui bang duong dan o duoi. Ban nen gui kem tieu de bai viet Ngo ngang chung kien cay ngoc am 3 nguoi om o Ha Giang de lam tham khao. Bai viet nay thuoc chuyen de Phong su tong hop trong chuyen muc Phong su.

Cac tin khac:

Xem tiep ... Phong su tong hop
Kenh Tin RSS Kenh Tin RSS | Du Bao Thoi Tiet | Lich Xem TV | Lien He - Contact | Quang Cao | Viec Lam | Dieu Kien Su Dung | Bao Ve Tinh Rieng Tu | Sitemap

Copyright©2008 VietBao.vn, Thu Vien Thong Tin Tong Hop Viet Nam va The Gioi, phien ban thu nghiem phan mem Viet Bao Viet Nam, beta 1.0